I PKN 522/97 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 5 lutego 1998 r.

I PKN 522/97

Podrobienie pisma procesowego strony nie stanowi podstawy wznowienia postępowania z art. 403 § 1 pkt 1 KPC.

Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Józef Iwulski (sprawozdawca), Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego

1998 r., sprawy z powództwa Alicji Z.-L. przeciwko 1. Zakładowi Lecznictwa Zamkniętego w S., 2. Zakładowi Lecznictwa Ambulatoryjnego w S. o wznowienie postępowania, na skutek kasacji powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 23 czerwca 1997 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d d a l i ć kasację, nie obciążając powódki kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 marca 1997 r. [...], Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Sosnowcu, orzekając na rozprawie w składzie ławniczym, odrzucił skargę Alicji Z.-L. o

wznowienie postępowania w sprawie z jej powództwa przeciwko Zakładowi Lecznictwa Zamkniętego w S. i Zakładowi Lecznictwa Ambulatoryjnego w S. Sąd Rejonowy wywiódł, że powódka domagała się uznania wypowiedzenia warunków pracy i

płacy za bezskuteczne. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Sosnowcu wyrokiem zaocznym

z dnia 23 lipca 1992 r. uznał wypowiedzenie za bezskuteczne. Pozwany wniósł

sprzeciw od wyroku zaocznego. W toku postępowania umowa o pracę została rozwiązana w trybie art. 52 KP i powódka rozszerzyła żądanie pozwu, domagając się

przywrócenia do pracy. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 11 stycznia 1993 r. przywró-

cił powódkę do pracy na dotychczasowych warunkach. Na skutek rewizji pozwanego

Sąd Wojewódzki w Katowicach uchylił ten wyrok i sprawę przekazał do ponownego

rozpoznania. Wyrokiem z dnia 17 listopada 1993 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo. Od tego orzeczenia powódka wniosła rewizję. Sąd Wojewódzki w Katowicach

wyrokiem z dnia 17 lutego 1994 r. oddalił rewizję.

W dniu 29 marca 1995 r. powódka wniosła skargę o wznowienie postępowania, wskazując, że wyrok Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 17 lutego 1994

r. został oparty na podrobionym dokumencie tj. sprzeciwie od wyroku zaocznego

Sądu Rejonowego z dnia 23 lipca 1992 r. Sąd zważył, że dokument podrobiony, na

który wskazała powódka to sprzeciw od wyroku zaocznego. Na karcie 5 tego sprzeciwu, pod treścią pisma, znajduje się pieczątka o treści "Dyrektor Zespołu Opieki

Zdrowotnej lek. med. Witold Ł." i nieczytelny podpis odręczny. W skardze powódka

podniosła, że nie jest to podpis Witolda Ł., a zatem sprzeciw od wyroku zaocznego

nie został podpisany przez kierownika zakładu pracy. Z powyższego powódka wywiodła, iż dokument w postaci sprzeciwu od wyroku zaocznego, z podrobionym

podpisem, jest dokumentem podrobionym. Okoliczności te powódka podnosiła w

postępowaniu karnym, wdrożonym przez Prokuratora Rejonowego w Sosnowcu, na

skutek zawiadomienia o przestępstwie. Postępowanie przygotowawcze w sprawie

sfałszowania podpisów dyrektora ZOZ Witolda Ł. zostało umorzone. Sąd Rejonowy

uznał, że powódka nie udowodniła aby sprzeciw od wyroku zaocznego został sfałszowany, wobec czego brak podstaw do wznowienia postępowania.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 1997 r. [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, orzekając na posiedzeniu niejawnym, oddalił zażalenie powódki od postanowienia Sądu Rejonowego. Sąd Wojewódzki podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że powódka nie wykazała aby sprzeciw od

wyroku zaocznego został podrobiony. Sąd Wojewódzki "na marginesie" stwierdził,

że zgodnie z art. 412 § 1 KPC po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd bądź oddala

skargę o wznowienie bądź ją uwzględnia. "Sąd Rejonowy dokonał merytorycznego

zbadania przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania i uznał, że skarga

o wznowienie nie może być uwzględniona, dokonał tego jednak w niewłaściwej formie; skarga powódki winna być oddalona".

