I PKN 344/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 5 listopada 1999 r.

I PKN 344/99

Dla postawienia zarzutu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wskutek świadczenia pracy po użyciu alkoholu (art. 52 § 1

pkt 1 KP) nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do spożywania

alkoholu w czasie pracy przez pracownika, od którego rodzaj wykonywanych

obowiązków pracowniczych wymagał bezwzględnego zachowania trzeźwości.

Przewodniczący: SN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,

Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 1999 r. sprawy z powództwa Grażyny Z.-S. przeciwko „A.W.” S.A. w W. o przywrócenie do pracy, na skutek

kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 22 stycznia 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z

dnia 22 stycznia 1999 r. oddalił apelację powódki Grażyny Z.-S. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Trzciance z dnia 25 maja 1998 r. [...] oddalającego jej

powództwo o przywrócenie do pracy u strony pozwanej „A.W.” S.A. z siedzibą w W.

W sprawie tej pozwana pismem z dnia 7 marca 1997 r. rozwiązała z powódką

umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych

obowiązków pracowniczych, jakim było wykonywanie obowiązków służbowych pod

wpływem alkoholu w dniu 1 marca 1997 r. Sąd Okręgowy potwierdził prawidłowość

ustaleń pierwszoinstancyjnych o spożywaniu alkoholu w czasie pracy przez powódkę

w dniu 1 marca 1997 r., gdyż wynikało to z zeznań świadków, jej odmowy poddania

się badaniom na zawartość alkoholu we krwi i oporu stawianego przy badaniu probierzem trzeźwości, co stwarzało uzasadnione domniemanie spożywania przez nią

alkoholu w czasie pracy. Potwierdzenie zarzutu ciężkiego naruszenia przez powódkę

obowiązków pracowniczych uzasadniało natychmiastowe rozwiązanie stosunku

pracy bez względu na to, że alkohol przyniosły i spożywały także inne osoby.

W kasacji powódki podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania,

w szczególności art. 4774 § 1 i 2 KPC przez „nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających lub ponownych dowodów z zeznań świadków i stron pomimo istnienia po

temu wystarczających podstaw”, art. 4771 § 1 KPC przez nierozstrzygnięcie o terminie rozwiązania stosunku pracy oraz art. 233 § 1 KPC przez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie

prawa materialnego, w szczególności art. 30 KP w związku z art. 61 KC przez przyjęcie, że oświadczenie woli pozwanej rozwiązało stosunek pracy powódki z dniem 1

marca 1997 r. W ocenie skarżącej to przemyślane, przygotowane i zrealizowane

działanie strony pozwanej, która uwikłała powódkę w spożywanie przyniesionego

przez inne osoby alkoholu, zmierzało do zastosowania wobec niej sankcji z art. 52

KP. Nadto, skoro powódka dochodziła przywrócenia do pracy, to nie mogła żądać

sprostowania świadectwa pracy co do określenia prawidłowej daty ustania stosunku

pracy z dniem doręczenia jej pisma rozwiązującego z nią umowę o pracę.

Pozwany w „odpowiedzi powoda na kasację pozwanego” wniósł o oddalenie

kasacji i zasądzenie „od pozwanego na rzecz powoda” kosztów postępowania kasacyjnego, przyznając, że wadliwie, bo ze skutkiem wstecznym określił datę rozwiązania z powódką stosunku pracy i zobowiązał się do dobrowolnego „wypełnienia

wszystkich zobowiązań wobec powódki, wynikających z przyjęcia błędnego terminu

rozwiązania stosunku pracy, oraz sprostowania świadectwa pracy”.

Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest oczywiście bezzasadna.

Bezpodstawny jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 233 § 1 KPC już z tego powodu, że Sąd ten nie prowadził postępowania

dowodowego i nie dokonywał własnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, skoro jedynie potwierdził zasadność prawidłowej sędziowskiej oceny dowodów w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a w konsekwencji nie stosował reguł

zawartych w art. 233 § 1 KPC i z tego powodu nie mógł ich naruszyć (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1998 r., I PKN 341/98, OSNAPiUS 1999 nr

20, poz. 650). Dlatego Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie potwierdza oczywistość

ciężkiego naruszenia przez powódkę podstawowych obowiązków pracowniczych

przez ich wykonywanie po spożyciu alkoholu. Zostało to jednoznacznie wykazane

zwłaszcza w szczegółowych i wnikliwych ustaleniach pierwszoinstancyjnych, dotyczących ponadto sposobu zachowania się powódki, która karalnymi groźbami pod

adresem przełożonego i funkcjonariuszy policji bezprawnie sprzeciwiała się ustaleniu

u niej stanu po użyciu alkoholu, co znalazło potwierdzenie w wyroku karnym Sądu

Rejonowego w S. z dnia 17 listopada 1997 r. [...].

