I PKN 60/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 4 października 2000 r.

I PKN 60/00

Umotywowane zastrzeżenia zakładowej organizacji związkowej wobec

zamiaru wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę (art. 38 § 2 KP), których

zgłoszenie zobowiązuje pracodawcę do przedstawienia sprawy ogólnokrajowej

organizacji związkowej (art. 38 § 3 KP) nie muszą polegać na analizie przyczyn

wypowiedzenia ani zawierać szerokiego, merytorycznego uzasadnienia.

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Katarzyna Gonera, Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2000 r. sprawy z powództwa Marianny K. przeciwko Specjalnemu Ośrodkowi Szkolno-Wychowawczemu

w N. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim z

dnia 11 października 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację i zasądził na rzecz powódki od strony pozwanej kwotę

100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Choszcznie wyrokiem z dnia 10 czerwca 1999 r.

oddalił powództwo Marianny K. przeciwko Specjalnemu Ośrodkowi Szkolno-Wychowawczemu w N. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne.

Sąd ten ustalił, że powódka została zatrudniona w pozwanym Ośrodku w 1986

r. Miała wówczas średnie wykształcenie techniczne. Pracując ukończyła trzydniowy

kurs pedagogiczny oraz Studium Pedagogiczne. Uzyskała w ten sposób kwalifikacje

pedagogiczne dla nauczycieli szkół podstawowych i placówek oświatowo-wychowawczych. Obecnie jest studentką II roku pedagogiki rewalidacyjnej w systemie zaocznym, na Uniwersytecie S. Pozwany Ośrodek jest placówką szkolno-wychowawczą,

a powódka pracuje jako wychowawca w internacie. Powódka spóźniła się o dwie go-

dziny na posiedzenie rady pedagogicznej 28 stycznia 1999 r., gdyż pojechała z dorosłą córką do urzędu pracy. Tego samego dnia miała dyżur w godzinach od 17 00 do

2200 i nie wpisała zajęć w czasie dyżuru do dziennika. Dyrektor polecił jej wyjaśnić

przyczyny tego stanu rzeczy lecz powódka nie wykonała polecenia, a po dwóch tygodniach napisała, że pisanie wyjaśnień stanowi dla niej utrudnienie oraz, że dyrektor ją szykanuje. 11 marca 1999 r. wychowanka, w czasie dyżuru powódki, dokonała

samookaleczenia, o czym powódka powiadomiła dyrektora następnego dnia. Powódka opuściła swoją grupę, poszła na inne piętro, pozostawiając wychowanki bez

opieki. Powódka wraz z czterema innymi osobami krytykuje działalność dyrektora,

zarzuca mu uchybienia w pracy, pisze pisma oskarżające go do kuratorium i ministerstwa. Wskutek pism, między innymi autorstwa powódki, miały miejsce kontrole

Inspektora Pracy, Kuratorium Oświaty, Policji, Prokuratury Rejonowej, Ministerstwa

Edukacji Narodowej, Starostwa, Izby Skarbowej. Organy te stwierdziły jedynie

drobne uchybienia, dyrektor nie został ukarany ani odwołany. Od ponad roku trwa

konflikt między czterema pracownikami a dyrektorem i resztą rady pedagogicznej.

Dyrektor podjął decyzję o wypowiedzeniu powódce umowy o pracę, zarzucając jej

niewywiązywanie się z obowiązków pracowniczych, nielojalność oraz brak możliwości współpracy. O zamiarze wypowiedzenia zawiadomił prezesa ogniska ZNP przy

Ośrodku w N. Prezes Zarządu Oddziału ZNP, pismem z 26 marca 1999 r., nie wyraził

zgody na wypowiedzenie, twierdząc, że zamiar rozwiązania stosunku pracy z

powódką jest „nieprawny” i stanowi przejaw dyskryminowania członka ZNP. Pracodawca wypowiedział powódce umowę o pracę pismem z 31 marca 1999 r., ze skutkiem na 30 czerwca 1999 r. Pismo to doręczono powódce pocztą, wobec odmowy

jego przyjęcia. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka nie była nauczycielem mianowanym. Nie miała kwalifikacji do zajmowania stanowiska w placówce o charakterze

specjalnym, jaką jest pozwany Ośrodek. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w

Ośrodku nie działa zakładowa organizacja związkowa, gdyż działające tam ognisko

ZNP nie jest, zgodnie ze statutem tego Związku, taką organizacją (jest nią oddział, a

ognisko jest najniższym ogniwem Związku). Pracodawca nie miał zatem obowiązku

przeprowadzenia konsultacji zamiaru wypowiedzenia powódce umowy o pracę ze

strukturą ponadzakładową ZNP w D. Wypowiedzenie zostało uznane za zgodne z

prawem i uzasadnione.

Powódka zaskarżyła ten wyrok, a Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim uwzględniwszy jej apelację, zmienił wyrok

Sądu Rejonowego i przywrócił ją do pracy w pozwanym Ośrodku na dotychczasowych warunkach.

