I PKN 499/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 26 stycznia 2000 r.

I PKN 499/99

Wskazanie fikcyjnej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi w rzeczywistości zwolnionemu z przyczyn dotyczących pracodawcy nie

pozbawia pracownika prawa do odszkodowania z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę oraz prawa do odprawy pieniężnej przysługującej pracownikom zwolnionym z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Przewodniczący SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka

(sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2000 r. sprawy z powództwa Elżbiety G. przeciwko Bożenie M. prowadzącej Produkcję Obuwia „E.” w M.

o odszkodowanie i odprawę, na skutek kasacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 26 lutego 1999 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem

z dnia 26 lutego 1999 r. oddalił apelację pozwanej Bożeny M. - właścicielki Zakładu

Produkcji Obuwia „E.” w M. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Działdowie z

dnia 15 października 1996 r. [...], zasądzającego na rzecz powódki Elżbiety G.

4372,59 zł tytułem odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie jej umowy o

pracę oraz 2915,06 zł z ustawowymi odsetkami od 1 października 1996 r. do dnia

zapłaty, tytułem odprawy pieniężnej za zwolnienie powódki z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy. W sprawie tej ustalono, że pozwana Bożena M. właścicielka

Produkcji Obuwia „E.” w M., powiększając swój zakład, nabyła w dniu 31 maja 1996

r. Fabrykę Obuwia „S.” w M., w której była zatrudniona powódka na stanowisku

głównej księgowej. Pozwana przejęła wszelkie zobowiązania i należności przejętego

przedsiębiorstwa. Począwszy od 1 czerwca 1996 r. obowiązki głównej księgowej w

poszerzonym zakładzie pracy objęła dotychczasowa główna księgowa firmy „E.”.

Natomiast 2 czerwca 1996 r. pozwana zawiadomiła na piśmie zakładową organizację

związkową o zamiarze wypowiedzenia umów o pracę niektórym pracownikom, w tym

powódce, której zarzucono brak właściwego nadzoru nad przepływem i ściągalnością

środków finansowych. Początkowo organizacja ta sprzeciwiała się zamierzonym

zwolnieniom, ale później zmieniła zdanie pod naciskiem męża pozwanej, który sugerował opóźnienie w podwyżkach wynagrodzeń.

Na tle takich ustaleń Sąd drugiej instancji potwierdził prawidłowość orzeczenia

Sądu Rejonowego, argumentując, że przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę została podana powódce w sposób ogólnikowy, nieskonkretyzowany do poszczególnych

przypadków, a ponadto nie została udowodniona. Zebrany bowiem materiał dowodowy, w tym wiarygodna i kompetentna opinia biegłego rewidenta, wykazały, że od

momentu objęcia przez powódkę stanowiska głównej księgowej w Fabryce Obuwia

„S.”, która pozostawała ówcześnie pod zarządem komisarycznym, znacznie polepszyła się sytuacja w spłatach i windykacji należności. W tym zakresie powódka ściśle

współpracowała z zarządcą komisarycznym, który cenił jej kompetencje i nie wnosił

żadnych zastrzeżeń do jej pracy. Prowadziło to do ustalenia, że powódka prawidłowo

wykonywała swoje obowiązki zawodowe, skoro w szczególności żadne roszczenie

„S.” nie uległo przedawnieniu na dzień przejęcia tego zakładu przez pozwaną. Po

przejęciu tego zakładu przez stronę pozwaną dalsze czynności windykacyjne obciążały kierownictwo „E.” i jego główną księgową. Sąd ten uznał, że pozwaną obciążało

ryzyko gospodarcze związane z nabyciem Fabryki Obuwia „S.”, która znajdowała się

w złej kondycji finansowej i posiadała wielu dłużników. Dokonana następnie przez

pozwaną redukcja zatrudnienia niektórych pracowników, w tym wypowiedzenie

umowy o pracę powódce miały zatem podłoże organizacyjno-gospodarcze, dlatego

zasadne było zasądzenie na jej rzecz odszkodowania i jednorazowej odprawy pieniężnej z tytułu zwolnienia z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Kasacja pozwanej została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez „mylne przyjęcie związku pomiędzy przedstawionym stanem faktycznym

przez Sąd, a określoną normą prawną, tj. art. 45 § 1 i art. 47 k.p. oraz art. 10 ust. 1 i

