I PKN 387/97 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 27 listopada 1997 r.

I PKN 387/97

Zasadność powołania się na utratę zaufania do pracownika jako na

przyczynę rozwiązania umowy o pracę w drodze wypowiedzenia, w sprawie, w

której pracodawca powziął podejrzenie, że pracownik dokonuje w sposób ciągły zaboru mienia, nie zależy od stwierdzenia prawomocnym wyrokiem karnym

faktu popełnienia przez pracownika przestępstwa na szkodę pracodawcy. Wystarczające mogą być okoliczności usprawiedliwiające to podejrzenie, takie jak

wszczęcie przeciwko pracownikowi dochodzenia, prowadzenie postępowania

karnego przygotowawczego łącznie z wniesieniem aktu oskarżenia oraz ustalenie, że pracownik sprzedawał takie przedmioty, jakie często ginęły w zakładzie pracy.

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Sędziowie SN: Adam Józefowicz, Andrzej Kijowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 1997 r. sprawy z powództwa Zbigniewa W. przeciwko Syndykowi Masy Upadłości M.G.C.I. LTD Kopalni

Piasku Kwarcowego w G.L. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia

28 maja 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 5 grudnia 1996 r. przywrócił

Zbigniewa W. do pracy w pozwanej - Kopalni Piasku Kwarcowego w G.L. na poprzednich warunkach, uznając, że wypowiedzenie mu 12 czerwca 1995 r. ze skutkiem na 31 sierpnia 1995 r. umowy o pracę było nieuzasadnione. Przyczyną powyższego wypowiedzenia była bowiem utrata zaufania do powoda, wynikająca z zawia-

- 2 domienia nadesłanego przez Komisariat Policji w S. o wszczęciu dochodzenia ze

względu na podejrzenie popełnienia przez powoda przestępstwa z art. 203 § 1 w

związku z art. 58 KK. Czyn przypisywany powodowi polegał na zaborze w celu przywłaszczenia z terenu zakładu pracy i na jego szkodę, przewodów miedzianych w

ilości około 64,6 m.b., o wartości 556 zł i miał charakter ciągły (trwał od maja 1994 r.

do marca 1995 r.). W następstwie tego postępowania został wniesiony akt oskarżenia obejmujący oprócz zarzutu zaboru przewodów miedzianych, także zarzut zaboru

złomu w postaci cewek miedzianych, aluminiowych tulei z mosiądzu i tulei z brązu o

wartości 150 zł. Jednak prawomocnym wyrokiem z dnia 11 września 1996 r. [...] Sąd

Rejonowy w Opocznie uniewinnił powoda od popełnienia przypisanych mu czynów.

Rozstrzygnięcie to oznacza, że odpadła wskazana przez zakład pracy przyczyna

wypowiedzenia umowy o pracę. Ponadto staż pracy powoda, jego sytuacja rodzinna i

dotychczasowy sposób wykonywania obowiązków pracowniczych sprawiają, że decyzja zakładu pracy o rozwiązaniu umowy o pracę pozostaje w sprzeczności z art. 8

KP.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, rozpoznając

rewizję strony pozwanej, wyrokiem z dnia 28 maja 1997 r. zmienił zaskarżony wyrok i

oddalił powództwo. Sąd II instancji uznał, że mimo wyroku uniewinniającego sprzedaż złomu przez powoda - podobnego do kradzionego nagminnie u strony pozwanej

- mogła podważyć zaufanie pracodawcy do powoda. Poza tym pracodawca musi

mieć prawo wypowiedzenia stosunku pracy, gdy istnieją podejrzenia w stosunku do

pracownika, bez wyczekiwania na moment, w którym uda mu się ustalić faktycznego

sprawcę kradzieży. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego Sąd I instancji dokonał wadliwej

kwalifikacji stanu faktycznego, gdyż wypowiedzenie powodowi umowy o pracę nie

narusza ani art. 45, ani art. 8 KP.

