I PKN 497/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 9 grudnia 1998 r.

I PKN 497/98

Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) nie ma zastosowania do mianowanego

nauczyciela akademickiego zatrudnionego na stanowisku docenta w sytuacji,

gdy jego stosunek pracy wygasa na podstawie art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia

12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Organem właściwym do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku pracy jest rektor

uczelni.

Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef

Iwulski, Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1998 r. sprawy z powództwa

Gościmierza G. przeciwko Uniwersytetowi G. o ustalenie, na skutek kasacji powoda

od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku

z siedzibą w Gdyni z dnia 16 czerwca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 sierpnia 1997 r. [...]

oddalił powództwo Gościmierza G. o ustalenie, że stosunek pracy łączący go z pozwanym Uniwersytetem G. nie wygasa z dniem 30 września 1997 r. W motywach tego

rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy powołał się na następujące i niesporne pomiędzy

stronami fakty oraz ich prawną ocenę.

Powód Gościmierz G., zatrudniony w pozwanym Uniwersytecie G. na podstawie nominacji na stanowisku docenta w Instytucie Psychologii, spełnił z dniem 15

marca 1997 r. warunki do nabycia uprawnień emerytalnych na podstawie przepisów

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników oraz ich

rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Wobec tego Rektor Uniwersytetu G. pismem z

dnia 21 kwietnia 1997 r. poinformował powoda, że jego stosunek pracy ulegnie z

dniem 30 września 1997 r. wygaśnięciu na mocy art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12

września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Powołany

przepis stanowi bowiem, że stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademickim wygasa z końcem roku akademickiego, w którym pracownik ukończył 65 lat życia, a okres jego zatrudnienia umożliwia nabycie prawa do emerytury, przy czym organem właściwym do stwierdzenia tego skutku jest w świetle art. 96 ustawy organ

kompetentny do mianowania na dane stanowisko. Wspomnianemu skutkowi nie zapobiegnie - zdaniem Sądu Rejonowego – fakt, że powód był członkiem Komisji

Zakładowej działającego w pozwanej uczelni NSZZ „Solidarność”. Przepis art. 32 ust.

1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze

zm.) stanowi wprawdzie, że bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej

pracodawca nie może jej członkowi wypowiedzieć ani rozwiązać z nim stosunku

pracy w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu, lecz zakres zastosowania tego przepisu obejmuje jedynie czynności prawne pracodawcy i nie

rozciąga się na ustanie stosunku pracy wskutek zajścia prawem określonych

zdarzeń, o którym to skutku pracodawca jedynie zawiadamia zainteresowanego pracownika.

Apelację powoda oddalił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 16 czerwca 1998 r. [...]. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Wojewódzki podzielił bez zastrzeżeń dokonaną przez

Sąd pierwszej instancji prawną kwalifikację bezspornych okoliczności faktycznych

przedmiotowej sprawy.

Kasację od powyższego wyroku wniósł w imieniu powoda jego pełnomocnik adwokat, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych oraz art. 96 ustawy o szkolnictwie wyższym i domagając się na tej podstawie „uchylenia” zaskarżonego orzeczenia oraz ustalenia

zgodnie z żądaniem pozwu, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jak też zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu

skargi kasacyjnej podniesiono, że pozbawienie skarżącego ochrony przysługującej

działaczom związkowym narusza również „obowiązujące w tej materii orzecznictwo

Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 19 maja 1993 r., nie opublikowany oraz wyrok z

dnia 20 maja 1994 r., I PRN 25/94, OSNAPiUS 1994 nr 4, poz. 111)”. Komisja Zakładowa w swym piśmie z dnia 4 czerwca 1997 r. nie wyraziła więc zgody na „rozwią-

zanie stosunku pracy z doc. G. G.”, a pismo Uniwersytetu o wygaśnięciu tego stosunku z dniem 30 września 1997 r. „uważa za bezskuteczne”. Wnoszący kasację

twierdzi też, że skoro nominację na stanowisko docenta otrzymał skarżący od Ministra Edukacji Narodowej, to tenże minister, a nie rektor pozwanego Uniwersytetu był w

