I PKN 190/97 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 2 czerwca 1997 r.

I PKN 190/97

Apelacją od wyroku rozstrzygającego o części roszczeń nie można po

upływie terminu z art. 394 § 2 KPC zaskarżyć odrębnego postanowienia odrzucającego pozew w pozostałym zakresie.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski,

Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 1997 r. sprawy z powództwa

Bronisława F. przeciwko masie upadłości [...] Kombinatu Budowlanego w B. o zapłatę,

na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Białymstoku z dnia 27 lutego 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części dotyczącej roszczenia o przywrócenie do

pracy i zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy i w tym zakresie

odrzucił apelację;

o d r z u c i ł kasację w pozostałej części.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 października 1996 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białymstoku zasądził od strony pozwanej - masy upadłości Kombinatu Budowlanego w B. na

rzecz Bronisława F. kwotę 36,78 zł z ustawowymi odsetkami tytułem ekwiwalentu za nie

wykorzystane 3 dni urlopu wypoczynkowego należnego za 1993 rok i oddalił

powództwo o zasądzenie kwoty 100 zł tytułem zapomogi. Ponadto postanowieniem z

tej samej daty Sąd Rejonowy odrzucił pozew o przywrócenie powoda do pracy i

zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.

Sąd I instancji ustalił, że strona pozwana rozwiązała z powodem umowę o pracę

na podstawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), zaś Sąd Rejonowy w

Białymstoku wyrokiem z dnia 28 grudnia 1993 r. [...] oddalił powództwo o uznanie tego

wypowiedzenia za bezskuteczne, zasądził natomiast na rzecz powoda odszkodowanie

wobec naruszenia przez stronę pozwaną art. 3 tej ustawy. Sąd Wojewódzki w

Białymstoku, rozpoznając rewizję powoda od powyższego wyroku, wyrokiem z dnia 15

marca 1994 r. [...] oddalił tę rewizję. Okoliczność ta uzasadnia - zdaniem Sądu I

instancji - odrzucenie pozwu z mocy art. 199 § 1 pkt 2 KPC. Gdy chodzi o zapomogę,

Sąd Rejonowy uznał, że żądanie powoda jest niezasadne, gdyż źródłem tych wypłat nie

był ani fundusz socjalny ani fundusz mieszkaniowy, a przede wszystkim były one

wypłacane tym osobom, które po 1 stycznia 1994 r. pozostawały nadal w stosunku

pracy. Należy się natomiast powodowi ekwiwalent za 3 dni urlopu, gdyż w czasie

trwającego urlopu w grudniu 1993 r. powód przez 3 dni świadczył pracę.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, roz-

poznając apelację powoda złożoną od wyroku z dnia 16 października 1994 r. i dotyczącą oddalonej części powództwa, wyrokiem z dnia 27 lutego 1997 r. oddalił ją. Sąd II

instancji podzielił ustalenia i argumenty Sądu I instancji i nie znalazł podstaw do zmiany

zaskarżonego orzeczenia.

Od powyższego wyroku powód złożył kasację opartą na zarzucie naruszenia

prawa materialnego - art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach

zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Żądał uchylenia tego wyroku w całości

oraz uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 16 października 1996 r.

w części oddalającej powództwo o przywrócenie do pracy, o zasądzenie kwoty 2.500 zł

tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy od 1 stycznia do 31 lipca 1994

r., o zasądzenie ekwiwalentu za 11 dni urlopu wypoczynkowego oraz o zasądzenie

kwoty 100 zł tytułem odprawy i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego

rozpoznania. Skarżący podniósł, że w chwili rozwiązania stosunku pracy był

przewodniczącym zarządu zakładowej organizacji związkowej i podlegał szczególnej

ochronie przed zwolnieniem. Mimo to strona pozwana rozwiązała z nim stosunek pracy,

zatem dopuściła się naruszenia prawa. Zasadne są więc wszystkie nie uwzględnione

przez Sądy roszczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie może być merytorycznie rozpoznana ze względu na istnienie

przeszkód natury procesowej.

Sąd I instancji wydał w dniu 16 października 1996 r. dwa orzeczenia: jedno - to

postanowienie o odrzuceniu pozwu w części zawierającej żądanie przywrócenia do

pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (nazywanego także odszkodowaniem), drugie zaś - to wyrok rozstrzygający o żądaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i zapomogi, przy czym wyrok uwzględnił tylko część roszczenia o ekwiwalent, a oddalił powództwo w pozostałej części.

W dniu 23 października 1996 r. powód złożył wniosek o doręczenie mu wyroku z

uzasadnieniem, co nastąpiło dnia 4 grudnia 1996 r. W dniu 10 grudnia 1996 r. powód

złożył apelację, w której napisał wyraźnie, że zaskarża "doręczony mu wyrok" w części

oddalającej powództwo o przywrócenie do pracy, o wynagrodzenie za czas

pozostawania bez pracy, o ekwiwalent za 11 dni urlopu oraz o zapomogę.

