I PKN 138/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r.

I PKN 138/00

1. Pominięcie nauczyciela w przydziale zajęć z powodu "niedoboru etatów" powstałego w rezultacie wadliwej polityki dyrektora szkoły w zakresie zatrudnienia, bez związku z procesem dydaktyczno-wychowawczym, nie stanowi

zmiany planu nauczania w rozumieniu art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.).

2. W doborze nauczyciela do przeniesienia w stan nieczynny (art. 20 ust.

1 Karty Nauczyciela) pracodawca powinien uwzględnić także podstawę nawiązania stosunku pracy (mianowanie, umowa o pracę).

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera,

Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2000 r. sprawy z powództwa Anny J. przeciwko Przedszkolu Publicznemu [...[ w R. o uznanie przeniesienia w

stan nieczynny za bezskuteczne, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu z dnia 25 listopada

1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu wyrokiem z

dnia 25 listopada 1999 r. [...] oddalił apelację Przedszkola Publicznego [...] w R. od

wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Radomiu z dnia 19 sierpnia 1999 r. [...],

uznającego za bezskuteczne przeniesienie Anny J. w dniu 24 maja 1999 r. w stan

nieczynny, dokonane przez stronę apelującą.

Sąd ustalił, że Anna J. jest zatrudniona w pozwanym przedszkolu jako nauczyciel od 1 września 1986 r. Jest nauczycielem mianowanym. W roku szkolnym

1998/99 przedszkole prowadziło cztery oddziały; w roku szkolnym 1999/2000 liczba

oddziałów nie uległa zmianie. Nie zmieniła się także liczba dzieci przyjętych do

przedszkola ani liczba godzin pracy. Powódka ma kwalifikacje do nauczania we

wszystkich grupach przedszkolnych. W dniu 24 maja 1999 r. Anna J. otrzymała pismo przenoszące ją w stan nieczynny z powodu zmian organizacyjnych - zmiany

planu nauczania - uniemożliwiających dalsze jej zatrudnienie u strony pozwanej.

W ocenie Sądu, podana powódce przyczyna przeniesienia w stan nieczynny

nie jest prawdziwa. W przedszkolu nie nastąpiła żadna okoliczność, która uzasadniałaby zastosowanie art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

(jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Nie jest bowiem zmianą organizacyjną „zdublowanie się etatów” na co powołuje się strona pozwana. Reforma

oświaty nie objęła zasad funkcjonowania przedszkoli, a centralna zmiana planu nauczania nie miała w nich miejsca od 1994 r. „Zdublowanie się etatów” nie jest zmianą

planu nauczania, ale efektem błędnej polityki kadrowej dyrekcji przedszkola. W okresie gdy dwie nauczycielki przedszkola - Gabriela K. i Krystyna T. - przebywały na

urlopach dla poratowania zdrowia, zatrudniono Marię M. na podstawie trzech kolejnych umów terminowych, z których trzecia, z mocy prawa, przekształciła się w

umowę bezterminową. Powrót nauczycielek z urlopów spowodował brak jednego

etatu, który zajęła Maria M. Także kryteria doboru do przeniesienia w stan nieczynny

nie zasługują, w ocenie Sądu, na aprobatę. Nie uwzględniono bowiem ani łącznego

stażu zatrudnienia poszczególnych nauczycielek, ani ich okresu pracy w przedszkolu, lecz jedynie posiadanie dodatkowych kursów dokształcających.

Przedszkole Publiczne [...] w R. zaskarżyło ten wyrok kasacją. Wskazując jako

jej podstawę naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 20 ust. 1

Karty Nauczyciela, strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku oraz

poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i oddalenie powództwa lub o uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania, w każdym przypadku z przyznaniem jej od powódki kosztów postępowania. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, „stan faktyczny sprawy w całości

odpowiada dyspozycji art. 20 ust. 1 - ustawy - Karta Nauczyciela”, lecz Sąd przyjął

błędną interpretację pojęcia „zmian w planie nauczania”. Plan nauczania jest „dokumentem opracowanym przez dyrektora placówki zawierającym podział na poszczególne zajęcia, organizację pracy przedszkola, tygodniowy wymiar godzin pracy, oraz

wykaz godzin pracy pozostających do rozdysponowania i podziału między nauczycieli”. W oparciu o ten dokument należy oceniać czy nastąpiła zmiana planu naucza-