W kasacji złożonej od powyższego wyroku powód podniósł zarzut naruszenia

prawa materialnego - art. 45 § 1 KP przez błędną jego wykładnię, polegającą na

uznaniu, że wypowiedzenie umowy o pracę było uzasadnione oraz zarzut naruszenia

przepisów prawa procesowego - art. 233 § 1 KPC wynikający z braku wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności z nierozważenia

okoliczności, jakiego rodzaju złom był zbierany przez powoda i sprzedawany z punkcie skupu. Powód bowiem nie popełnił żadnego wykroczenia ani przestępstwa na

- 3 szkodę zakładu pracy, zaś złom, który zbierał i sprzedawał, był inny, niż wymieniony

w doniesieniach do organów ścigania i w sprawie karnej.

Przytaczając powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że na mocy art.

KPC podlega oddaleniu.

Wypowiedzenie powodowi umowy o pracę nastąpiło w związku z podejrze-

niem o popełnienie przestępstwa. Podejrzenie to, wraz z wszczęciem przeciwko

niemu dochodzenia karnego, stało się przyczyną sformułowania przez pracodawcę

zarzutu o utracie zaufania do niego jako pracownika. Czyn przypisany powodowi w

zawiadomieniu Komendy Policji w S. o wszczęciu dochodzenia dotyczył bowiem zaboru w celu przywłaszczenia przewodów miedzianych o wartości 556 zł na szkodę

zakładu pracy, a więc godził w interes zakładu pracy. Według zawiadomienia czyn

ten miał charakter ciągły ze względu na swoją powtarzalność w okresie od maja

1994 r. do lutego 1995 r., przyjętą na podstawie sześciokrotnych zgłoszeń zakładu

pracy o kradzieży z terenu budowy materiałów budowlanych.

O tym, że podejrzenie popełnienia przestępstwa, które powziął pracodawca w

stosunku do powoda, nie było oczywiście bezpodstawne świadczy fakt, że wszczęte

przeciwko powodowi postępowanie przygotowawcze nie zostało umorzone. Przeciwnie, toczyło się kilka miesięcy, objęło jeszcze zarzut przywłaszczenia złomu w postaci

cewek miedzianych i aluminiowych, tulei z mosiądzu i tulei z brązu wartości 150 zł i

zakończyło się wniesieniem aktu oskarżenia. Wprawdzie Sąd Rejonowy w Opocznie

wyrokiem z dnia 11 września 1996 r. [...] uniewinnił powoda od popełnienia

zarzucanych mu czynów, lecz motywy powyższego rozstrzygnięcia nie są znane ze

względu na brak uzasadnienia wyroku (uprawomocnił się wobec jego niezaskarżenia). Uniewinnienie powoda nie ma zresztą istotnego znaczenia z punktu widzenia

zarzutu utraty do niego zaufania jako do pracownika. Miałoby natomiast znaczenie w

razie rozwiązania stosunku pracy z powodu popełnienia przestępstwa.

- 4 Wbrew zapatrywaniu powoda zawieszeniu na zgodny wniosek stron postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego nie można przypisywać decydującego znaczenia w tym sensie, że wyrok uniewinniający będzie oznaczać bezpodstawność zarzutów wobec powoda. Gdyby bowiem takie ustalenia towarzyszyły

zgodnemu wnioskowi stron o zawieszenie postępowania, a zwłaszcza gdyby takie

były intencje pracodawcy, znalazłoby to wyraz w zamieszczeniu w protokole rozprawy oświadczenia strony pozwanej o odpowiedniej treści, a przede wszystkim w

cofnięciu przez nią apelacji i dopuszczeniu do uprawomocnienia się wyroku Sądu I

instancji orzekającego przywrócenie powoda do pracy. Jednocześnie warto podkreślić, że w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego strona pozwana zwalczała jego pogląd, iż wyrok uniewinniający w sprawie karnej oznacza odpadnięcie podstawy do

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę, zwracając uwagę na to, że nie chodzi w

sprawie o popełnienie przestępstwa przez powoda, lecz o utratę do niego zaufania

jako do pracownika, skoro objęty został wraz z innymi pracownikami postępowaniem

karnym i skoro postępowanie karne wykazało, że sprzedawał jako złom takie elementy miedziane, jakie ginęły u pracodawcy. Tak więc bezzasadny jest zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 45 § 1 KP uzasadniany przez skarżącego tym, że

Sąd Wojewódzki zastosował powyższy przepis, mimo że brak było podstaw do wypowiedzenia powodowi umowy o pracę.

