I PKN 158/97 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 15 maja 1997 r.

I PKN 158/97

Oceny niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy (art. 45 § 2

KP) pracownicy, której umowę o pracę wypowiedziano w czasie urlopu wychowawczego z powodu likwidacji jej stanowiska pracy, dokonuje się z uwzględnieniem, że po zakończeniu tego urlopu ma ona prawo powrotu do pracy na stanowisko równorzędne, a nie to samo (§ 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28

maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych, Dz.U. Nr 60, poz.

277).

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 1997 r. sprawy z powództwa

Ireny B. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowo-Usługowemu "D." Spółka z

o.o. w D. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 10 stycznia

1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Pozwane Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "D." Spółka z o.o.

w D. wniosło kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 10 stycznia 1997 r. [...], którym Sąd ten oddalił apelację

tego przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Wągrowcu z dnia 11

września 1996 r. [...] w sprawie z powództwa Ireny B. o przywrócenie do pracy. W kasacji jako przedmiot zaskarżenia wskazano także - wbrew zasadzie wyrażonej w art.

392 § 1 KPC - wyrok Sądu pierwszej instancji. Wyrokiem tym Sąd ten przywrócił powódkę do pracy w pozwanym przedsiębiorstwie na warunkach pracy i płacy "jak przed

rozwiązaniem z nią umowy o pracę".

Zaskarżonym wyrokom strona pozwana zarzuciła naruszenie prawa materialnego, "które przez błędną jego wykładnię skutkowało wydaniem rażąco niesłusznego

orzeczenia o przywróceniu powódki Ireny B. do pracy na warunkach pracy i płacy jak

przed rozwiązaniem z nią umowy o pracę". Zdaniem wnoszącego kasację - według jego

słów - "należałoby oprzeć się na treści art. 45 § 2 Kodeksu pracy, czego Sąd II instancji

nie uczynił naruszając tym samym prawo materialne i to w sposób rażący". "Stanowisko

powódki zostało zlikwidowane i nie istnieje tak jak cała działalność pozwanego w młynie

w D., który wrócił na mocy decyzji administracyjnej do pierwotnych właścicieli".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna. Zarówno Sąd pierwszej, jak i Sąd drugiej instancji -

jakkolwiek przy przyjęciu innego uzasadnienia niż Sąd Pracy - uznały, że wypowiedzenie umowy o pracę powódce (pismem z dnia 24 maja 1996 r.) zostało dokonane z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu umów o pracę. Ustalenia tego nie kwestionuje

skarga kasacyjna, gdyż jako podstawę żądania uchylenia wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (a także wyroku Sądu pierwszej instancji) wskazuje przepis art. 45

§ 2 KP, który ma zastosowanie tylko wtedy, gdy ustalone zostanie, że wypowiedzenie

umowy o pracę jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o

pracę. Sąd Najwyższy związany jest zaś zakresem żądań wynikających ze wskazanej w

kasacji podstawy zaskarżenia i jej uzasadnienia, gdyż w myśl art. 393 11 KPC

rozpoznaje on sprawę w granicach kasacji (z urzędu pod rozwagę bierze jedynie

nieważność postępowania), te zaś wyznaczone są zwłaszcza przez przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, a także sformułowane w niej wnioski (art. 393 3

KPC).

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie rozważał wprawdzie możliwości zastosowania w sprawie powódki Ireny B. przepisu art. 45 § 2 KP - gdyż żądanie idące w

tym kierunku nie zostało przez stronę pozwaną przedstawione w apelacji (błędnie nazwanej rewizją) - pośrednio jednakże przyjął ustalenia, jakie zostały poczynione przez

Sąd pierwszej instancji, a są one istotne dla oceny, czy w miejsce przywrócenia do pracy powinno być zasądzone odszkodowanie. W tym zakresie Sąd ten w szczególności

stwierdził, że wprawdzie strona pozwana zwróciła byłym właścicielom młyn w D., lecz

wkrótce potem (dnia 26 czerwca 1996 r.) otworzyła młyn zbożowy w G., wobec czego

jej sytuacja gospodarcza i technologiczna nie uległa znacznej zmianie (pogorszeniu).

Odrzucony przy tym został zarzut pozwanego, że zlikwidowano stanowisko powódki, a

jej prace wykonuje się obecnie przy pomocy komputera. Powódka oprócz zawodu laborantki ma również wykształcenie w zawodzie młynarza, a także była kasjerką, wobec

czego może być nadal zatrudniona na innym stanowisku niż laborantka. Te ustalenia

faktyczne nie zostały w istocie zakwestionowane w kasacji, w tym znaczeniu, że są one

elementem faktycznej podstawy rozstrzygnięcia, a Sąd Najwyższy rozstrzygając sprawę

orzeka bez badania tej podstawy, chyba że postawiony zostanie zarzut naruszenia

prawa procesowego (które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy) i w ten pośredni

sposób pod znakiem zapytania zostaną postawione ustalenia o charakterze

faktycznym. W kasacji nie przedstawiono zarzutów naruszenia przepisów

postępowania, a to oznacza, że ustalona w zaskarżonym wyroku faktyczna podstawa

rozstrzygnięcia jest dla Sądu Najwyższego wiążąca, a poszczególne elementy tak

ustalonego stanu faktycznego nie mogą być przez ten Sąd inaczej ocenione, niż jak to

znalazło bezpośrednio wyraz w ustaleniach Sądu pierwszej instancji i następnie pośrednio - w rozstrzygnięciu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to brak

podstaw do przyjęcia, iż w sprawie powinien być zastosowany przepis przewidujący, że

sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za

bezskuteczne lub przywrócenia do pracy (zasadzając odszkodowanie), jeżeli ustali, że

uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe (art. 45 § 2 KP). Wniosek

taki jest tym bardziej uzasadniony jeżeli zważyć, że powódka przebywa na urlopie

wychowawczym, zaś zgodnie z § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja

1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych (Dz. U. Nr 60, poz. 277) pracodawca jest obowiązany dopuścić pracownicę po zakończeniu urlopu wychowawczego

do pracy nie na takim samym stanowisku jak poprzednie, lecz jedynie na stanowisku

równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku

odpowiadającym jej kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem nie niższym od

wynagrodzenia za pracę przysługującego w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak

w sentencji.