I PKN 590/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2000 r.

I PKN 590/99

Przewidziany w art. 52 § 2 KP miesięczny termin do złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia rozpoczyna bieg od

zawiadomienia o przyczynie uzasadniającej to rozwiązanie osoby lub organu

zarządzającego zakładem w imieniu pracodawcy lub innej osoby upoważnionej

do dokonywania w imieniu pracodawcy czynności prawnych z zakresu prawa

pracy.

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jadwiga

Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2000 r. sprawy z powództwa Katarzyny C. i Bogdana J. przeciwko Bankowi Z. Spółce Akcyjnej w W. o

przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda Bogdana J. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 1 lipca 1999 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację,

2. zasądził od Bogdana J. na rzecz strony pozwanej 100 zł tytułem kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z

dnia 1 lipca 1999 r. [...] oddalił apelacje Katarzyny C. i Bogdana J. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Opolu z dnia 29 stycznia 1999 r. [...], oddalającego powództwa apelujących o przywrócenie do pracy w Banku Z. S.A. w W.

Powódka była zatrudniona u strony pozwanej na podstawie umowy o pracę od

dnia 1 lutego 1993 r. Od sierpnia 1996 r. pełniła obowiązki Naczelnika Wydziału Kredytów w Oddziale w O. Do jej obowiązków należało między innymi pełnienie nadzoru

nad prawidłowością stosowania obowiązujących w Banku procedur kredytowych,

ocenianie propozycji kredytowych pracowników, inicjowanie i organizowanie zadań

wydziału w przedmiocie odzyskiwania kredytów zagrożonych w spłacie, sprawowanie

zastępstwa za Dyrektora Oddziału.

Powód był zatrudniony w pozwanym Banku na podstawie umowy o pracę od 1

marca 1990 r., ostatnio na stanowisku Dyrektora Oddziału w O. Do zakresu jego

obowiązków należało prawidłowe i skuteczne wykonywanie zadań jednostki zgodnie

z przepisami prawa, przepisami wewnętrznymi Banku, decyzjami prezesa Zarządu i

Zarządu Banku oraz zarządzanie płynnością jednostki, planowanie przychodów i

kosztów działalności jednostki w sposób oszczędny i efektywny, kontrola realizacji

tych planów, organizowanie obsługi klientów i sprzedaży produktów Banku w sposób

sprawny, efektywny i bezpieczny.

W dniach od 16 czerwca do 10 lipca 1998 r. w Oddziale Banku Z. S.A. w O.

zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w celu zbadania prawidłowości

dokonywanych przez ten Oddział transakcji wykupu wierzytelności i dyskonta weksli.

Ustalono, że powodowie w transakcjach wykupu weksli nie przestrzegali trybu podejmowania decyzji kredytowych oraz wymogów procedury kontrolnej. Nie dokonywano oceny zdolności kredytowej zarówno zbywców, jak i dłużników. Bez uzasadnienia stosowano w odniesieniu do kontrolowanych podmiotów uproszczoną procedurę oceny zdolności kredytowej. Objęte kontrolą podmioty nie powinny być, według

rewidentów, kredytobiorcami Banku ani stronami transakcji bankowych. Niektóre kredyty opiniowane były przez komitet dyskontowy (w skład którego wchodzili powodowie, główny księgowy, inspektor opiniujący i radca prawny) pozytywnie bez oceny

zdolności kredytowej wnioskodawcy. W dniu 1 września 1998 r. rewidenci Biura Rewizji przedstawili jego Dyrektorowi pisemne wyniki kontroli. Powód zapoznał się z

wnioskami pokontrolnymi w dniu 2 września i w pięciu punktach zgłosił do protokołu

zastrzeżenia. W protokole skreślono niektóre akapity. W dniu 7 września 1998 r.

sprawozdanie z przeprowadzonej w Oddziale kontroli przedstawiono prezesowi Zarządu Banku z pismem przewodnim dyrektora Biura Rewizji datowanym na 4 września. W dniu 6 października 1998 r. strona pozwana złożyła powódce oświadczenie

woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. W tym samym dniu złożono

także powodowi oświadczenie woli o rozwiązaniu z dniem 7 października 1998 r.

umowy o pracę bez wypowiedzenia wobec podejmowania decyzji o udzielaniu kredytów dyskonta weksli i wykupu wierzytelności bez oceny zdolności kredytowej, a w

szczególności pomijanie opinii komitetu kredytowego przy podejmowaniu decyzji

kredytowych, kontynuowanie współpracy z podmiotami, których transakcje finansowe

dokonywane na rachunkach bankowych wzbudzały podejrzenie co do ich legalności.

