I PKN 213/97 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 12 czerwca 1997 r.

I PKN 213/97

Żądanie udzielenia urlopu uzupełniającego w określonym wymiarze i w

określonym czasie, choćby było połączone z żądaniem "ustalenia przysługiwania

prawa do urlopu uzupełniającego", jest powództwem o świadczenie w rozumieniu

art. 393 pkt 1 KPC. Podstawę do ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia

stanowi wynagrodzenie za okres urlopu.

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski,

Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 1997 r. sprawy z powództwa

Jerzego S. przeciwko Zespołowi Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących w P. o

ustalenie prawa do urlopu uzupełniającego, na skutek kasacji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu z

dnia 22 listopada 1996 r. [...]

postanawił:

o d r z u c i ć kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 września 1996 r. Sąd Rejonowy w Przemyślu ustalił, że

powodowi Jerzemu S. przysługuje prawo do urlopu uzupełniającego za rok 1996 w

wymiarze 2 tygodni, przy czym pracodawca powinien udzielić urlopu w terminie od 13

do 26 października 1996 r. Poza tym Sąd Rejonowy umorzył postępowanie w sprawie w

części dotyczącej ustalenia prawa do urlopu uzupełniającego za rok 1995 w wymiarze 6

tygodni.

Sąd I instancji ustalił, że powód jest zatrudniony od 1 września 1984 r. w Zespole

szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących w P. w charakterze nauczyciela. W okresie

od 1 lipca 1994 r. do 30 czerwca 1995 r. korzystał z płatnego urlopu dla poratowania

zdrowia, a od 1 lipca 1995 r. nieprzerwanie do 20 czerwca 1996 r. ze zwolnienia

lekarskiego. Pismem z dnia 7 czerwca 1996 r. powód zwrócił się do dyrektora

pozwanego Zespołu Szkół o udzielenie mu urlopu wypoczynkowego uzupełniającego w

wymiarze 6 tygodni za rok 1995 i w wymiarze 2 tygodni za rok 1996, na które otrzymał

odpowiedź, że urlop za rok 1995 zostanie mu udzielony, natomiast urlop za rok 1996

powód wykorzysta w całości w okresie ferii letnich. W związku z tym, w toku

postępowania, powód cofnął pozew w zakresie urlopu uzupełniającego za rok 1995, a

Sąd Rejonowy umorzył w tej części postępowanie w sprawie. Gdy chodzi o urlop

uzupełniający za rok 1996, Sąd Rejonowy powołał się na art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 26

stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) i uznał, że powodowi

przysługuje powyższy urlop. W myśl bowiem wymienionego przepisu nauczycielowi

przysługuje urlop uzupełniający w wymiarze do 8 tygodni w razie niewykorzystania

urlopu wypoczynkowego w całości lub części w okresie ferii szkolnych z powodu

niezdolności do pracy wywołanej chorobą.

Sąd Wojewódzki w Przemyślu, rozpoznając sprawę na skutek apelacji strony

pozwanej, zmienił w ten sposób zaskarżony wyrok, że oddalił powództwo. Zdaniem

Sądu II instancji prawidłowa interpretacja art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela prowadzi do

wniosku, że w razie niewykorzystania przez nauczyciela urlopu wypoczynkowego w

całości lub części w okresie ferii, przysługuje mu urlop uzupełniający do 8 tygodni, a nie

do pełnego wymiaru. Kalendarz roku szkolnego 1995/96 obowiązujący u strony

pozwanej przewidywał urlop wypoczynkowy w czasie ferii w wymiarze 12 tygodni, natomiast powód wykorzystał w okresie ferii letnich 10 tygodni urlopu wypoczynkowego,

zatem nie ma prawa do urlopu uzupełniającego za rok 1996. Ponadto niedopuszczalne

było wskazanie przez Sąd Rejonowy w zaskarżonym orzeczeniu terminu wykorzystania

urlopu, gdyż ta sprawa należy do kompetencji pracodawcy.