Ustalenie spożywania alkoholu przez powódkę podczas pracy w dniu 1 marca

1997 r. nie podlega kwestii nawet dla skarżącej, która w kasacji jedynie utrzymuje, że

do udziału w spożywaniu alkoholu przez powódkę doszło wskutek zachowania się

osób trzecich, które jakoby celowo zmierzały do zaaranżowania okoliczności uzasadniających natychmiastowe zwolnienie jej z pracy. Tymczasem dla postawienia

zarzutu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wskutek

świadczenia pracy po użyciu alkoholu (art. 52 § 1 pkt 1 KP) bez znaczenia są okoliczności, jakie doprowadziły do spożywania alkoholu w czasie pracy przez pracownika, od którego rodzaj wykonywanych obowiązków pracowniczych wymagał bezwzględnego zachowania trzeźwości. Nie może podlegać kwestii, że takie bezwzględne powinności spoczywały na powódce wykonującej obowiązki pielęgniarki sprawującej opiekę medyczną nad uczestnikami meczu piłkarskiego, która – spożywając

alkohol w czasie pracy - nie zachowała pełnej sprawności psychofizycznej oraz

szczególnej sumienności i staranności w wykonywaniu ciążących na niej obowiązków pracowniczych.

Oczywiście chybiony był zarzut naruszenia przepisu art. 4774 § 1 i 2 KPC, albowiem przepis został uchylony z dniem 1 lipca 1996 r. ustawą z dnia 1 marca 1996

r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) i nie

mógł być zastosowany przez Sąd drugiej instancji przy rozpoznaniu przedmiotu

sporu, jakim było rozwiązanie stosunku pracy z powódką z dniem doręczenia jej 10

marca 1997 r. pisma o niezwłocznym rozwiązaniu umowy o pracę. Ponadto, wbrew

twierdzeniom kasacji, Sąd drugiej instancji - nie rozstrzygając o terminie ustania

stosunku z tym dniem, w którym doręczono powódce pismo rozwiązujące umowę o

pracę w trybie art. 52 KP - nie naruszył przepisu art. 4771 § 1 KPC. Wprawdzie Sąd

ten w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istotnie wykazał pewną niekonsekwencję uznając za zasadny apelacyjny zarzut powódki dotyczący nieprawidłowego ustalenia

wstecznej daty ustania stosunku pracy, skoro następnie przyjął, że oświadczenie woli

pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy nastąpiło jednak z tą datą i

wskazał jedynie na możliwość żądania przez powódkę sprostowania świadectwa

pracy. Trzeba wszakże przede wszystkim podnieść, że Sąd pierwszej instancji oddalił roszczenie powódki o przywrócenie do pracy i w ogóle nie orzekał co do daty ustania stosunku pracy, błędnie zresztą podając w uzasadnieniu swojego orzeczenia jako

„okoliczność bezsporną”, że oświadczenie pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu

stosunku pracy dotarło do powódki „w dniu 10 czerwca 1997 r.”. Skoro jednak Sąd

Rejonowy nie orzekał o terminie ustania stosunku pracy, to apelacja powódki od nieistniejącego w tym zakresie orzeczenia nie mogła być przedmiotem postępowania

apelacyjnego, a w konsekwencji Sąd drugiej instancji z powodu braku substratu zaskarżenia również nie mógł o tym orzekać i z tego powodu nie naruszył przepisu art.

4771 § 1 KPC, aczkolwiek wskazana wyżej niekonsekwencja co do terminu ustania

stosunku pracy naruszała dyspozycje art. 61 KC w związku z art. 300 KP. Trzeba

wreszcie też dodać, że przepis art. 4771 § 1 KPC nie ma zastosowania w postępowaniu apelacyjnym, w którym rozszerzenie powództwa jest dopuszczalne tylko w

granicach art. 383 KPC (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I

PKN 419/98, dotychczas niepublikowany).

Jedynie dla porządku należy zatem wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale

składu siedmiu sędziów z dnia 9 września 1999 r., III ZP 5/99 (dotychczas niepublikowanej) uznał, że wskazanie przez pracodawcę w oświadczeniu woli o rozwiązaniu

bez wypowiedzenia umowy o pracę wcześniejszego terminu ustania stosunku pracy

niż złożenie tego oświadczenia woli nie uzasadnia roszczeń pracownika z art. 56 § 1

KP. Rozwiązanie stosunku pracy nie może wszakże nastąpić przed dojściem do wiadomości pracownika stosownego oświadczenia woli pracodawcy (art. 61 KC w

związku z art. 300 KP). Interes pracownika w przypadku błędnego określenia przez

pracodawcę przedwczesnego terminu ustania stosunku pracy jest odpowiednio chroniony przez przepisy prawa pracy. Może on dochodzić roszczenia o wynagrodzenie z

tytułu gotowości do wykonywania pracy na podstawie art. 81 KP, jeżeli nie był do niej

bezprawnie dopuszczany, a w razie błędnego określenia w świadectwie pracy terminu rozwiązania stosunku pracy służy mu roszczenie o jego sprostowanie (art. 97 § 2 1

KP), a jeżeli z tej przyczyny poniósł szkodę – o odszkodowanie z art. 99 KP.

Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art.

39312 KPC. Z uwagi na sposób sformułowania przez pozwanego, który wygrał

sprawę, wniosku o zasądzenie „od pozwanego na rzecz powoda” kosztów postępowania kasacyjnego, Sąd Najwyższy nie orzekał w tym zakresie wobec treści art. 98 §

1 KPC w związku z art. 391 i 39319 KPC.