świetle art. 96 ustawy o szkolnictwie wyższym właściwy do stwierdzenia ewentualnego wygaśnięcia spornego stosunku pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. W zaskarżonym wyroku nie

mogło bowiem dojść do naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), gdyż przepis ten w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania. Stanowi on bowiem, że pracodawca nie

może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu lub komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej w czasie trwania mandatu oraz w okresie

roku po jego wygaśnięciu. Zakres zastosowania powołanego przepisu obejmuje zatem tylko ustanie stosunku pracy w następstwie dokonania - zmierzających do takiego skutku - jednostronnych czynności prawnych pracodawcy i nie rozciąga się na

ustanie stosunku pracy przez jego wygaśnięcie, a więc zakończenie w następstwie

zajścia prawem określonych zdarzeń, który to skutek pracodawca jedynie „stwierdza”, informując o nim zainteresowanego pracownika (por. uzasadnienie uchwały

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1996 r., I PZP

18/96, OSNAPiUS 1997 nr 10, poz. 162).

Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy działaczy związkowych będących mianowanymi nauczycielami akademickimi nie odnosi się więc do wygaśnięcia

ich stosunku pracy w sytuacji określonej przez art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem w punkcie 1, że stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademickim wygasa z końcem roku akademickiego, w którym nauczyciel akademicki

ukończył 65 lat życia, jeżeli ma okres zatrudnienia umożliwiający nabycie prawa do

emerytury albo z końcem roku akademickiego, w którym nabył to prawo lub w którym

ukończył 70 lat życia. To samo zgodnie z punktem 2 tego przepisu dotyczy ukończenia 70 lat przez nauczycieli akademickich zatrudnionych na stanowisku profesora

zwyczajnego lub profesora nadzwyczajnego. Termin wygaśnięcia stosunku pracy

zależy więc od zajmowanego stanowiska i dla stanowisk profesorów (zwyczajnych

lub nadzwyczajnych) jest to koniec roku akademickiego, w którym pracownik ukończył 70 lat, a dla nauczycieli akademickich zatrudnionych na pozostałych (niższych)

stanowiskach - koniec roku akademickiego, w którym zainteresowany ukończył 65 lat

i nabył prawo do emerytury, względnie koniec roku akademickiego, w którym zainteresowany nabędzie to prawo lub w którym - niezależnie od uprawnienia emerytalnego - ukończy 70 lat życia.

W przedmiotowej sprawie jest niesporne, że skarżący nie był w pozwanym

Uniwersytecie zatrudniony na stanowisku profesora, a 65 lat życia ukończył w dniu

15 marca 1997 r., legitymując się okresem zatrudnienia uprawniającym do świadczenia emerytalnego. Jego stosunek pracy wygasł zatem z mocy art. 95 ust. 2 pkt 1

ustawy o szkolnictwie wyższym z dniem 30 września 1997 r., a kompetencja do

„stwierdzenia” tego skutku przysługiwała - wbrew zarzutom kasacji - rektorowi pozwanego Uniwersytetu bez względu na to, że na stanowisko docenta został skarżący

z dniem 1 października 1988 r. mianowany przez Ministra Edukacji Narodowej. Aktualnie obowiązująca ustawa o szkolnictwie wyższym nie wyodrębnia już bowiem

stanowiska docenta, natomiast wobec nauczycieli akademickich mianowanych na to

stanowisko przed jej wejściem w życie stanowi w art. 188 ust. 5, że nauczyciele ci

pozostają mianowani na stałe na tym stanowisku, zaś organem właściwym w sprawach dotyczących ich stosunku pracy jest rektor uczelni.

Z powyższy względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł, jak

w sentencji.