Jak z przedstawionych okoliczności faktycznych wynika, powód nie złożył

wniosku o doręczenie mu postanowienia o odrzuceniu pozwu i nie złożył apelacji od

tego postanowienia. Tymczasem postanowienie to zostało wydane na rozprawie i ogłoszone wraz z pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia [...]. Według

terminologii art. 394 § 1 KPC postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu

pozwu jest postanowieniem "kończącym postępowanie w sprawie" i stosownie do tego

przepisu przysługuje na nie zażalenie. W myśl art. 394 § 2 KPC termin do wniesienia

zażalenia wynosi 7 dni i liczy się od doręczenia postanowienia, a gdy strona nie

zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na rozprawie,

termin 7 dniowy liczy się od ogłoszenia postanowienia.

Na podstawie powyższych przepisów należy zatem stwierdzić, że od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 16 października 1996 r. o odrzuceniu pozwu przysługiwało powodowi zażalenie, które powinien złożyć w terminie 7 dni od ogłoszenia

postanowienia, albo w terminie 7 dni od doręczenia mu tego postanowienia, pod

warunkiem, że złożył w odpowiednim czasie wniosek o jego doręczenie. Wobec tego,

że powód nie zażądał doręczenia mu postanowienia z uzasadnieniem, mógł jedynie

złożyć zażalenie w terminie do dnia 23 października 1996 r. Tego jednak nie uczynił.

Konsekwencją powyższego stanu rzeczy było uprawomocnienie się postanowienia o

odrzuceniu pozwu w zakresie roszczenia o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za

czas pozostawania bez pracy oraz niemożność orzekania o tych roszczeniach przez

Sąd Apelacyjny w związku ze złożoną apelacją. Apelacja bowiem - pomijając już

kwestię, że służy zaskarżaniu wyroków i postanowień co do istoty sprawy wydanych w

postępowaniu nieprocesowym - jest środkiem zaskarżenia nieprawomocnych orzeczeń

(art. 367 KPC). Tymczasem postanowienie Sądu Rejonowego o odrzuceniu pozwu w

chwili wniesienia apelacji było już prawomocne. Wprawdzie nie można wyłączyć

zaskarżenia jednym środkiem odwoławczym orzeczeń mających różne formy (wyrok i

postanowienie), lecz dopuszczalne jest to pod warunkiem zachowania terminu

przewidzianego dla zaskarżenia każdego z tych orzeczeń i pod warunkiem, że orzeczenia są nieprawomocne. Przede wszystkim jednak powód zaskarżył apelacją wyrok,

który nie zawierał rozstrzygnięcia o przywróceniu do pracy i o wynagrodzeniu. Nie

zaskarżył natomiast postanowienia o odrzuceniu pozwu.

Oznacza to, że Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do wydania orzeczenia dotyczącego wskazanych wyżej roszczeń, gdyż nie mógł apelacji od wyroku z dnia 16 października 1996 r. potraktować jako środka zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu

pozwu. Powinien zatem odrzucić apelację w tym zakresie. Z art. 373 w związku z art.

372 KPC wynika bowiem, że sąd drugiej instancji odrzuca apelacją wniesioną po

upływie przepisanego terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną.

Rozpoznanie przez Sąd Wojewódzki roszczenia powoda o przywrócenie do

pracy i wynagrodzenie, w warunkach gdy Sąd Rejonowy odrzucił pozew w tym zakresie

ze względu na wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 28 grudnia 1993 r. [...]

orzekający prawomocnie o tym roszczeniu, oznacza także naruszenie zasady powagi

rzeczy osądzonej. Jego skutkiem jest nieważność postępowania (art. 379 pkt 4 KPC),

tę zaś okoliczność Sąd Najwyższy rozpoznając kasację bierze pod rozwagę z urzędu.

Skoro więc Sąd II instancji nie odrzucił apelacji powoda co do roszczenia o

przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, lecz w tym zakresie rozpoznał sprawę, konieczne stało się w wyniku złożonej kasacji uchylenie przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyroku w tej części i odrzucenie apelacji (art. 3938 § 1 w związku z art. 379 pkt

4 KPC).

Powyższe rozstrzygnięcie oznacza, że pozostała Sądowi Najwyższemu do rozpoznania kasacja, której przedmiotem zaskarżenia jest kwota 100 zł żądana przez

powoda z tytułu zapomogi oraz kwota 135,86 zł z tytułu ekwiwalentu za 11 dni urlopu,

której Sądy obu instancji nie uwzględniły. Łącznie zatem wartość przedmiotu zaskarżenia kasacją wynosi 235,86 zł i jest niższa od wartości określonej w art. 393 § 1

KPC, która stanowi próg dopuszczalności kasacji (5.000 zł). W myśl art. 393 5 KPC sąd

drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym kasację, która jest niedopuszczalna, a jeżeli tego nie uczyni, odrzucenie kasacji należy do Sądu Najwyższego (art.

3938 § 1 KPC).

Z przytoczonych względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji wyroku.