I PKN 331/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 17 listopada 1998 r.

I PKN 331/98

Podanie przez pracodawcę przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie

umowy o pracę (art. 30 § 4 KP) może nastąpić w odrębnym piśmie doręczonym

pracownikowi wcześniej lub równocześnie z pismem zawierającym wypowiedzenie umowy.

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef Iwulski

(sprawozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1998 r. sprawy z powództwa Radosława D. przeciwko Samorządowemu Przedszkolu [...] w K. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 2 kwietnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej koszty

postępowania kasacyjnego w kwocie 100 zł (sto złotych).

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 26 listopada 1997 r. [...], Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie przywrócił powoda Radosława D. do pracy w pozwanym Samorządowym Przedszkolu [...] w K. Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony od 5 października 1985 r. na stanowisku dozorcy nocnego na czas nie

określony w pełnym wymiarze czasu pracy. W arkuszu organizacyjnym strony pozwanej na rok 1996/97 nie przewidziano zatrudnienia dozorcy, ustalając jednocześnie

vacat na stanowisku konserwatora i pomocy kuchennej w wymiarze po 1/2 etatu.

Stanowiska te zostały obsadzone. W dniu 12 czerwca 1997 r. powodowi wręczono

pismo wypowiadające umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, skróconego w oparciu o przepis art. 361 KP, do dwóch miesięcy.

Wskazane w nim zostały, jako podstawa prawna wypowiedzenia, przepisy ustawy o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotyczących zakładów pracy. Nie podano natomiast przyczyny wypowiedzenia. Powód odmówił przyjęcia tego wypowiedzenia, a następnie w dniu 27 czerwca 1997 r.

odebrał pismo anulujące poprzednie wypowiedzenie, w którym podano jako przyczynę rozwiązania z nim stosunku pracy likwidację stanowiska dozorcy nocnego.

Równocześnie dokonano powodowi nowego wypowiedzenia umowy o pracę w tym

samym terminie co poprzednie. Pierwsze wypowiedzenie umowy o pracę zostało

skonsultowane ze związkami zawodowymi. Sąd pierwszej instancji przyjął że strona

pozwana naruszyła przy rozwiązaniu stosunku pracy z powodem art. 30 § 4 KP, bowiem nie wskazała w piśmie wypowiadającym umowę o pracę jego przyczyny. Wobec tego Sąd uznał żądanie pozwu za uzasadnione i przywrócił powoda do pracy

oraz zasądził na jego rzecz przewidziane w art. 47 KP wynagrodzenie za czas

pozostawania bez pracy.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, wyrokiem z dnia 2 kwietnia 1998 r. [...], w uwzględnieniu apelacji strony pozwanej, zmienił

wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo. Sąd drugiej instancji ocenił, że

rozwiązanie umowy o pracę z powodem nastąpiło z przyczyn wymienionych w art. 1

ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, gdyż u strony

powodowej miały miejsce zmiany organizacyjne, w wyniku których zlikwidowano stanowisko dozorcy nocnego. Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Rejonowy nietrafnie

przyjął, iż rozwiązanie z powodem stosunku pracy nastąpiło z naruszeniem art. 30 §

4 KP. Wprawdzie w pierwszym piśmie wypowiadającym umowę o pracę, którego powód nie odebrał, nie została podana przyczyna wypowiedzenia, ale powód odbierając dnia 27 czerwca 1997 r. drugie pismo anulujące poprzednie, przyjął do wiadomości, iż rozwiązanie z nim stosunku pracy nastąpiło z powodu likwidacji stanowiska,

na którym pracował. Skoro więc został poinformowany o przyczynie wypowiedzenia

nie można uznać, iż nastąpiło ono niezgodnie z przepisami.

Kasację od tego wyroku wniósł powód. Zarzucił naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej jego wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 30 § 4 KP,

przez przyjęcie, że rozwiązanie z powodem stosunku pracy nie naruszyło tego przepisu, podczas gdy w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy nie wskazano przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie. Zarzucił też pominięcie w wyroku

naruszenia przez pracodawcę art. 232 KP, polegającego na niepowiadomieniu organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia po raz drugi umowy o pracę, a wresz-

cie nieuwzględnienie dyspozycji art. 8 KP, "w duchu" którego strona pozwana powinna zaproponować powodowi krótkotrwały kurs doskonalenia zawodowego, czyniący bezprzedmiotowym wypowiedzenie umowy o pracę. Zdaniem skarżącego

błędne było przyjęcie przez Sąd Wojewódzki, że uchybienie artykułowi 30 § 4 KP

zostało sanowane wręczeniem powodowi pisma wskazującego przyczyny uzasadniające wypowiedzenie mu umowy o pracę, bowiem ustawa nie przewiduje takiej

formy. W myśl prawa pracy wskazanie tych przyczyn powinno zostać zawarte tylko w

samym wypowiedzeniu, a nie w dodatkowych pismach czy załącznikach. Nadto

"drugie" wypowiedzenie nie zostało przedłożone do zaopiniowania przez organizację

związkową, co stanowi rażące naruszenie art. 232 KP. Wreszcie zdaniem skarżącego, Sąd drugiej instancji nie uwzględnił argumentu powoda, że kurs doskonalenia zawodowego, niezbędny do uzyskania stosownych kwalifikacji, pozwalających

mu na dalszą pracę u strony pozwanej, trwa przez półtora miesiąca, a więc dokładnie

o połowę krócej niż wynosił okres jego wypowiedzenia. W tej sytuacji zdaniem

powoda, istnieją pełne przesłanki do uznania, że pracodawca rażąco naruszył art. 8

KP.

