I PKN 56/96 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 7 stycznia 1997 r.

I PKN 56/96

Przyczyny leżące po stronie pracownika nie uzasadniają wypowiedzenia,

zawartej na czas określony umowy o pracę za granicą (§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawach niektórych praw i

obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji

budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (tekst jednolity: Dz.

U. z 1990 r., Nr 44, poz. 259).

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Józef Iwulski, Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa

Piotra K. przeciwko "B".SA w W.-Oddział w R. o odszkodowanie, na skutek kasacji

powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Rzeszowie z dnia 26 września 1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi WojewódzkiemuSądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Powód Piotr K. w sprawie przeciwko "B." SA w W.-Oddziałowi w R. o odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia wniósł kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 26 września 1996 r.

[...] Jego zdaniem ten wyrok, oddalający apelację od wyroku Sądu I instancji

oddalającego powództwo, narusza § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług

związanych z eksportem (jednolity tekst: Dz. U. z 1990 r., Nr 44, poz. 259). Według

powoda wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę za granicą, zawartej na czas określony, nie może nastąpić z przyczyn leżących po stronie pracownika (chyba że są

podstawy do rozwiązania tej umowy bez wypowiedzenia), albowiem § 6 ust. 1 pkt 1

tego rozporządzenia dopuszcza jej rozwiązanie tylko w przypadku, gdy jest to uzasadnione potrzebami organizacyjno-produkcyjnymi budowy (usługi) eksportowej.

Podniesiono także zarzut naruszenia art. 265 KP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona.

Co do zarzutu naruszenia art. 265 KP należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy

podziela poglądy wyrażone we wcześniejszych orzeczeniach, iż samo złożenie pozwu

po terminie z art. 264 KP, bez wyraźnego wniosku o przywrócenie terminu do

wniesienia odwołania od wypowiedzenia, należy traktować jako złożenie tego wniosku.

Nie podziela natomiast poglądu wynikającego z wyroku SN z dnia 14 listopada 1979 r.,

I PRN 137/79 (OSNCP 1980 z. 6 poz. 120, OSPiKA 1981 z. 7/8 poz. 123 z krytyczną

glosą L. Florka) oraz wyroku z dnia 16 października 1981 r. (I PZP 32/81), I PR 88/81

(OSNCP 1982 z. 5-6 poz. 75, OSPiKA 1982 z. 11 poz. 203 z glosą J. Tyszki), według

którego negatywne okoliczności leżące po stronie pracownika mogą uzasadniać

wypowiedzenie umowy o pracę za granicą zawartej na czas określony. Zdaniem Sądu

Najwyższego orzekającego w niniejszej sprawie dopuszczalność wypowiedzenia takiej

umowy, określona w rozporządzeniu z dnia 27 grudnia 1974 r. w przypadku, "gdy jest to

uzasadnione potrzebami organizacyjno-produkcyjnymi budowy (usługi) eksportowej"

oznacza przyczyny leżące po stronie pracodawcy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż

zasadą jest niedopuszczalność wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas

określony (art. 32 i art. 33 KP). Wyjątki od tej zasady nie mogą być zatem

interpretowane rozszerzająco. Przewidziana w § 6 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia

przyczyna wypowiedzenia jest okolicznością, która umożliwia wypowiedzenie przez

pracodawcę. Możliwość wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy z inicjatywy

pracownika przewidziana jest natomiast w przypadku zajścia po jego stronie ciężkiego

wypadku losowego (§ 6 ust. 2). Pracodawca jest wówczas obowiązany do rozwiązania

umowy w drodze porozumienia stron. Także ta okoliczność przemawia za ścisłym

rozumieniem pojęcia "potrzeb organizacyjno-produkcyjnych". Rozwiązanie stosunku

pracy przez pracodawcę lub z inicjatywy pracownika jest bowiem dopuszczalne tylko w

dokładnie określonych przypadkach, przy czym w odniesieniu do pracownika, w

szczególności obejmuje to śmierć małżonka, dziecka, matki lub ojca albo klęski

żywiołowe. Tak poważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy z

inicjatywy pracownika uzasadniają - zgodnie z zasadą równości stron tego stosunku niedopuszczalność rozszerzającego rozumienia zwrotu "potrzeby organizacyjnoprodukcyjne" pracodawcy.

Regulacje te wymagają od pracownika i pracodawcy szczególnie starannego

doboru kontrahentów. Pracodawca ponosi znaczne ryzyko osobowe, nie może bowiem

zwolnić pracownika, który lekko narusza swoje obowiązki pracownicze lub jest mało

przydatny. Tylko w przypadku ciężkich naruszeń może on rozwiązać umowę o pracę

bez wypowiedzenia (§ 6 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia). Jest to konsekwencją

stabilności umów o pracę zawartych na czas określony.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy zatem ustalić wysokość należnego powodowi odszkodowania.

Z tych względów na mocy art. 39313 § 1 KPC orzeczono jak w sentencji.