I PKN 194/97 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 2 czerwca 1997 r.

I PKN 194/97

1. Na podstawie art. 3938 § 1 KPC Sąd Najwyższy kontroluje prawidłowość

przywrócenia stronie przez sąd drugiej instancji terminu do złożenia kasacji oraz

przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z

uzasadnieniem.

2. Nieobecność na rozprawie w sytuacji, gdy strona mogła dowiedzieć się o tym,

że zapadł na niej wyrok, nie usprawiedliwia spóźnienia w złożeniu wniosku o

przywrócenie terminu żądania doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 169 § 1

KPC).

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski

(sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 1997 r. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Antoniego K. przeciwko Ministerstwu Spraw Zagranicznych w

Warszawie o wynagrodzenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z dnia 3 października 1996 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d r z u c i ć kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 października 1996 r. [...], Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił

rewizję powoda Antoniego K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie z dnia 18 stycznia 1996 r. [...], którym między innymi oddalono

jego powództwo o przywrócenie do pracy w pozwanym Ministerstwie Spraw Zagranicznych,

jednorazowe odszkodowanie, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy i wyrównanie

wynagrodzenia.

Kasację od tego wyroku wniósł powód, a strona pozwana wniosła o odrzucenie

względnie oddalenie kasacji. W szczególności strona pozwana zarzuciła, że Sąd drugiej

instancji bezpodstawnie przywrócił powodowi termin do złożenia wniosku o doręczenie

odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje:

Pismem z dnia 17 czerwca 1996 r. [...] powód wniósł o usprawiedliwienie jego

nieobecności na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w dniu 27 czerwca 1996

r., powołując się na wyjazd służbowy. Rozprawa ta została z tej przyczyny odroczona [...],

przy czym Sąd zobowiązał powoda do wykazania okoliczności usprawiedliwiającej

niestawiennictwo. Kolejnym pismem z dnia 1 września 1996 r. powód wniósł o odroczenie

rozprawy wyznaczonej na dzień 12 września 1996 r., o której dowiedział się telefonując do

sekretariatu sądu, ze względu na zły stan zdrowia. Również ta rozprawa została odroczona.

Powód przedłożył zaświadczenie z dnia 17 lipca 1996 r., stwierdzające nadciśnienie tętnicze i

przewlekłą chorobę wieńcową, usprawiedliwiające nieobecność na rozprawie w dniu 27

czerwca 1996 r. Kolejnym pismem z dnia 25 września 1996 r. [...] powód wniósł o

odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 3 października 1996 r., dołączając do niego

zaświadczenie lekarskie wykazujące, że nie może uczestniczyć w rozprawach w okresie od

września do listopada 1996 r. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił wniosku powoda o odroczenie

rozprawy w dniu 3 października 1996 r. i w tym dniu zapadł zaskarżony wyrok. Pismem z

dnia 4 grudnia 1996 r. [...] powód wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Powód wywiódł, że Sąd mimo jego choroby i

zaświadczenia lekarskiego rozpoznał sprawę. W ten sposób, zdaniem powoda, nastąpiło

pozbawienie go praw strony do dalszego dochodzenia sprawiedliwego wyroku. We wniosku

tym powód w ogóle nie powołał się na żadne okoliczności usprawiedliwiające przekroczenie

terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 1997 r., wydanym na rozprawie, na która powód nie stawił

się, Sąd Apelacyjny przywrócił mu termin do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z

uzasadnieniem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 3934 KPC (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o

zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania

administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych

innych ustaw - Dz.U. Nr 43, poz.189) kasację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony

wyrok w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej. Natomiast

według art. 387 § 3 KPC orzeczenie z uzasadnieniem sąd drugiej instancji doręcza stronie,

która w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia. W sprawach, w

których doręczenie orzeczenia sądu drugiej instancji dokonuje się na wniosek strony, kasacja

przysługuje tylko tej stronie, która wystąpiła ze stosownym wnioskiem (dotychczas nie

publikowane: postanowienie z dnia 14 listopada 1996 r., I CZ 9/96; postanowienie z dnia 10

stycznia 1997 r., I CZ 35/96; postanowienie z dnia 23 stycznia 1997 r., I CZ 28/96; postanowienie z dnia 10 lutego 1997 r., I CZ 2/97; postanowienie z dnia 7 lutego 1997 r., II UZ

25/96). Podzielić należy pogląd, że regulację zawartą w art. 3934 KPC trzeba rozumieć w ten

sposób, iż termin miesięczny liczony jest od doręczenia orzeczenia dokonanego w sposób

prawidłowy, tj. zgodnie z wymaganiami przewidzianym w art. 387 § 3 KPC. To zaś oznacza,

że tylko wtedy, gdy strona zażądała w terminie tygodniowym doręczenia jej orzeczenia wraz

z jego uzasadnieniem, można mówić, iż spełnione zostało wstępne wymaganie dla powstania

możliwości wniesienia kasacji. Natomiast, gdy z takim żądaniem nie wystąpiła, bądź też

występując z nim przekroczyła siedmiodniowy termin do zgłoszenia żądania doręczenia

orzeczenia wraz z uzasadnieniem (art. 387 § 3 KPC), miesięczny termin przewidziany w art.