Od tego postanowienia powódka wniosła kasację. Zarzuciła naruszenie art.

278 KPC w związku z art. 227 KPC przez nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego powódki o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa na potrzeby

postępowania o wznowienie oraz naruszenie art. 233 § 1 KPC przez oparcie ustaleń

jedynie na pisemnej opinii biegłego, wydanej na potrzeby innego postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należało z urzędu rozważyć czy postępowanie przed

Sądem drugiej instancji nie jest dotknięte nieważnością. Sąd ten bowiem orzekał na

posiedzeniu niejawnym, a z jego uzasadnienia wynika, iż uważa, że Sąd pierwszej

instancji powinien wydać w sprawie wyrok. Ten pogląd Sądu drugiej instancji nie jest

jednak prawidłowy, gdyż Sąd pierwszej instancji prawidłowo pod względem formalnym orzekał na rozprawie i wydał postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie.

Postępowanie o wznowienie toczy się w trzech fazach. W pierwszej sąd bada na

posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na

ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi tu o formalne stwierdzenie, że skarga

powołuje się na jedną z ustawowych podstaw wznowienia. Przy braku tych wymagań

sąd odrzuca skargę. W przeciwnym razie wyznacza rozprawę (art. 410 § 1 KPC).

Druga faza polega na rozstrzygnięciu na rozprawie czy wskazana w skardze podstawa wznowienia w rzeczywistości występuje. W przypadku uznania, że brak jest

podstawy do wznowienia postępowania sąd postanowieniem odrzuca skargę na

rozprawie (art. 411 KPC). Tak też, prawidłowo pod względem formalnym uczynił Sąd

pierwszej instancji. Sąd ten nie rozpoznawał sprawy w wyniku wznowienia postępowania, lecz uznał niedopuszczalność skargi. Dopiero jeżeli istnieje podstawa do

wznowienia postępowania, sąd rozpoznaje sprawę (trzecia faza) i wydaje wyrok,

którym oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżony wyrok albo go uchyla i pozew odrzuca lub postępowanie umarza (art. 412 § 1 KPC).

Sąd pierwszej instancji nie rozpoznawał sprawy w tej fazie, a więc nie orzekał na

podstawie art. 412 § 1 KPC.

Jeżeli chodzi o wskazane podstawy kasacji to nie są one usprawiedliwione.

Podstawą wznowienia postępowania, na którą powoływała się powódka było oparcie

wyroku na dokumencie podrobionym (art. 403 § 1 pkt 1 KPC). Należy stwierdzić, że

dokument, o który chodzi w tym przepisie to dowód przeprowadzony w sprawie, na

podstawie którego poczynione zostały ustalenia faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia. Nie chodzi więc w tej podstawie wznowienia o dokument procesowy

(pismo procesowe). Sfałszowanie pisma procesowego może wywoływać różne

skutki procesowe, nawet oznaczające nieważność postępowania. Nie jest to jednak

dokument służący ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Sfałszowanie pisma procesowego nie może więc być uznane za podstawę wznowienia postępowania wymienioną w art. 403 § 1 pkt 1 KPC. W niniejszej sprawie powódka twierdziła, że sfałszowany został podpis przedstawiciela strony pozwanej na sprzeciwie od wyroku

zaocznego. Mogło to oznaczać, że brak było po prostu podpisu strony pod pismem

procesowym. Nawet więc, gdyby uznać twierdzenia powódki za prawdziwe, to i tak

byłby to tylko zwykły brak formalny, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 130 KPC.

Jest rzeczą oczywistą, że strona pozwana popierała sprzeciw od wyroku zaocznego i

kontynuowała postępowanie zmierzając do uzyskania oddalenia powództwa. Nawet

więc gdyby występował brak formalny w postaci braku podpisu przedstawiciela

strony pozwanej na sprzeciwie, to i tak został on sanowany przez późniejsze potwierdzenie złożenia sprzeciwu.

Tym samym orzeczenia obu Sądów były prawidłowe, a podniesiona podstawa

kasacji nie mogła prowadzić do jej uwzględnienia. Skutkowało to oddalenie kasacji

(art. 39312 KPC). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 102 KPC.