I PKN 421/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 30 maja 2001 r.

I PKN 421/00

Po zmianie art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o

zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa

(Dz.U. Nr 162, poz. 1126), tj. od dnia 1 stycznia 1999 r., prawo rozwiązania stosunku pracy z powołania bez wypowiedzenia na podstawie art. 70 § 3 KP w

związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP z sekretarzem gminy odwołanym wcześniej

ze stanowiska, służy przewodniczącemu zarządu gminy, a nie organowi, który

powołał pracownika na stanowisko.

Przewodniczący SSN Roman Kuczyński, Sędziowie: SN Józef Iwulski, SA

Kazimierz Josiak (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2001 r. sprawy z powództwa

Grzegorza A. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w G. o odszkodowanie za niezgodne z

prawem rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia, na skutek kasacji strony

pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Łodzi z dnia 9 marca 2000 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 1 września 1999 r. [...] i powództwo w całości oddalił zasądzając od powoda Grzegorza A. na rzecz strony pozwanej - Urzędu Miejskiego w G.

kwotę 750 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy- Sąd Pracy w Zgierzu wyrokiem z dnia 1 września 1998 r.

uwzględnił w całości powództwo Grzegorza A. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w G. i

zasądził na jego rzecz od strony pozwanej odszkodowanie za niezgodne z prawem

rozwiązanie stosunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia w

kwocie 10.365 zł oraz 2.500 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Rozstrzygnięcie swoje Sąd pierwszej instancji uzasadnił następująco. Powód

był sekretarzem Miasta G. w województwie ł. Na stanowisko powołała go Rada Miejska uchwałą z dnia 7 października 1992 r. Ten sam organ odwołał powoda z funkcji

sekretarza uchwałą z dnia 17 grudnia 1998 r.

W chwili odwołania powód korzystał z urlopu wypoczynkowego, a od następnego dnia (18 grudnia 1998 r.) był niezdolny do pracy wskutek choroby. Niezdolność

powoda do pracy trwała nieprzerwanie do 15 czerwca 1999 r. O odwołaniu powód

dowiedział się od razu. Strona pozwana pismem z 15 kwietnia 1999 r. zawiadomiła

go o treści uchwały Rady Miejskiej z 17 grudnia 1998 r. i poinformowała, że odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, którego bieg rozpocznie

się od ustania okresu niezdolności do pracy. W dniu 16 czerwca 1999 r. Burmistrz G.

podjął decyzję o rozwiązaniu z powodem stosunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP wobec „wyczerpania zasiłku chorobowego”. Od tej decyzji powód odwołał się do Sądu zarzucając,

że stosunek pracy mógł z nim rozwiązać wyłącznie organ, który go powołał na stanowisko sekretarza, czyli Rada Miejska.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych sprawy niespornych między

stronami, Sąd Rejonowy uznał roszczenie powoda o odszkodowanie za niezgodne z

prawem rozwiązanie stosunku pracy za uzasadnione. Podzielając pogląd o braku

kompetencji Burmistrza do zwolnienia powoda z pracy bez zachowania ustawowego

okresu wypowiedzenia. Sąd wskazał, że powoda łączył ze stroną pozwaną stosunek

pracy oparty na powołaniu go na stanowisko sekretarza, gdyż tak wyraźnie stanowi

art. 18 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.). Zdaniem Sądu, do oceny spornej

w sprawie kwestii legitymacji organu uprawnionego do rozwiązania z powodem stosunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia, stosować należy

przepisy Kodeksu pracy, odnoszące się do stosunku pracy z powołania. Wynika z

nich, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie

odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, chyba że nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52, 53 KP (art. 70 § 1 i

2 KP). Jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie usprawiedliwionego zwolnienia z pracy, a

upłynął już okres przewidziany w art. 53 § 1 KP, z pracownikiem może być rozwiązany stosunek pracy bez wypowiedzenia, ale czynności tej winien dokonać tylko organ,

który pracownika powołał na stanowisko (art. 72 § 1 KP). Powód został odwołany z

funkcji sekretarza miasta uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia 17 grudnia 1998 r. W

chwili podjęcia uchwały nie istniały przesłanki do rozwiązania z nim stosunku pracy

bez wypowiedzenia. Z tej przyczyny decyzja podjęta przez Burmistrza nie była „wykonaniem uchwały” Rady, lecz stanowiła nowy akt o niezwłocznym odwołaniu powoda ze stanowiska i rozwiązaniu z nim stosunku pracy. Była ona sprzeczna z prawem.

Dlatego Sąd Rejonowy z mocy art. 69 KP w związku z art. 58 KP zasądził od strony

pozwanej na rzecz powoda odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres

trzymiesięcznego wypowiedzenia obliczonego jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Wysokość ekwiwalentu Sąd ustalił na podstawie zaświadczenia pracodawcy na kwotę 3.455 zł.

Apelacją wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżyła strona pozwana. Wnosiła

o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa, bądź uchylenie orzeczenia Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o

kosztach procesu w instancji apelacyjnej, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń

Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału i naruszenie prawa materialnego

przez błędne przyjęcie, że Burmistrz nie mógł rozwiązać z powodem stosunku pracy

w związku z jego nieobecnością w pracy przez czas przekraczający okres wskazany

w art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP. Zdaniem skarżącej uprawnienie Burmistrza do dokonania

tej czynności wynika z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.).

