I PKN 138/97 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 9 maja 1997 r.

I PKN 138/97

Nauczycielowi mianowanemu, odwołanemu z funkcji dyrektora szkoły z

naruszeniem art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

(jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), przysługuje wyłącznie

odszkodowanie, obejmujące dodatek funkcyjny za czas do upływu którego pełnienie funkcji miało trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 1997 r. sprawy z powództwa

Józefa P. przeciwko Kuratorium Oświaty w K. o uznanie za bezskuteczne odwołania z

funkcji dyrektora i zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 22 listopada 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Powód Józef P. wystąpił z powództwem przeciwko Kuratorium Oświaty w K.,

żądając uznania za bezskuteczne odwołania go z funkcji dyrektora Zespołu Szkół

Chemicznych w J. i przywrócenia go do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku,

a w razie utrzymania w mocy decyzji o odwołaniu z funkcji dyrektora zasądzenia tytułem

odszkodowania na jego rzecz kwoty 2600 zł zgodnie z art. 70 § 2 i art. 50 § 4 KP.

Pozwane Kuratorium Oświaty w K. wniosło o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy w Jaśle wyrokiem z dnia 25 lipca 1996 r. [...] oddalił powództwo i

koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie zniósł. Sąd Rejonowy ustalił, że na

podstawie decyzji Kuratorium Oświaty z dnia 5 lipca 1994 r. powód był zatrudniony w

Zespole Szkół Chemicznych na stanowisku dyrektora na czas określony od 1 września

1994 r. do 31 sierpnia 1999 r. Decyzją z dnia 1 września 1995 r. Kurator Oświaty w K. w

związku z rażącym naruszeniem dyscypliny budżetowej i zasad gospodarowania przy

realizacji ciepłociągu, odwołał go z tej funkcji za trzymiesięcznym okresem

wypowiedzenia, tj. z dniem 31 grudnia 1995 r. Powyższą decyzję powód otrzymał we

wrześniu 1995 r. w czasie pobytu na zwolnieniu lekarskim do 29 września 1995 r., a

zatem Sąd przyjął, że bieg wypowiedzenia rozpoczął się z dniem 1 października 1995 r.

i upłynął w dniu 31 grudnia tego roku. Po upływie okresu wypowiedzenia powód nadal

pracuje w Zespole Szkół Chemicznych w J. w charakterze nauczyciela mianowanego.

Sąd Rejonowy uznał, że odwołanie z funkcji kierowniczej jest tylko odwołaniem z

funkcji i nie powoduje rozwiązania stosunku pracy. Powołując się na orzecznictwo Sądu

Najwyższego Sąd ten stwierdził, że w przypadku odwołania z funkcji dyrektora szkoły

nie można skutecznie domagać się uznania takiej decyzji za bezskuteczną, względnie

przywrócenia do pracy na poprzednie stanowisko. W razie niezgodnego z przepisami

prawa odwołania można domagać się tylko na podstawie art. 50 § 3 i 4 KP stosownego

odszkodowania, nie więcej niż za 3 miesiące. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi

na pytanie, czy odwołanie było uzasadnione i zachowano przepisy prawne. Zdaniem

Sądu Rejonowego żądanie pozwu nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Jaśle, z dnia 8 maja 1996 r. [...] zostało umorzone postępowanie w stosunku do Józefa P. o popełnienie zarzucanych mu

przestępstw z powodu znikomego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu i

nieznacznego stopień winy Józefa P. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy uznał, ze zaistniał

uzasadniony przypadek odwołania powoda ze stanowiska ze względu na naruszenie

dyscypliny budżetowej i zasad gospodarowania środkami finansowymi przez powoda w

związku z prowadzeniem budowy ciepłociągu, co przejawiło się wydatkowaniem

środków finansowych poza księgowością szkoły, [...]. Uniemożliwiło to głównej księgowej Kuratorium Oświaty kontrolę, pomimo iż dyrektor P. dopuścił się szeregu nieprawidłowości przy realizacji inwestycji. Dlatego Sąd oddalił powództwo.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie po rozpoznaniu apelacji powoda od powyższego wyroku Sądu I instancji, wyrokiem z dnia 22

listopada 1996 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 813 zł z odsetkami, a w pozostałej części powództwo i

apelację powoda oddalił oraz zniósł koszty procesu za dwie instancje.

Sad Wojewódzki uznał, że apelacja jest częściowo uzasadniona. Odwołanie

powoda z funkcji dyrektora szkoły odbyło się z naruszeniem art. 38 ustawy z dnia 7

lipca 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425 ze zm.). Lakoniczne stwierdzenie w akcie odwołującym powoda z funkcji dyrektora, iż nastąpiło to z powodu

"rażącego naruszenia dyscypliny budżetowej i zasad gospodarowania środkami

finansowymi" nie może być uznane za przedstawienie powodowi negatywnej oceny w

rozumieniu art. 38 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Postępowanie przed sądem

karnym, a następnie przed sądem pracy w wyniku pozwu, nie może prowadzić do

negatywnej oceny. Wyniki procesu karnego mogły być podstawą do wydania dyrektorowi negatywnej oceny pracy przez Kuratorium Oświaty, a nie Sąd Pracy. Zdaniem

Sądu Wojewódzkiego pozwany pominął procedurę zobowiązującą go do wszczęcia

wewnętrznego postępowania dla oceny pracy powoda jako dyrektora szkoły. W

konsekwencji odwołanie powoda z funkcji dyrektora szkoły jest sprzeczne z art. 38

ustawy o systemie oświaty. Jednakże uznanie odwołania za bezskuteczne przy błędach

formalnych pozwanego, Sąd Wojewódzki uznał za niecelowe z braku wzajemnego

zaufania między stronami.