Strona pozwana wniosła o odrzucenie kasacji i przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 30 § 4 KP (w brzmieniu obowiązującym od 2 czerwca 1996 r.) w

oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie

określony powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie. Jest to

regulacja analogiczna do poprzednio występującej w art. 54 KP oraz zbliżona w

konstrukcji do art. 38 KP. Pracodawca, zawiadamiając bowiem zakładową organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, ma obowiązek wskazać jej przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Dlatego przy wykładni

przepisu art. 30 § 4 KP można wykorzystać utrwalone już orzecznictwo dotyczące

art. 38 KP. W uzasadnieniu tezy II uchwały pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 19 maja 1978 r., V PZP 6/77, wytyczne orzecznictwa w

przedmiocie wykładni przepisów kodeksu pracy normujących współdziałanie kierownika zakładu pracy z organami związków zawodowych przy rozwiązywaniu umów

o pracę - w szczególności art. 38, art. 42 § 1, art. 52 § 3 i § 4, art. 53 § 4 i art. 177 § 1

KP (OSNCP 1977 z. 8, poz. 127) Sąd Najwyższy stwierdził, że podanie zakładowej

organizacji związkowej przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie powinno z reguły

nastąpić w piśmie zawiadamiającym ją o zamiarze wypowiedzenia, może jednak

nastąpić również w jakimkolwiek innym piśmie. Zasadę tę należy odpowiednio odnieść do wykładni art. 30 § 4 KP. Wprawdzie przepis ten stanowi, że przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie powinna być wskazana "w oświadczeniu pracodawcy o

wypowiedzeniu", ale nie oznacza to, że oświadczenie o wypowiedzeniu należy ograniczać tylko do jednego dokumentu (pisma). Funkcją regulacji zawartej w art. 30 § 4

KP jest bowiem to, aby pracownik dowiedział się od pracodawcy jaka jest przyczyna

wypowiedzenia. Funkcję tę w pełni realizuje doręczenie pracownikowi pisma wypowiadającego umowę o pracę i drugiego pisma informującego o przyczynie wypowiedzenia. Pismo wskazujące przyczynę wypowiedzenia powinno być doręczone

wcześniej lub równocześnie z pismem wypowiadającym umowę o pracę. Tak było w

niniejszej sprawie i słusznie Sąd drugiej instancji uznał, że pracodawca nie naruszył

art. 30 § 4 KP, a tym samym ten zarzut kasacji nie jest usprawiedliwiony.

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji (art. 39311 KPC). Jest

więc związany wskazanymi w niej podstawami, rozumianymi jako zarzut naruszenia

konkretnych przepisów prawa. Powód stawia w kasacji zarzut naruszenia art. 23 2 KP

przez brak konsultacji drugiego wypowiedzenia z zakładową organizacją związkową.

Zarzut ten nie jest trafny, gdyż przepis art. 232 KP zawiera normę ogólną, której naruszenie możliwe jest tylko w związku z innymi przepisami wskazującymi na obowiązek współdziałania pracodawcy z zakładową organizacją związkową. Stanowi on

bowiem, że jeżeli przepisy prawa pracy przewidują współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, to

pracodawca ma obowiązek współdziałać w takich sprawach z zakładową organizacją

związkową reprezentującą pracownika. W kasacji tymczasem nie wskazano jako jej

podstawy naruszenia przepisu wprowadzającego obowiązek współdziałania, czyli art.

38 KP. Już z tej przyczyny ten zarzut nie jest usprawiedliwiony. Stwierdzić jednak

należy, że Sąd pierwszej instancji ustalił (a przy braku zarzutów procesowych jest to

ustalenie wiążące Sąd Najwyższy), że pierwsze z wypowiedzeń dokonanych

powodowi zostało prawidłowo skonsultowane ze związkami zawodowymi. Było to

wypowiedzenie z tej samej przyczyny i w niewielkim odstępie czasowym. Już w tezie

XII powołanej uchwały pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z dnia 19 maja 1978 r., V PZP 6/77, stwierdzono, że upływ czasu

dzielący zakończenie postępowania przewidzianego w art. 38 KP od mającego nastąpić wypowiedzenia może uzasadniać konieczność ponownego zawiadomienia

zakładowej organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia. Praktyczne względy

skłaniają jednak do przyjęcia, iż z reguły orientacyjnym terminem dla uznania takiego

upływu czasu może być termin miesięczny. Inaczej mówiąc, jeżeli między konsultacją

zamiaru wypowiedzenia, a jego dokonaniem upłynie niedługi okres czasu, a przede

wszystkim nie zmienią się okoliczności uzasadniające wypowiedzenie, to

pracodawca nie musi ponawiać konsultacji (por. wyrok z dnia 17 grudnia 1997 r., I

PKN 438/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 629, a zwłaszcza wyrok z dnia 2 czerwca

1995 r., I PRN 25/95, OSNAPiUS 1996 nr 4 poz. 59).

Zarzut naruszenia art. 8 KP został oparty na twierdzeniu, że pracodawca ma

obowiązek umożliwienia pracownikowi uzyskania kwalifikacji do pracy na innym stanowisku i zaproponowania na nim pracy, w sytuacji gdy likwiduje stanowisko dotychczas przez pracownika zajmowane. Jest to pogląd nieprawidłowy, gdyż poza szczególnymi przypadkami wynikającymi z określonych przepisów (np. art. 230 § 1 KP)

pracodawca takiego obowiązku nie ma (por. teza X uchwały pełnego składu Izby

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1985 r., III

PZP 10/85, wytyczne w przedmiocie stosowania art. 45 KP, OSNCP 1985 z. 11, poz.

164).

Z tych względów kasacja podlegała oddaleniu z mocy art. 39312 KPC. O

kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 KPC.