I PKN 65/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 22 kwietnia 1998 r.

I PKN 65/98

Pracownikom zatrudnionym za granicą, do których mają zastosowanie

przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie

niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą

w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem

(jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) przysługuje wynagrodzenie za czas gotowości do pracy przewidziane w art. 81 KP.

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie: SA Alina KruszStankiewicz (sprawozdawca), SN Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 1998 r. sprawy z powództwa Waldemara B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Termoizolacyjnych „T.-Z.”

Spółce Akcyjnej w Z. o zapłatę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 16

września 1997 r. [...]

1) o d d a l i ł kasację,

2) z a s ą d z i ł od pozwanego na rzecz powoda kwotę 600 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zabrzu wyrokiem z 19 września 1994 r. oddalił

powództwo Waldemara B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Termoizolacyjnych „T.”

w Z. o zasądzenie na jego rzecz kwoty 7.440 zł, których domagał się za czas pozostawania w gotowości do pracy w okresie od 20 stycznia 1992 r. do 29 lipca 1992 r.

Po dwukrotnym uchyleniu wyroku Sądu pierwszej instancji, Sąd Rejonowy

ostatecznie wyrokiem z 29 kwietnia 1997 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda

kwotę 6.448 zł z ustawowymi odsetkami od 16 października 1995 r., a nadto obciążył

stronę pozwaną kosztami postępowania.

Rozstrzygnięcie swoje Sąd pierwszej instancji oparł na ustaleniu, iż powód

został zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę na

czas określony na budowie eksportowej w Niemczech i z przyczyn leżących po stronie pracodawcy nie wykonywał pracy przez cały okres objęty umową, a z dniem 28

stycznia 1992 r. został odwołany do kraju, pozostając w stałym kontakcie z pracodawcą w sprawie ponownego wyjazdu do pracy za granicą. Pracodawca nie rozwiązał również z powodem umowy o pracę w trakcie jej trwania, gdyż był zainteresowany ponownym wyjazdem powoda do pracy, celem realizowania uprzednio zawartej

umowy. Ustalił także, że powód w dniu rozwiązania umowy złożył wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego obejmującego okres niewykonywania pracy i za który nie

otrzymał wynagrodzenia, a ponadto iż w całym tym okresie był gotów do świadczenia

pracy.

Rozpoznając sprawę wskutek apelacji strony pozwanej Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z 16 września 1997 r.

oddalił apelację, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 400 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję.

Sąd Wojewódzki podzielił zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd

pierwszej instancji, jak i uznał, iż istnieją podstawy prawne do zasądzenia na rzecz

powoda wynagrodzenia za czas gotowości do pracy, gdyż taką gotowość powód

przejawiał. Nie tylko pozostawał z pracodawcą w stałym kontakcie, oczekując wznowienia realizacji kontraktu za granicą, ale także pozostawał w dyspozycji wymaganej

od pracownika. O braku takiej gotowości nie może świadczyć złożenie wniosku o

udzielenie urlopu bezpłatnego, co nastąpiło w dacie rozwiązania umowy o pracę, a

pracodawca nie wykazał w żaden sposób, aby wcześniej strony umowy o pracę

uzgodniły korzystanie przez powoda z takiego urlopu. W tej sytuacji, zdaniem Sądu

Wojewódzkiego zachodziły przesłanki do uznania, iż powodowi przysługuje wynagrodzenie za czas gotowości do pracy przewidziane w art. 81 KP. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i

obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (jednolity tekst: Dz. U. z

1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) nie wyłączają bowiem stosowania wobec pracowników podejmujących pracę za granicą zasad wynikających z powołanego art. 81 KP.

Wyrok ten zaskarżyła strona pozwana, zarzucając obrazę przepisów prawa

materialnego, a w szczególności art. 60 i 61 Kodeksu cywilnego, a także art. 81 § 1 i

art. 298 Kodeksu pracy w związku z § 14 ust. 7 powołanego wyżej rozporządzenia

Rady Ministrów z 27 grudnia 1974 r. a także naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 233 § 1 KPC. Powołując te zarzuty strona pozwana wnosiła o zmianę

zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, względnie o jego uchylenie oraz

uchylenie wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji

do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji pozwany podnosił, iż Sąd

Wojewódzki nie rozważył konsekwencji wynikających z art. 60 i 61 Kodeksu cywilnego i nie wziął pod uwagę, iż złożenie przez powoda wniosku o udzielenie urlopu

bezpłatnego było potwierdzeniem wcześniejszych ustaleń między powodem i pracodawcą co do potraktowania całego okresu przestoju na budowie zagranicznej jako

urlopu bezpłatnego. Złożenie przez powoda oświadczenia o korzystaniu z urlopu

bezpłatnego nie było dotknięte nieważnością ani niezgodne z prawem.

