I PKN 170/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 15 grudnia 2000 r.

I PKN 170/00

Pracownik zatrudniony na podstawie powołania nie może skutecznie

kwestionować odwołania ze stanowiska równoznacznego z wypowiedzeniem

umowy o pracę, ze względu na brak uzasadnionej przyczyny.

Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Roman

Kuczyński (sprawozdawca), Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2000 r. sprawy z powództwa Jarosława W. przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Dziecięcemu [...] w K. o

przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu OkręgowegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 17 listopada 1999 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację,

2. zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 100 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 lipca 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kielcach oddalił

roszczenie powoda Jarosława W., odwołanego przez Zarząd Województwa Ś. ze

stanowiska dyrektora Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego [...] w

K., o uznanie tego odwołania za bezskuteczne, z uzasadnieniem, iż do stosunku

pracy na podstawie powołania nie stosuje się, zgodnie z przepisem art. 69 pkt 1 i pkt

2a KP, przepisów regulujących tryb postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę

i rozpatrywania sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z

dnia 17 listopada 1997 r., oddalił apelację powoda, podzielając stanowisko Sądu

pierwszej instancji. Sąd Okręgowy stwierdził, że treść art. 69 KP stoi na przeszkodzie

domagania się uznania odwołania ze stanowiska dyrektora za bezskuteczne, bez

względu na to, czy powód był na tym stanowisku zatrudniony na czas nieokreślony,

czy określony oraz także wówczas, gdyby samo odwołanie było rażąco sprzeczne z

zasadami współżycia społecznego lub oczywiście nieuzasadnione.

Kasacja powoda zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego – art. 70 § 1 w związku z art. 69 ust. 2 pkt 2a i art. 8 KP przez błędną wykładnię

i uznanie za bezskuteczne odwołania ze stanowiska dyrektora szpitala, chociaż

samo odwołanie było rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, oraz

naruszenie przepisów postępowania – art. 233 KPC – przez niedopuszczenie dowodów z zeznań świadków-lekarzy, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na uzasadnienie swego stanowiska kasacja powołuje wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11

kwietnia 1997 r., I PKN 79/97 (OSNAPiUS z 1998 r. Nr 4, poz. 117).

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Stosunek pracy na podstawie powołania uregulowany jest przepisami art. 68 – 72 KP i są to w stosunku do

umownego stosunku pracy uregulowania szczególne, odmienne. Dotyczą także takich sytuacji, jak odwołanie w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w

okresie ciąży i w okresie poprzedzającym nie więcej niż 2 lata do osiągnięcia wieku

emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia uzyskanie prawa do emerytury z

osiągnięciem wieku (art. 72 § 1-3 KP). W razie naruszenia przepisów § 1-3 tego artykułu, pracownikowi przysługuje prawo odwołania do sądu pracy (art. 72 § 4 KP).

Taka regulacja dowodzi ograniczenia stosowania wobec pracowników zatrudnionych

na podstawie powołania niektórych instytucji prawa pracy obejmujących pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Wyłączone jest (na podstawie art.

69 KP) stosowanie przepisów regulujących tryb postępowania przy rozwiązywaniu

umów o pracę, wskazywania przyczyny uzasadniające to rozwiązanie (art. 30 § 4

KP), przepisów regulujących konsultację z organizacją związkową (art. 38 KP) i rozpatrywanie sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń, o odszkodowaniu przewidzianym w razie naruszającego przepisy wypowiedzenia umowy o pracę, o przywracaniu do pracy. Ten właśnie przepis

stanowi przeszkodę do uwzględnienia roszczenia powoda, który domaga się uznania

odwołania go ze stanowiska dyrektora szpitala za nieuzasadnione. Skoro bowiem

oświadczenie woli pracodawcy o odwołaniu pracownika ze stanowiska nie wymaga

podania przyczyny uzasadniającej to odwołanie (art. 30 § 4 i art. 70 § 1 1 KP), to brak

jest podstaw prawnych do badania w procesie sądowym, co było przyczyną odwołania i czy była ona uzasadniona w rozumieniu art. 45 § 1 KP. Stanowisku takiemu nie

