I PKN 32/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 8 kwietnia 1998 r.

I PKN 32/98

Funkcjonowanie zespołu obsługi finansowania zadań oświaty w gminie i

powiększenie stanu zatrudnienia w tym zespole, może wskazywać na pozorność likwidacji stanowisk pracy.

Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 1998 r. sprawy z powództwa Barbary K. przeciwko Urzędowi Gminy w P. o przywrócenie do pracy, na skutek

kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 16 września 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu RejonowegoSądu Pracy w Ciechanowie z dnia 26 maja 1997 r. [...] oraz przekazał sprawę temu

Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Ciechanowie wyrokiem z dnia 26 maja 1997 r. [...]

w sprawie z powództwa Barbary K. przeciwko Urzędowi Gminy w P. o przywrócenie

do pracy, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.526 zł tytułem odszkodowania za sprzeczne z prawem rozwiązanie stosunku pracy oraz 100 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokowi nadał rygor natychmiastowej

wykonalności do kwoty 842 zł.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanym Urzędzie

Gminy od 2 stycznia 1996 r. na podstawie umowy o pracę na czas nie określony na

stanowisku starszej księgowej w Zespole Nadzoru i Obsługi Szkół. W dniu 31 lipca

1996 r. wręczono powódce wypowiedzenie umowy o pracę ze skutkiem na dzień 31

października 1996 r. Jako przyczynę wypowiedzenia umowy pracodawca wskazał

zamierzoną likwidację etatu. Po rozwiązaniu z powódką umowy o pracę etat nie został zlikwidowany, lecz zatrudniono na miejsce powódki inną osobę, która przedtem

nie pracowała w pozwanym zakładzie pracy.

Rada Gminy w P. w dniu 24 kwietnia 1997 r. podjęła uchwałę [...], mocą której

zlikwidowała z dniem 1 maja 1997 r. Zespół Nadzoru i Obsługi Szkół w P., czyli zakład, w którym powódka pracowała przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Sąd Rejonowy uznał, że z materiału zebranego w sprawie wynika, iż zamierzona likwidacja

etatu stanowiła przyczynę pozorną, a więc brak było uzasadnienia wypowiedzenia

powódce umowy o pracę, gdyż na jej miejsce zatrudniono innego pracownika. Konsekwencją braku zasadności wypowiedzenia umowy o pracę jest przywrócenie do

pracy na poprzednio zajmowane stanowisko. Jednakże Sąd zastosował art. 45 § 2

KP i nie uwzględnił żądanego przez powódkę przywrócenia do pracy, gdyż takie żądanie było niemożliwe do uwzględnienia z powodu likwidacji Zespołu Nadzoru i Obsługi Szkół w P. na mocy wymienionej uchwały Rady Gminy. Dlatego Sąd Rejonowy

zasądził na rzecz powódki odszkodowanie na podstawie art. 471 KP.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 1997 r. [...] oddalił apelację powódki od powyższego wyroku

Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podzielił ustalenia

Sądu pierwszej instancji. Uznał, że apelacja powódki nie może być uwzględniona,

gdyż Sąd nie jest uprawniony do kwestionowania ważności uchwał Rady Gminy oraz

uznania jej za pozorną i nie wywołującą skutków prawnych. Pogląd ten Sąd wyraził w

związku z zarzutem apelacji, że pomimo powzięcia uchwały przez Radę Gminy,

Zespół Nadzoru i Obsługi Szkół, w którym powódka była zatrudniona nadal

funkcjonuje. Rada Gminy nie zmieniła wymienionej uchwały, a ponadto w dniu 25

czerwca 1997 r. podjęła uchwałę w sprawie zmian w Regulaminie Organizacyjnym

Urzędu Gminy w P., przekazując realizację budżetu w zakresie finansowania oświaty

w gminie Referatowi Organizacyjnemu. Zmiana ta nastąpiła w konsekwencji decyzji o

likwidacji Zespołu Nadzoru i Obsługi Szkół w P. Z tych względów - zdaniem Sądu

Wojewódzkiego - zasadne są ustalenia, że przywrócenie powódki do pracy w dacie

wypowiedzenia nie było możliwe, pomimo iż powódka czuje się subiektywnie

pokrzywdzona, gdyż zrezygnowała z pracy w Szkole Podstawowej w celu zatrudnienia się w wymienionym Zespole Nadzoru i Obsługi Szkół. Nie może to jednak

rzutować na rozstrzygnięcie sprawy, które opiera się na obiektywnych przesłankach,

wynikających z ustalonego stanu faktycznego.

Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego pełnomocnik powódki wniósł

kasację, w której zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 § 1 pkt 2 KP w związku z art. 45

§ 1 KP i art. 56 KP. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżący podał, że o pozorności zmian Regulaminu Organizacyjnego świadczy fakt funkcjonowania nadal Zespołu o niezmienionych zadaniach,

a nadto jego powiększenie o nowo zatrudnionych pracowników: Ewę D. i Andrzeja L.

Fakty te znalazły potwierdzenie w materiale dowodowym i świadczą o tym, że rozwiązanie umowy o pracę z powódką nastąpiło z naruszeniem prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona, pomimo zbędnego i niewłaściwego powołania w jej

zarzucie naruszenia prawa materialnego, to jest przepisów art. 30 § 1 pkt 2 i art. 56

KP, obok uzasadnionego zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 45 § 1

KP. Podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji, że nie było uzasadnienia do wypowiedzenia powódce umowy o pracę, gdyż likwidacja etatu była przyczyną pozorną,

a nie rzeczywistą, Sąd Wojewódzki nie dostrzegł jednak braku konkretnych ustaleń

faktycznych tego Sądu, które przemawiałyby za niemożliwością przywrócenia

powódki do pracy. W materiale dowodowym znalazły potwierdzenie fakty zatrudnienia przez Gminę innej osoby na miejsce zwolnione przez powódkę, jak również

powiększenia stanu zatrudnienia o dalsze dwie osoby na skutek przyjęcia do pracy

nowych pracowników. W tych okolicznościach - zdaniem Sądu Najwyższego - odmowa uwzględnienia jej żądania przywrócenia do pracy nie jest usprawiedliwiona

rzeczywistą niemożliwością zatrudnienia powódki. Nie można także zgodzić się z

poglądem Sądów obu instancji, że przywrócenie powódki do pracy nie było możliwe

z powodu likwidacji Zespołu Nadzoru i Obsługi Szkół, którego niezmienione zadania i

obowiązki są nadal wykonywane w tym samym Urzędzie w ramach nieistotnych

zmian wewnątrzorganizacyjnych. Funkcjonowanie zespołu obsługi finansowania

zadań oświaty w gminie i powiększenie w krótkim czasie stanu zatrudnienia w tym

zespole w toku trwania niniejszego procesu może wskazywać na to, że pracodawca

dysponował stanowiskami pracy odpowiednimi do kwalifikacji powódki. Jeżeli w

takim wypadku pracodawca nie mając zastrzeżeń do pracy pracownika dokonał

wypowiedzenia definitywnego umowy o pracę bez zaproponowania pracownikowi

innej pracy, którą dysponował, pracownik może zasadnie domagać się restytucji

swego zatrudnienia na zasadzie art. 45 § 1 KP w razie nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę. W tej sytuacji - zdaniem Sądu Najwyższego - Sąd Pracy ma

obowiązek orzeczenia przywrócenia pracownika do pracy w razie nieuzasadnionego

wypowiedzenia umowy o pracę, który wynika wprost z art. 45 § 1 KP. Sądy obu

instancji nie poczyniły niezbędnych ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby zastosowanie art. 45 § 2 KP. W związku z tym zarzut kasacji naruszenia przez Sąd zaskarżonym wyrokiem art. 45 § 1 KP jest zasadny. Problem odmowy restytucji rozwiązanego stosunku pracy powódki wymaga uzupełniających ustaleń faktycznych wobec braku przekonywająco umotywowanych podstaw do zastosowania w sprawie

przepisu art. 45 § 2 KP i wnikliwej oceny prawnej całokształtu okoliczności faktycznych z uwzględnieniem należytej ochrony przewidzianych prawem roszczeń pracownika.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że kasacja podlega uwzględnieniu i dlatego na zasadzie art. 393 13 KPC orzekł, jak w

sentencji.