Strona pozwana podnosiła ponadto, iż Sąd Wojewódzki pominął okoliczność,

że zgodnie z powołanym rozporządzeniem pracownikom wykonującym pracę za granicą wynagrodzenie dewizowe przysługuje jedynie za czas faktycznie wykonywanej

tam pracy i to z ograniczeniem przewidzianym w § 10 ust. 4 rozporządzenia.

W przypadku, gdy pracownik przebywa w kraju podstawą obliczenia jego wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego jest wynagrodzenie przysługujące mu w macierzystym zakładzie pracy, o czym przesądza treść § 14 ust. 7 i § 7 ust. 5 rozporządzenia. Powód znajdował się w analogicznej sytuacji, jak pracownicy odbywający

podróż do kraju i był zwolniony od obowiązku wykonywania pracy w całym okresie

pobytu w domu. Powód mógłby otrzymać więc co najwyżej wynagrodzenie odpowiadające stawce osobistego zaszeregowania obowiązującej w jego macierzystym zakładzie pracy, a więc kwotę 901,40 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie z kilku powodów.

Niesporne jest bowiem , że powód złożył podanie o udzielenie urlopu bezpłatnego. Oznacza to, że pierwotnym zamiarem stron było podjęcie przez powoda pracy

ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z zawartej umowy.

Sąd Wojewódzki nie naruszył powołanego art. 233 § 1 KPC, podzielając

ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji i dokonaną przez ten

Sąd ocenę dowodów. Ustalenia te potwierdziły, iż wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego miał jedynie na celu „wypełnienie” okresu objętego umową o pracę, skoro

faktycznie umowa ta nie była realizowana.

Bezzasadne jest także powoływanie się skarżącego na pominięcie przez Sąd

Wojewódzki treści art. 60 i 61 Kodeksu cywilnego, skoro ustalono, że pierwotnym

zamiarem stron było pozostawanie powoda w dyspozycji pracodawcy i w oczekiwaniu na wezwanie do podjęcia pracy. Należy przy tym zaznaczyć, że czynność polegająca na złożeniu wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego i udzielenie tego urlopu

nie są czynnościami prawnymi w rozumieniu prawa cywilnego, gdyż nie zmierzają do

powstania zmiany lub ustania stosunku prawnego łączącego strony. Czynności te

mają charakter regulaminowy, wynikają z określonego porządku obowiązującego w

zakładzie pracy, a ich skuteczność może być oceniana w płaszczyźnie zachowań

faktycznych (por. wyrok SN z 17 lutego 1998 r., I PKN 527/97). Skoro dokonane

ustalenia potwierdziły gotowość powoda do wykonywania pracy, to w myśl art. 81 KP

przysługiwało mu wynagrodzenie za czas tej gotowości wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania ustalonej przez strony w umowie. Zaznaczyć bowiem należy,

że do osób zatrudnionych za granicą mają zastosowanie również przepisy Kodeksu

pracy, gdyż powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów wydane na podstawie

art. 298 KP określa jedynie w sposób szczególny niektóre prawa i obowiązki tych

pracowników.

Nie można z tego względu podzielić zarzutu strony skarżącej, że brak było

podstaw do zasądzenia na rzecz powoda wynagrodzenia wyliczonego w oparciu o

stawkę osobistego zaszeregowania obowiązującą w pozwanym przedsiębiorstwie,

gdyż w żadnym razie nie można zastosować analogii do zasad wynagradzania pracownika przebywającego w podróży służbowej na terenie kraju lub korzystającego ze

zwolnienia lekarskiego, o czym mowa w § 14 ust. 7 i § 7 ust. 5 rozporządzenia.

Nie podzielając zarzutów strony pozwanej Sąd Najwyższy, działając w oparciu

o art. 39312 KPC, oddalił kasację.