I PKN 199/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 19 sierpnia 1999 r.

I PKN 199/99

Przepis art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany zwrócić się do organizacji związkowej o informację o pracownikach

korzystających z jej obrony, nie ma zastosowania do szczególnej ochrony

trwałości stosunku pracy członków zarządu organizacji zakładowej (art. 32 ust.

1 tej ustawy).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie: SN Józef Iwulski, NSA

Bogusław Gruszczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 1999 r. sprawy z powództwa Adama K. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno – Handlowo – Usługowemu „R.” Spółce z o.o. w C. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 15 września 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 1998 r., Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Częstochowie uznał za bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę Adamowi K., dokonane

dnia 31 marca 1998 r. przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe

„R.” Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

Sąd ustalił, że powód do dnia 31 maja 1997 r. był zatrudniony w G. Zakładach

Wyrobów Papierowych – Spółce Akcyjnej w C. i wykonywał pracę hydraulika w

Dziale Głównego Mechanika. Jednocześnie pełnił funkcję wiceprzewodniczącego

Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność”. Z dniem 1 czerwca 1997 r. warsztat mechaniczny, w którym pracował powód, został przejęty przez pozwaną spółkę, która stała

się pracodawcą powoda w trybie art. 231 § 1 Kodeksu pracy. Wypowiedzenie, doko-

nane w dniu 31 marca 1998 r., naruszało – zdaniem Sądu – art. 32 § 1 ustawy z dnia

23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Zgodnie z

tym przepisem pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji

związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem, będącym

członkiem zarządu lub komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej, w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu. Sąd podkreślił, że

pozwany takiej zgody nie posiadał. Sąd powołał się przy tym na stanowisko Sądu

Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 29 października 1992 r., I PZP 52/92

(OSNCP z 1993 z. 4, poz. 148), że zakaz wynikający z powołanego wyżej przepisu

obowiązuje także w zakładzie pracy powstałym w wyniku połączenia, przejęcia lub

podziału zakładu pracy (art. 231 KP).

Pogląd Sądu pierwszej instancji podzielił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie, który wyrokiem z dnia 15 września 1998 r.

oddalił apelację pozwanej Spółki od wyroku z dnia 15 czerwca 1998 r. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że ochrona z art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych przysługiwała powodowi z mocy prawa, a zatem nie miała żadnego znaczenia okoliczność, że powód nie powoływał się na tę ochronę.

Pozwana wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 21 ustawy o związkach

zawodowych. Wyraziła pogląd, że pracodawca został zwolniony z obowiązku współdziałania ze związkami zawodowymi, skoro przewodniczący związku zawodowego,

działającego w obecnym zakładzie pracy powoda, poinformował pracodawcę, iż powód nie korzysta z ochrony. Pozwana nie mogła wiedzieć, że powód był członkiem

zarządu związku zawodowego u poprzedniego pracodawcy.

W odpowiedzi na kasację powód wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. W szczególności nie jest trafny zarzut naruszenia

art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55,

poz. 234 ze zm.). Obowiązek współdziałania z zakładową organizacją związkową, o

którym mowa we wspomnianym przepisie, nie może dotyczyć sytuacji określonej w

art. 32 ust. 1 tej ustawy. Gdyby było inaczej, ustawodawca zamieściłby w ustawie

wyraźne odesłanie, jak to uczynił w innych wypadkach, gdy chodziło o przepis

ustawy o związkach zawodowych (np. art. 36 ust. 4, art. 38 i inne). Skoro w art. 30

ust. 21 mowa jest o współdziałaniu, do którego zobowiązują „przepisy prawa pracy”,

to z pewnością ustawodawca miał na myśli uregulowania innych ustaw. Ustawę o

związkach zawodowych można wprawdzie zaliczyć do prawa pracy, ale w przypadku

odesłania do przepisów tej ustawy technika legislacyjna przemawiałaby za wyraźnym

ich wskazaniem.

Jeszcze ważniejszy argument nasuwa się na tle zdania drugiego art. 30 ust. 2 1

wymienionej wyżej ustawy. Zwolnienie pracodawcy od obowiązku współdziałania z

zakładową organizacją związkową jest wyjątkiem od zasady. Wyjątków nie wolno

interpretować rozszerzająco. O ile bierność organizacji związkowej może uzasadniać

wspomniany wyjątek w sytuacji, gdy pracodawca nie jest związany jej stanowiskiem,

a jego obowiązek ogranicza się tylko do rozpatrzenia tego stanowiska (np. art. 38

KP), to nie sposób przyjąć, aby wyjątek ten miał zastosowanie w wypadku, gdy

zgoda zarządu zakładowej organizacji związkowej jest warunkiem sine qua non

wypowiedzenia. Konieczność uzyskania zgody to obowiązek dalej idący niż samo

współdziałanie. Zgodzić się trzeba zatem ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że

ochrona z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych przysługuje niezależnie od

tego, czy pracownik powołał się na nią, jak również od tego, czy zakład pracy

wiedział o członkostwie pracownika w zarządzie zakładowej organizacji związkowej.

Wbrew poglądowi wnoszącego kasację, przytoczona wyżej wykładnia nie

przekreśla sensu art. 30 ust. 21 omawianej ustawy. Przepis ten ma szerokie zastosowanie w przypadkach, gdy Kodeks pracy i ustawy szczególne przewidują obowiązek współdziałania zakładu pracy z organizacjami związkowymi.

Mając na względzie powyższe okoliczności oraz fakt, że pozwany nie kwestionował stanowiska Sądu Wojewódzkiego, iż powodowi przysługiwała ochrona z art.

32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 231 § 1 KP, Sąd

Najwyższy oddalił kasację w oparciu o art. 39312 KPC.