nia w stosunku do poprzednio realizowanego i czy zmiana ta umożliwia dalsze zatrudnienie powódki w pełnym wymiarze czasu pracy. Możliwość dalszego zatrudnienia nauczyciela zależy od tego czy w dniu przeniesienia w stan nieczynny było uzasadnienie „etatowe” dla utrzymania zatrudnienia w dotychczasowej ilości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 39311 KPC, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji biorąc pod rozwagę z urzędu wyłącznie nieważność postępowania. Granice

kasacji wyznaczają jej podstawy. Pełnomocnik Przedszkola Publicznego [...] wskazał

jako podstawę skargi naruszenie prawa materialnego. Znaczy to, że ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy

uznać za niewadliwe. Jest nimi związany Sąd Najwyższy rozpoznając kasację.

Według art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny jest dopuszczalne wówczas, gdy nie jest możliwe dalsze jego zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy z powodu całkowitej

lub częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania.

Sąd ustalił, że w roku szkolnym 1999/2000 w pozwanym przedszkolu nie nastąpiły w porównaniu z rokiem poprzednim, a także z latami 1997/1998 i 1998/1999,

żadne zmiany organizacyjne. Nie zmieniła się liczba dzieci przyjętych do przedszkola

ani liczba godzin pracy. Nie zmienił się także plan nauczania. W przedszkolu zwiększono wprawdzie liczbę godzin nauczania religii, ale dla katechety przewidziany jest

osobny etat. Konieczność zwolnienia jednego nauczyciela spowodowana została

błędną polityką kadrową dyrekcji. Zgadzając się z poglądem strony pozwanej, że

planem nauczania jest rozkład określonych zajęć i przydział godzin ich realizacji poszczególnym nauczycielom, zaaprobować należy stanowisko Sądu, że „zmiana”

planu nauczania nie polega na pominięciu jednego nauczyciela i nie przydzieleniu

mu godzin w rezultacie „nadmiaru etatów” wynikającego z wadliwej polityki zatrudnienia, bez związku z procesem dydaktyczno - wychowawczym. Planem nauczania

w przedszkolu jest, jak twierdzi sama strona pozwana, „organizacja przedszkola”.

Poza zmianami personalnymi wynikającymi z urlopowania Gabrieli K. i Krystyny T.,

zastąpienia ich Marią M. oraz zwiększeniem liczby godzin religii (powodującym do-

datkowe obciążenie katechety), dokumenty o tej nazwie z lat 1997/1998, 1998/1999 i

1999/2000, nie zawierają żadnych innych „nowości”.

Podzielić trzeba także ocenę Sądu, co do wadliwego doboru Anny J. do przeniesienia w stan nieczynny. Powódka była wieloletnim nauczycielem mianowanym.

Maria M. została zatrudniona na podstawie umów o pracę na czas zastępstwa nieobecnych w pracy „stałych” nauczycielek Gabrieli K. i Krystyny T., którym udzielono

urlopu dla poratowania zdrowia. Pierwsza z nich powróciła do pracy 1 września 1998

r.; druga korzystała z urlopu do 26 lutego 1999 r. Błędne jest stanowisko strony skarżącej, zaaprobowane, jak się wydaje, przez Sądy obu instancji, jakoby trzecia

umowa o pracę zawarta z Marią M. na czas określony przekształciła się w umowę

bezterminową. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zgadza

się z poglądem, że art. 251 KP nie ma zastosowania do nauczycieli (por. wyrok SN z

dnia 2 września 1999 r., I PKN 235 /99, nie publikowany). Podstawy zatrudniania

nauczycieli zostały uregulowane w Karcie Nauczyciela wyczerpująco. Przepisy tej

ustawy ograniczają dopuszczalność zawierania umów o pracę na czas określony do

przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa

nieobecnego w pracy nauczyciela „stałego” (art. 10 ust. 4 zdanie 2). Dyrektor przedszkola nie miała zatem obowiązku zatrudniania Marii M. po 26 lutego 1999 r. Nadto,

w doborze nauczyciela do dalszego zatrudniania powinna być uwzględniona także

podstawa nawiązania stosunku pracy. [...] Dlatego, że trwałość stosunku pracy nauczyciela mianowanego jest chroniona bardziej niż nauczyciela zatrudnionego na

podstawie umowy o pracę. Wynika to już choćby z samego sformułowania przyczyn

rozwiązania stosunku pracy (art. 23 i art. 27 KN).

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC,

orzekł jak w sentencji.