Odwołanie z funkcji z naruszeniem art. 38 ustawy o systemie oświaty - zdaniem

Sądu Wojewódzkiego - uzasadnia roszczenie powoda o odszkodowanie w wysokości

wynagrodzenia za czas, do upływu którego miało trwać pełnienie powierzonej funkcji,

nie więcej niż za 3 miesiące. Powodowi należy się jedynie odszkodowanie w wysokości

co najwyżej dodatku funkcyjnego za okres 3 miesięcy, a nie 3 miesięcznego

wynagrodzenia. Z uwagi na to, że powód pobierał dodatek funkcyjny w kwocie 271 zł

miesięcznie, Sąd II instancji zmieniając wyrok, zasądził na podstawie art. 50 § 3 i 4 KP

od pozwanego na rzecz powoda dodatek funkcyjny za 3 miesiące w kwocie 813 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu.

Od powyższego wyroku, pełnomocnik powoda będący adwokatem wniósł

kasację, w której zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, to jest art. 38

ustawy o systemie oświaty i art. 50 § 3 i § 4 KP przez przyjęcie, że powodowi

przysługuje odszkodowanie w wysokości 3 dodatków funkcyjnych, gdy w istocie

przysługuje mu odszkodowanie w wysokości 3 miesięcznego wynagrodzenia oraz

dodatków funkcyjnych do końca kadencji w łącznej kwocie 14.721 zł. Ponadto wnoszący kasację zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 38 ustawy o systemie

oświaty przez przyjęcie, że powodowi nie przysługuje powrót na stanowisko dyrektora

szkoły.

Skarżący wniósł o zmianę wyroków obu instancji i uwzględnienie roszczeń

powoda, ewentualnie o uchylenie tych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi I instancji

do ponownego rozpoznania.

Rozpatrując kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Z powołanej w kasacji uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1993 r., I PZP

71/92 (OSNCP 1993 z.9 poz. 144) wynika, że nauczycielowi wykonującemu funkcję

dyrektora, szkoły odwołanemu z funkcji z naruszeniem art. 38 ustawy z dnia 7 września

1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425), przysługuje roszczenie o

odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego miało trwać

pełnienie powierzonej funkcji, nie więcej niż za trzy miesiące. W uzasadnieniu tej

uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że z uwagi na brak uregulowań prawnych w ustawie

o systemie oświaty co do dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych z

odwołaniem z funkcji dyrektora szkoły z naruszeniem wymienionych wyżej przepisów,

powinny mieć przez art. 5 KP zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. Najbardziej

zbliżony charakter mają unormowania dotyczące umowy na czas określony, zawarte w

art. 50 § 3 i 4 KP. Jednakże w niniejszej sprawie przepisy te nie mogą być wprost

stosowane, gdyż dotyczą rozwiązania stosunku pracy, a z powodem nie rozwiązano

stosunku pracy. Powód pomimo odwołania ze stanowiska dyrektora, pozostaje nadal w

stosunku pracy jako nauczyciel mianowany i otrzymuje wynagrodzenie za pracę,

pomniejszone jedynie o dodatek funkcyjny. W związku z odwołaniem nie utracił

wynagrodzenia. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował przepis art. 38

ustawy o systemie oświaty w związku z art. 50 § 3 i 4 KP uznając, że odwołanie

powoda nastąpiło jedynie z naruszeniem formalno-prawnych wymogów art. 38 ustawy o

systemie oświaty, chociaż wyniki procesu karnego mogły stanowić podstawę do

wydania powodowi negatywnej oceny pracy, a następnie odwołania z funkcji dyrektora.

Trafnie też Sąd Wojewódzki przyjął, że w tej sytuacji powodowi przysługuje

odszkodowanie obejmujące tylko dodatek funkcyjny nie więcej jednak niż za 3

miesiące, a nie całe wynagrodzenie za ten czas. Przewidziana w art. 50 § 3 i 4 KP

sankcja odszkodowawcza jest więc adekwatna do występującej w sprawie sytuacji

faktycznej i prawnej. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w niepublikowanym

dotychczas wyroku z dnia 14 listopada 1996 r., I PKN 17/96 w odniesieniu do dyrektora

przedszkola wadliwie odwołanego z funkcji bez rozwiązania stosunku pracy.

W tym świetle okazuje się, że brak jest uzasadnionych podstaw kasacji w

niniejszej sprawie. Dlatego Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39312 KPC orzekł, jak w

sentencji.