8 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy

z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a przede wszystkim art. 64. 1. Konstytucji

RP, który jasno określa, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątko-

wych”. Skarżąca utrzymywała, że rozwiązanie umowy z powódką nastąpiło zgodnie z

prawem z powodu jej nieprzydatności do pracy oraz utraty zaufania pracodawcy oraz

samowolnego rozdysponowania mienia zakładu pracy, które „kwalifikuje się nawet

jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych”. Nadto twierdziła, że po

połączeniu dwóch zakładów pracy nie miała miejsca redukcja zatrudnienia w dziale

księgowości, w którym utrzymano takie samo ilościowe zatrudnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, które wytyczają wskazane w skardze kasacyjnej podstawy kasacji oraz ich uzasadnienie (art. 3931 i 3933 KPC). Tymczasem kasacja zawiera wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego, co według utrwalonej linii orzecznictwa powoduje, że

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi zaskarżonego wyroku, jeżeli

brak jest zarzutu uchybienia konkretnemu przepisowi proceduralnemu (wyrok z dnia

21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436). Przy braku jakichkolwiek zarzutów naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na

wynik sprawy (art. 3931 pkt 2 KPC), wykluczone było weryfikowanie w postępowaniu

kasacyjnym odmiennych twierdzeń strony skarżącej jakoby powódka została zwolniona z innych jeszcze przyczyn i to niewskazanych w piśmie wypowiadającym

umowę o pracę, tj. „z nieprzydatności do pracy w zakładzie pozwanej na zajmowanym stanowisku wskutek utraty zaufania do jej zatrudniania na zajmowanym stanowisku, bowiem samowolne rozdysponowanie mienia zakładu pracy przez powódkę

kwalifikuje się nawet jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych” i „spowodowało dodatkowo naruszenie prawa do własności pozwanej (art. 64 ust. 1 Konstytucji RP)”. Nie było też podstaw do badania nieracjonalnych zresztą twierdzeń skarżącej, że po połączeniu dwóch zakładów pracy z odrębnymi działami księgowości

(art. 231 KP) nie miała następnie miejsca redukcja zatrudnienia, skoro jakoby nie

zmienił się ilościowy stan zatrudnienia odnoszony do jednego działu księgowości

pozwanego pracodawcy.

Tymczasem z miarodajnych dla Sądu Najwyższego ustaleń faktycznych wynika, że rzeczywistą przyczyną wypowiedzenia powódce umowy o pracę na stanowisku głównej księgowej była konieczna reorganizacja zatrudnienia w dziale księgowości połączonych zakładów pracy, w których w dacie połączenia pracowało ośmiu pra-

cowników, w tym dwie osoby na stanowiskach głównych księgowych. Po redukcji

zatrudnienia w tym dziale pozostała jedna główna księgowa i czterech pracowników.

Sąd Najwyższy był również związany ustaleniem, że pozwana nie udowodniła żadnego konkretnego zaniedbania powódki w nadzorze nad windykacją należności finansowych od dłużników przejętego zakładu pracy. Na tle takich wiążących ustaleń

uprawnione i uzasadnione było stanowisko Sądu drugiej instancji, że strona pozwana

dla uniknięcia wypłaty świadczeń, należnych powódce zwolnionej z pracy z przyczyn

dotyczących pracodawcy, wskazała pozorną, tj. nieistniejącą, a przeto nieuzasadnioną w rozumieniu art. 45 § 1 KP przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę. Wskazanie fikcyjnej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi, który w istocie rzeczy został zwolniony z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, nie pozbawia pracownika prawa do odszkodowania z tytułu wadliwego wypowiedzenia (art.

45 i 471 KP) oraz prawa do odprawy pieniężnej przysługującej pracownikom zwalnianym z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy (art. 8 w związku z art. 10 ust. 1

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze należało kasację oddalić na podstawie art. 39312

KPC.