Sąd Wojewódzki trafnie podniósł, że mimo iż "utrata zaufania jest kategorią

subiektywną, powinna opierać się na kryteriach obiektywnych", co w okolicznościach

sprawy oznacza, że mimo wyroku karnego uniewinniającego, sprzedaż przez powoda złomu mogła podważyć zaufanie do niego, gdyż był to złom podobny do kradzionego nagminnie w zakładzie pracy. Z punktu widzenia art. 45 § 1 KP nie nasuwa

również zastrzeżeń pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż w sytuacji nagminnych kradzieży mienia nie można odmówić pracodawcy prawa podjęcia środków zapobiegawczych, bez oczekiwania na chwilę ustalenia faktycznych sprawców kradzieży.

Zasadność wypowiedzenia w takiej sytuacji umowy o pracę nie może bowiem być

uzależniona od stwierdzenia prawomocnym wyrokiem popełnienia przestępstwa na

szkodę zakładu pracy. Mogą natomiast okazać się wystarczające okoliczności uzasadniające podejrzenie wobec pracownika czy grupy pracowników, jak to miało

miejsce w przedmiotowej sprawie, że oni uczestniczyli w zaborze mienia. W niniej-

- 5 szej sprawie utrata zaufania do powoda mogła być i okazała się przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie mu umowy o pracę, gdyż przemawiało za nią wszczęcie

przeciwko powodowi dochodzenia, prowadzenie postępowania karnego przygotowawczego aż do wniesienia aktu oskarżenia i wreszcie okoliczność, że od 1992 r.

powód zajmował się dorywczo sprzedażą złomu, lecz nie zadbał o to, by posiadane

przez niego rachunki określały rodzaj i charakter złomu i tym samym pozwalały wykluczyć, że złom ten pochodzi z zakładu pracy.

Nie jest również zasadny zarzut kasacji, iż Sąd Wojewódzki, wydając zaskarżony wyrok, naruszył art. 233 § 1 KPC wskutek tego, że nie ocenił wszechstronnie

zebranego materiału dowodowego, gdyż nie rozważył, jaki rodzaj złomu powód zbierał i sprzedawał w punkcie skupu, a jaki ginął w zakładzie pracy. Nietrafność powyższego zarzutu wynika z dwóch przyczyn. Po pierwsze - obowiązkiem powoda było

wskazanie w postępowaniu przedkasacyjnym dowodów świadczących o tym, że złom

sprzedawany przez niego był inny niż złom wymieniony w doniesieniach strony pozwanej do organów ścigania, zaś powołanie się na materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy karnej [...] Sądu Rejonowego w Opocznie [...] powinno łączyć się z

wskazaniem konkretnych dowodów i miejsca ich zamieszczenia w ściśle oznaczonej

części akt sprawy karnej (tom, karta). Odwołanie się do wyniku "szczegółowej analizy

akt sprawy [...]" jako do podstawy uzasadniającej odmienną od przyjętej przez Sąd

Wojewódzki oceny dowodów jest niewystarczające dla uznania, że ocena ta była

oceną dowolną. Po drugie - powód przyznał, że złom, który sprzedawał na rachunki

w punkcie skupu, nie był w nich określony co do rodzaju, lecz był to złom miedziany

pochodzący z silników, transformatorów, instalacji elektrycznych. Tak więc nie może

odnieść skutku teza zawarta w kasacji, że Sąd Wojewódzki, nie porównując złomu

sprzedawanego przez powoda ze złomem kradzionym zakładowi pracy, doszedł do

błędnego i dowolnego wniosku, że był to złom podobny.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, wobec czego stosownie do art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.