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z

dnia 9 marca 2000 r. oddalił apelację. Uznając zarzuty apelacyjne za niezasadne,

Sąd Okręgowy stwierdził, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia

faktyczne i trafnie ocenił, że powoda ze stroną pozwaną łączył stosunek pracy na

podstawie powołania, do którego zastosowanie mają wprost przepisy Kodeksu pracy,

w szczególności art. 70 i 72 § 1 i 2. Zarzut błędnej wykładni art. 4 ust. 1 ustawy z

dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, według Sądu Okręgowego

był chybiony. Przepis ten stanowi bowiem, że statut gminy lub związku, bądź regulamin sejmiku samorządowego określają organ lub osoby właściwe do rozwiązania w

imieniu zakładu pracy stosunku pracy na podstawie wyboru, mianowania i powołania

oraz rodzaj aktu i tryb jego wydania. Z § 11 pkt 3 Statutu miasta G. wynika natomiast,

że powoływanie i odwoływanie sekretarza miasta, na wniosek Przewodniczącego

Zarządu, należy do wyłącznej kompetencji Rady Miejskiej. W konsekwencji Sąd dru-

giej instancji podzielił pogląd, że po odwołaniu powoda z zajmowanego stanowiska

przez Radę Miejską uchwałą z dnia 17 grudnia 1998 r. mógł ulec rozwiązaniu stosunek pracy z przyczyn wskazanych w art. 53 Kodeksu pracy, ale tylko w sposób określony w art. 72 § 1 KP, czyli po podjęciu decyzji przez organ uprawniony do powołania powoda na stanowisko sekretarza miasta. Z tych motywów Sąd Okręgowy oddalił

apelację pracodawcy.

Od wyroku Sądu drugiej instancji wniesiona została kasacja w imieniu strony

pozwanej. Kasacja opiera się wyłącznie na podstawie art. 3931 pkt 1 KPC. Zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych strona

pozwana wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, względnie o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa w

całości i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona. Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń Sądów obu instancji wynika, że powód zatrudniony był w charakterze sekretarza miasta

w G. Funkcja ta została mu powierzona na podstawie uchwały Rady Miejskiej z 1992

r. o powołaniu go na stanowisko sekretarza. Zgodnie z art. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia

22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych powód był więc pracownikiem

samorządowym, którego stosunek pracy powstał na podstawie powołania. Ustawa o

pracownikach samorządowych nie zawiera przepisów szczególnych normujących

skutki powołania. Z mocy art. 31 ustawy znajdują tu zastosowanie odpowiednio

przepisy Kodeksu pracy. Zgodzić się zatem należy z poglądem Sądu Okręgowego,

że odwołanie powoda ze stanowiska sekretarza miasta, dokonane uchwałą Rady

Miejskiej z 17 grudnia 1998 r., było równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy z

zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, skoro nic innego nie wynikało z

treści uchwały.

Błędnie natomiast Sąd drugiej instancji zastosował w sprawie przepis art. 4

ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Z uzasadnienia

wyroku Sądu Okręgowego wynika, że do oceny skutków prawnych czynności podję-

tej przez Burmistrza G. w dniu 16 czerwca 1999 r. Sąd drugiej instancji zastosował

przepis art. 4 ust. 1 ustawy w brzmieniu jakie obowiązywało do 31 grudnia 1998 r.

Nie uwzględnił Sąd zmiany treści tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia

1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126), która weszła w życie 1 stycznia 1999 r. Według nowej treści art. 4 czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za podmioty określone

w art. 1 („zwane dalej pracodawcami samorządowymi”) dokonują: organ stanowiący

jednostki samorządu terytorialnego lub w zakresie ustalonym w odrębnej uchwale

jego przewodniczący wobec przewodniczącego zarządu tej jednostki w formie

uchwały, a w stosunku do pozostałych pracowników, zatrudnionych w urzędzie samorządu terytorialnego, niezależnie od sposobu nawiązania z nimi stosunku pracy

przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Zmiana art. 4 polega

przeto nie tylko na wprowadzeniu nieznanego wcześniej w ustawie pojęcia pracodawcy samorządowego, ale także na wyraźnym określeniu kompetencji przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (między innymi wójta, burmistrza) do podejmowania w imieniu pracodawcy czynności w zakresie stosunku pracy

pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach i biurach wymienionych w

art. 1 ustawy. Artykuł 4 ustawy o pracownikach samorządowych jest niewątpliwie

przepisem szczególnym, wyłączającym z mocy art. 5 KP w związku z art. 71 § 12 KP,

sposób postępowania określony w zdaniu ostatnim art. 72 § 1 Kodeksu. Przypomnieć trzeba, że w art. 72 § 1 KP ustawodawca umożliwił rozwiązanie stosunku

pracy z pracownikiem odwołanym z zajmowanego stanowiska z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia wcześniej, jeżeli okres jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy z powodu choroby trwał dłużej niż okresy wymienione w art. 53 §

1 i 2 KP. Decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy bez zachowania okresu wypowiedzenia pozostawił organowi, który powołał pracownika na stanowisko. Brzmienie art.

4 ustawy o pracownikach samorządowych decyduje, że w stosunku do pracownika

samorządowego zatrudnionego na podstawie powołania, odwołanego z zajmowanego stanowiska przez właściwy organ z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, decyzję o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez zachowania ustawowego

okresu wypowiedzenia z przyczyn wymienionych w art. 53 KP podejmuje przewodniczący zarządu właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Z tych motywów Sąd Najwyższy przyjmując, że wskazana w kasacji podstawa

naruszenia prawa materialnego jest uzasadniona, z mocy art. 393 15 KPC zmienił za-

skarżony wyrok i orzekł co do istoty sprawy oddalając powództwo w całości.

O kosztach procesu między stronami Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z art. 98

KPC.