W ocenie Sądu, wyniki postępowania wyjaśniającego potwierdzające zaniedbania w zakresie działalności kredytowej Oddziału Banku Z. w O. dowodzą ciężkiego naruszenia przez powodów podstawowych obowiązków pracowniczych i stanowią

uzasadnioną przyczynę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Swoim

zachowaniem Katarzyna C. i Bogdan J. narazili pozwanego na stratę w kwocie około

8 milionów zł w chwili rozwiązania stosunku pracy. Straty te mogą znacznie

przekraczać tę kwotę. Zgodnie z § 39 Statutu Banku Z. S.A., czynności z zakresu

prawa pracy dokonuje Prezes Zarządu lub upoważniony przez niego pracownik.

Prace rewidentów zakończone zostały w dniu 1 września 1998 r., zaś dyrektor Biura

Rewizji pismem z dnia 4 września wystąpił do Prezesa Zarządu z wnioskiem o rozwiązanie umów o pracę z powodami. Prezes Zarządu otrzymał to pismo w dniu 7

września, czyniąc na wniosku odręczną adnotację ( 5 i 6 września 1998 r. były

dniami wolnymi od pracy). Dyrektor Biura Rewizji nie mógł podejmować decyzji w

kwestii rozwiązania z powodami umów o pracę, albowiem, zgodnie z § 9 ust. 3 zarządzenia z dnia 29 grudnia 1996 r. Prezesa Zarządu Banku Z., do jego obowiązków

należy informacja o wynikach kontroli. Miesięczny termin do rozwiązania z powodami

stosunku pracy rozpoczął bieg w dniu 7 września 1998 r. i został przez pracodawcę

zachowany.

Wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył kasacją Bogdan J.

Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego „poprzez niewłaściwe

zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 52 § 1 i 2 KP przez przyjęcie, że data powzięcia wiadomości przez Dyrektora Biura Rewizji Banku Z. S.A. o okolicznościach

uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie rozpoczyna

biegu 1- miesięcznego terminu o którym mowa w art. 52 § 2 K.p.”, wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku i zasądzenie odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za

okres wypowiedzenia w kwocie 12.737,49 zł z odsetkami od dnia wniesienia pozwu

oraz o zwrot kosztów procesu. Pełnomocnik skarżącego twierdzi, że miesięczny termin do złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia

należy liczyć od powzięcia wiadomości o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie

stosunku pracy przez Dyrektora Biura Rewizji, tj. od 1 września 1998 r. Jego zdaniem, kategoria osób uprawnionych do dokonywania czynności z zakresu prawa

pracy obejmuje innych, poza Prezesem Zarządu, członków kierownictwa pozwanego

Banku, w tym „ tych wszystkich pracowników, do których obowiązków pracowniczych

należało informowanie Prezesa Zarządu o takich zdarzeniach”, które uzasadniają

rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia. Nadto, polemizuje z hipotetycznym

stwierdzeniem Sądu, pomieszczonym w przedostatnim zdaniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku [...], że nawet przy założeniu przekroczenia terminu przez stronę pozwaną, przywrócenie powoda do pracy, zważywszy okoliczności sprawy, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

W odpowiedzi na kasację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie

kosztów procesu według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pełnomocnik Bogdana J. powołał jako podstawę kasacyjną naruszenie prawa

materialnego. Według art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Wobec braku zarzutu procesowego, ustalenia stanowiące faktyczną

podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uznać za prawidłowe. W tej sytuacji jest nimi związany także Sąd Najwyższy.

Zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 KP pracodawca może rozwiązać umowę o pracę

bez wypowiedzenia w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych

obowiązków pracowniczych. Sąd drugiej instancji ustalił, że Bogdan J., tolerując

przez kilka lat praktykę udzielania kredytów niezgodną z przepisaną procedurą, a

nawet jako członek komitetu dyskontowego uchybiając tej procedurze, narażając

swoim zachowaniem stronę pozwaną na stratę w kwocie około 8 milionów złotych, w

sposób ciężki naruszył podstawowe obowiązki pracownicze. Tym samym prawidłowo

wyłożył i zastosował art. 52 § 1 pkt 1 KP. Według art. 52 § 2 KP prawo do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia wygasa po upływie miesiąca „od uzyskania

przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.”

Pracodawcą powoda był Bank Z. S.A. w W. – jednostka organizacyjna zatrudniająca

pracowników (art. 3 KP). Stosownie do art. 31 § 1 KP „za pracodawcę będącego

jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje

osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.”O

tym, kto dokonuje czynności prawnych w imieniu pracodawcy, rozstrzygają przede

wszystkim przepisy określające strukturę organizacyjną zakładu. Statut Banku Z.

S.A. w § 39 zastrzega dokonywanie tych czynności dla Prezesa Zarządu lub pracownika przez niego upoważnionego. Do dokonywania czynności w sprawach z

zakresu prawa pracy z pracownikami Oddziałów Banku upoważnieni zostali przez

Prezesa Zarządu Spółki dyrektorzy tychże oddziałów. Zgodnie z § 9 ust. 3 zarządzenia Prezesa Zarządu Banku Z. S.A. z dnia 29 grudnia 1996 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Audytu i Kontroli Wewnętrznej, Dyrektor Biura Rewizji przedkłada

Prezesowi Zarządu informację o wynikach kontroli wraz z wnioskami. Ze względu na

zakres kompetencji Dyrektora Biura Rewizji nie można mu przypisać uprawnień pracodawcy. Pełnomocnik skarżącego popełnia błąd identyfikując obowiązek wystąpienia z wnioskiem „personalnym” z podjęciem decyzji „personalnej”, tj. ze złożeniem

oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy. Sąd drugiej instancji właściwie

zinterpretował postanowienia powołanych aktów wewnętrznych obowiązujących u

strony pozwanej, przyjmując, że osobą uprawnioną do rozwiązania umowy o pracę z

Bogdanem J., jako dyrektorem Oddziału Banku, był Prezes Zarządu Spółki. Powzięcie przez niego wiedzy o naruszeniu przez powoda w sposób ciężki podstawowych

obowiązków pracowniczych należało traktować jako „uzyskanie przez pracodawcę

wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy”. Dzień przedstawienia przez Dyrektora Biura Rewizji Prezesowi Zarządu Banku Z. sprawozdania z kontroli przeprowadzonej w Oddziale w O. wyznacza początkowy termin miesięcznego

okresu z art. 52 § 2 KP. Ocena, że miesięczny termin do rozwiązania umowy o pracę

został przez stronę pozwaną zachowany, jest w pełni usprawiedliwiona. Z protokołem

pokontrolnym z dnia 1 września 1998 r. powód zapoznał się w dniu 2 września i

wniósł do niego zastrzeżenia. Zostały one częściowo uwzględnione, a ostateczny,

skorygowany tekst protokołu z wnioskami pokontrolnymi został przedstawiony Prezesowi Zarządu Banku w dniu 7 września 1998 r. Zważywszy, że dni 5 i 6 września

były dniami wolnymi od pracy, trudno Dyrektorowi Biura Rewizji przypisać opieszałość. Ponieważ termin oznaczony w miesiącach kończy się w dniu, który datą lub

nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 112 KC w związku z art. 300

KP), termin do złożenia Bogdanowi J. oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o

pracę bez wypowiedzenia upływał w dniu 7 października 1998 r. Oświadczenie woli

tej treści strona pozwana złożyła powodowi w dniu 6 października 1998 r., a zatem w

okresie miesiąca, licząc od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności

uzasadniającej rozwiązanie umowy. Zarzut naruszenia art. 52 § 2 KP jest w opisanej

sytuacji nieuzasadniony.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,

orzekł jak w sentencji.