3934 KPC w ogóle nie może rozpocząć swojego biegu, a tym samym niemożliwe jest

wniesienie kasacji. O przekroczeniu 7-dniowego terminu z art. 387 § 3 KPC należy mówić

także wtedy, gdy wprawdzie orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręczone zostało stronie, ale

naruszone zostało wymaganie dotyczące zgłoszenia przez stronę odpowiedniego żądania w

terminie tygodniowym (tak postanowienie z dnia 11 grudnia 1996 r., I PKN 45/96,

OSNAPiUS 1997 nr 14 poz. 254).

Na podstawie art. 3938 § 1 KPC Sąd Najwyższy odrzuca kasację, jeżeli podlegała ona

odrzuceniu przez sąd drugiej instancji. Na podstawie tego przepisu Sąd Najwyższy kontroluje

także prawidłowość przywrócenia przez sąd drugiej instancji terminu do złożenia kasacji oraz

przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z

uzasadnieniem. W tym zakresie zachowała w szczególności aktualność uchwała składu

siedmiu sędziów z dnia 30 stycznia 1968 r., III CZP 77/67 (OSNCP 1968 z. 12 poz. 202 patrz: T. Wiśniewski "Apelacja i kasacja" W-wa 1996 s. 38; T. Ereciński "Apelacja i kasacja

w procesie cywilnym" W-wa 1996 s. 52). Już w nowym stanie prawnym stwierdzono, że Sąd

Najwyższy uprawniony jest w postępowaniu kasacyjnym do kontroli orzeczeń wydanych

przez sąd drugiej instancji w postępowaniu międzyinstancyjnym i władny jest odrzucić

kasację, jako wniesioną po terminie, mimo przywrócenia przez sąd drugiej instancji terminu

do wniesienia tej kasacji (tak np. nie publikowane dotychczas postanowienie z dnia 20 lutego

1997 r., I CKN 91/96 i wyrok z dnia 4 marca 1997 r., I CKN 45/97).

Zgodnie z przepisem art. 168 § 1 KPC możliwe jest przywrócenie terminu jeżeli

strona nie dokonała w nim czynności bez swojej winy. Według art. 169 § 1 i 2 KPC wniosek

o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu

tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić

okoliczności uzasadniające wniosek. Termin do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z

dnia 3 października 1996 r. wraz z uzasadnieniem upłynął powodowi w dniu 10 października

1996 r. Powód wniosek o przywrócenie tego terminu złożył w dniu 4 grudnia 1996 r. We

wniosku nie wskazał i nie uprawdopodobnił żadnych okoliczności usprawiedliwiających

przekroczenie terminu. Nie wskazał tym samym żadnych okoliczności, które uzasadniałyby

zachowanie terminu określonego w art. 169 § 1 KPC. Przywrócenie terminu przez Sąd

drugiej instancji było więc bezpodstawne. W szczególności Sąd nie mógł uczynić tego

uwzględniając znane mu zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia powoda. O ile można je

uznać za wskazanie okoliczności usprawiedliwiających niestawiennictwo na rozprawach, o

tyle nie usprawiedliwiają one opóźnionego złożenia wniosku o doręczenie wyroku z

uzasadnieniem. Nie jest także okolicznością usprawiedliwiającą przekroczenie terminu brak

wiedzy powoda o wydaniu wyroku. Mimo nieobecności na rozprawie mógł on bowiem bez

trudności dowiedzieć się o tym, tak jak poprzednio to czynił, czyli np. telefonicznie. Wobec

tego należy stwierdzić, że powód nie uprawdopodobnił aby przekroczenie omawianego

terminu nastąpiło bez jego winy oraz aby wniosek o przywrócenie terminu złożył zgodnie z

art. 169 § 1 KPC. Wobec powyższego przywrócenie powodowi terminu do złożenia wniosku

o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem było bezzasadne, a to skutkuje ocenę, że

kasacja nie została złożona w terminie określonym art. 3934 KPC i prowadzi do jej odrzucenia na podstawie art. 3938 § 1 KPC.

Notka

Powołany w uzasadnieniu wyrok z dnia 4 marca 1997 r., I CKN 45/97, został już opublikowany w

OSNC 1997 z. 9 poz. 122.