Od wyroku Sądu Wojewódzkiego powód złożył kasację, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 64 i art. 66 ustawy Karta Nauczyciela. Według powoda

punktem wyjścia w sprawie jest stwierdzenie, że intencją ustawodawcy nie jest

pozbawienie nauczyciela prawa do urlopu bądź jego części. Dlatego ograniczenie prawa do 8 tygodni urlopu uzupełniającego oznacza jedynie to, że ten urlop uzupełniający

nie może przekroczyć 8 tygodni. Skoro więc w roku szkolnym 1995/96 powód

wykorzystał 10 tygodni urlopu (z przysługujących mu 12 tygodni), ma prawo do urlopu

uzupełniającego w wymiarze 2 tygodni, gdyż ten wymiar nie przekracza 8 tygodni.

Przepis art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela zakreśla górną granicę urlopu uzupełniającego

na wypadek, gdyby urlop wypoczynkowy nie został w części wykorzystany. W konkluzji

powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku (ewentualnie o jego zmianę) i

"utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego... w zakresie uprawnień powoda

wynikających z art. 66 Karty Nauczyciela".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żądanie powoda związane z urlopem uzupełniającym za rok szkolny 1995/96

zostało sformułowane jako żądanie "ustalenia przysługiwania urlopu uzupełniającego za

rok 1996 w wymiarze 2 tygodni, z zaznaczeniem, że powinien on być udzielony od 13

do 26.10.1996 r." [...]. Mimo więc określenia przez powoda, że chodzi mu o "ustalenie

przysługiwania urlopu uzupełniającego", nie jest to powództwo o ustalenie (art. 189

KPC), lecz powództwo o świadczenie. Wskazuje na to rozwinięcie żądania i jego istota.

Powód domaga się bowiem przyznania urlopu uzupełniającego w wymiarze 2 tygodni w

czasie od 13 do 26 października 1996 r., czyli określonego świadczenia. W tej sytuacji

złożona przez niego kasacja wymaga rozważenia z punktu widzenia ograniczeń

przedmiotowych ustanowionych w art. 393 KPC.

W myśl wskazanego przepisu kasacja nie przysługuje między innymi w sprawach

o świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięć tysięcy

złotych (pkt 1). Wprawdzie Sądy obu instancji nie zajmowały się ustaleniem wartości

przedmiotu sporu i wartości przedmiotu zaskarżenia, uznając, że przedmiotem sprawy

jest powództwo o ustalenie prawa, jednak jest niewątpliwe, że w rozpoznawanej

sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest wyższa niż pięć tysięcy złotych. Z

decyzji strony pozwanej z dnia 25 marca 1997 r., ustalającej wynagrodzenie powoda,

wynika bowiem, że poczynając od dnia 1 kwietnia 1997 r. wynosi ono 757 zł

miesięcznie, przedtem zaś było jeszcze niższe.

Zdaniem składu Sądu Najwyższego rozpoznającego przedmiotową kasację w

sprawie o przyznanie urlopu w określonym wymiarze i w określonym terminie wynagrodzenie za pracę stanowi podstawę ustalenia wartości przedmiotu sporu i wartości

przedmiotu zaskarżenia. Powyższy pogląd jest uzasadniony regulacją zawartą w Kodeksie pracy. W razie bowiem niewykorzystania urlopu wypoczynkowego w całości lub

w części z przyczyn wskazanych w Kodeksie pracy, pracownikowi przysługuje

ekwiwalent pieniężny obliczony na podstawie wynagrodzenia za pracę (art. 171 KP).

Również za czas urlopu przysługuje pracownikowi wynagrodzenie, jakie otrzymałby,

gdyby pracował (art. 152 § 1 KP). Wreszcie, w razie śmierci pracownika prawo do nie

wykorzystanego w naturze urlopu wypoczynkowego przekształca się w ekwiwalent

pieniężny i wchodzi w skład spadku po zmarłym pracowniku.

Skoro więc powód wystąpił z powództwem o świadczenie, a wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż pięć tysięcy złotych, jego kasacja jest niedopuszczalna z

mocy art. 393 pkt 1 KPC. Z tego względu na podstawie art. 3938 § 1 w związku z art.

3935 KPC Sąd Najwyższy wydał postanowienie o jej odrzuceniu.

Notka

Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 1997 r., I PKN

112/97 (OSNAPiUS 1998 nr 4 poz. 116), w którym stwierdził, że wartość roszczenia o udzielenie urlopu

wypoczynkowego wyznaczona jest przez wysokość wynagrodzenia urlopowego.