Zdaniem Sądu drugiej instancji pracodawca nie wykonał należycie obowiązku

wskazania przyczyny wypowiedzenia, wynikającego z art. 30 § 4 KP. Wskazana

przyczyna „naruszenie obowiązków pracowniczych” nie jest dostatecznie konkretna.

Pracodawca naruszył też art. 38 § 3 KP nie przedstawiając sprawy ogólnokrajowej

organizacji związkowej po otrzymaniu zastrzeżeń do zamierzonego wypowiedzenia,

zgłoszonych przez Prezesa Zarządu Oddziału ZNP. Obowiązek przeprowadzenia

konsultacji zamiaru wypowiedzenia z organizacją międzyzakładową (wbrew poglądowi Sądu Rejonowego) wynika z art. 34 ustawy o związkach zawodowych. Sąd

Okręgowy nie uznał, by przywrócenie powódki do pracy było niecelowe w rozumieniu

art. 45 § 2 KP. Z „przywileju” określonego w tym przepisie nie powinien korzystać

pracodawca, który rażąco naruszył prawo, a konflikt między powódką a dyrektorem

nie przesądza o niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy.

Strona pozwana wniosła kasację od tego wyroku, podnosząc zarzut naruszenia art. 38 § 2 i 3 KP przez błędną ich wykładnię. Zdaniem wnoszącego kasację Zarząd Oddziału ZNP nie wniósł umotywowanych zastrzeżeń w rozumieniu art. 38 § 2

KP, lakonicznie stwierdzając jedynie, że podjęte przez dyrektora działania są kolejnym przejawem dyskryminowania i zastraszania pracownika członka ZNP. Skoro

zatem Zarząd Oddziału ZNP nie sporządził umotywowanych zastrzeżeń, dyrektor

pozwanego Ośrodka nie miał obowiązku występowania do Zarządu Głównego ZNP o

zajęcie stanowiska w sprawie.

Powódka wniosła o oddalenie kasacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja nie jest uzasadniona. Nie jest słuszny podniesiony w niej zarzut naruszenia prawa materialnego. Brak jest podstaw do obarczania zakładowej organizacji

związkowej (organizacji międzyzakładowej obejmującej swoim działaniem zakład

pracy) koniecznością szerokiego motywowania swoich zastrzeżeń wobec przedstawionego jej zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę. Ze stanowiska organizacji

związkowej wyrażonego w sprawie Marianny K. wynika całkiem jasno, że wypowiedzenie budzi jej zastrzeżenia, gdyż jest przejawem dyskryminacji i zastraszania

członka ZNP. Z treści art. 38 § 2 KP nie można wyprowadzać wniosku o konieczności sporządzania rzetelnej analizy i merytorycznego uzasadnienia sprzeciwu wobec

zamierzonego przez pracodawcę wypowiedzenia. Stanowisko Oddziału ZNP umotywowane jest dostatecznie, wynika z niego przekonanie organizacji związkowej o

braku uzasadnienia dla zamierzonego wypowiedzenia, skoro uznane ono zostało za

przejaw dyskryminacji i szykany ( zastraszania). Przekonanie takie stanowi motyw

zgłoszonych zastrzeżeń. Nie można uznać, że zastrzeżenia były nieumotywowane,

co miałoby zwalniać pracodawcę od przedstawienia sprawy ogólnokrajowej organizacji związkowej (art. 38 § 3 KP). Obowiązkiem zakładowej organizacji związkowej

jest jedynie jasne przedstawienie zastrzeżeń i podanie przyczyny ich zgłoszenia, dla

uniknięcia wrażenia, że są one bezpodstawne i dla umożliwienia pracodawcy ich

rozważenia i ewentualnej polemiki z tymi zastrzeżeniami w razie przedstawiania

sprawy organizacji ogólnokrajowej.

Niezależnie od tej oceny podstawy kasacji trzeba wskazać, że zaskarżone

rozstrzygnięcie uzasadnione zostało nie tylko naruszeniem przez pracodawcę art. 38

§ 3 KP. Sąd Okręgowy uznał, że pracodawca naruszył nie tylko ten przepis prawa

regulujący wypowiadanie umowy o pracę. Wskazał też na naruszenie art. 30 § 4 KP

polegające na podaniu pracownicy niedostatecznie skonkretyzowanej przyczyny wypowiedzenia. Z niezakwestionowanych w kasacji ustaleń wynika, że pracodawca

jako przyczynę wypowiedzenia podał „naruszenie przez pracownika obowiązków

pracowniczych”. Słusznie nie zostało to uznane za spełnienie ciążącego na pracodawcy, wynikającego z art. 30 § 4 KP obowiązku wskazania przyczyny wypowiedzenia. W kasacji nie zarzucono wadliwości tej oceny. W konsekwencji należy przyjąć,

że nie została w istocie rzeczy podważona ocena niezgodności z prawem dokonanego wypowiedzenia, stanowiąca uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia.

Kasacja, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała zatem oddaleniu (art. 39312 KPC). O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 KPC.