przeczy powołane w kasacji orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1997

r., I PKN 79/97. Dotyczyło ono bowiem pracownika zatrudnionego na podstawie

powołania będącego jednocześnie członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej i korzystającego z ochrony z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), polegającej na konieczności

uzyskania przez pracodawcę zgody zarządu takiej organizacji na rozwiązanie stosunku pracy lub jednostronną zmianę na niekorzyść pracownika warunków pracy lub

płacy. W omawianej sprawie lekarz odwołany ze stanowiska ordynatora, który jednak

pozostał w zatrudnieniu, domagał się przed Sądem Rejonowym uznania za bezskuteczne odwołania ze stanowiska. Sąd ten oddalił powództwo, natomiast Sąd Wojewódzki wskutek apelacji powoda zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i zasądził na rzecz powoda odszkodowanie równe 3-miesięcznemu wynagrodzeniu na

stanowisku ordynatora z uwagi na naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, natomiast oddalił apelację w pozostałym zakresie, tzn. dotyczącym bezskuteczności odwołania ze stanowiska. Sąd Najwyższy w tamtej sprawie kasację

powoda oddalił, wyrażając między innymi pogląd, iż powołanie na stanowisko na

czas określony nie stabilizuje zatrudnienia do upływu końcowego terminu powołania i

w tej sytuacji nie ma podstaw do zastosowania art. 8 zdanie 1 KP, gdy pracodawca

korzysta z przysługującego mu prawa w ramach reorganizacji stanowisk i wymiany

kadr w zakładzie pracy. Społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa w stosunkach

pracy odnosi się do realizacji organizacyjnej funkcji prawa, którą pracodawca może

swobodnie spełniać, jeżeli jego działanie nie jest dokonywane w złej wierze, w celu

szykany pracownika lub w sposób obiektywnie nieuzasadniony. „Tylko w takich

szczególnych wypadkach ochrona z art. 8 zdanie 1 KP może mieć wyjątkowe zastosowanie”. Jak więc wynika ze stanu faktycznego omawianej sprawy, Sąd Najwyższy

oceniał, czy odwołując ze stanowiska członka zarządu zakładowej organizacji

związkowej z naruszeniem art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, pracodawca nie naruszył także art. 8 zdanie 1 KP i doszedł do wniosku, że zastosowanie

art. 70 § 1 KP w stosunku do pracownika powołanego na czas określony w drodze

konkursu jest dopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie jest oczywiste, że powód

został odwołany przez właściwy organ (art. 41 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 5 czerwca

1998 r. o samorządzie województwa – Dz.U. Nr 91, poz. 576 ze zm.), nie był pracownikiem podlegającym szczególnej ochronie, uzasadnienie decyzji odwoławczej

nie było wymagane, a roszczenie o uznanie tej decyzji za bezskuteczną i o przywrócenie do pracy w świetle art. 69 pkt 2 lit. a jest wyłączone. Kasacja nie powołuje się

też na sprzeczność odwołania ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa

pracodawcy do odwołania pracownika, lecz wskazuje na naruszenie zasad współżycia społecznego, przy czym nie wyjaśnia, na czym to naruszenie miałoby polegać. Za

naruszenie zasad współżycia społecznego nie może być uznane kwestionowanie

zasadności przyczyn odwołania ze stanowiska, skoro odwołanie to nie wymaga

podania tych przyczyn, co także usuwa się spod kontroli sądowej. Skoro zaś zasadność przyczyn odwołania nie była przedmiotem ustaleń faktycznych Sądów obu

instancji, Sądy te nie mogły przekroczyć granic swobodnej oceny dowodów, zakreślonej przepisem art. 233 § 1 KPC, bowiem nie stanowi takiego przekroczenia oddalenie wniosku o przesłuchanie świadków, zaś nie jest rzeczą Sądu Najwyższego

wskazywanie, jaka w takiej sytuacji powinna być przytoczona konkretna podstawa

kasacyjna.

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak

w sentencji wyroku.