I PKN 110/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 14 maja 1998 r.

I PKN 110/98

Pracownik ma obowiązek zwrócić koszty szkolenia, gdy wynika to z

uzgodnienia stron stosunku pracy.

Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Walerian Sanetra, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 1998 r. sprawy z powództwa

Dariusza M. przeciwko „S.-P.” Spółce z o.o. w T. o zapłatę, na skutek kasacji strony

pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Poznaniu z dnia 13 czerwca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem

z dnia 13 czerwca 1997 r. oddalił apelację „S.-P.” Spółki z o.o. w T. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Trzciance z dnia 21 marca 1997 r. [...], uwzględniającego

powództwo wzajemne Dariusza M. i oddalającego powództwo Spółki o zapłatę kwoty

6.961,63 zł z tytułu zwrotu kosztów odbycia przez pozwanego pracownika

zagranicznego kursu językowego.

Sąd Wojewódzki podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, z których wynikało, że Dariusz M. zatrudniony na stanowisku kierownika działu marketingu w dniu 14 czerwca 1996 r. został skierowany na 4 tygodniowy kurs językowy do

Anglii, którego koszt wyniósł 6.961,63 zł. Wyjazd nastąpił na podstawie polecenia

służbowego dyrektora Spółki, który - ustalając warunki udziału w kursie - oświadczył

pozwanemu pracownikowi, iż po jego ukończeniu będzie zobowiązany do przepracowania w Spółce 3 lat. Jednakże nie określono zasad zwrotu poniesionych przez

Spółkę kosztów szkolenia związanych z uczestnictwem delegowanego pracownika w

kursie. Wprawdzie krótko przed wyjazdem dyrektor Spółki polecił kierowniczce działu

kadr sporządzenie stosownego oświadczenia obciążającego delegowanego

pracownika zwrotem kosztów szkolenia w razie wcześniejszego rozwiązania umowy

o pracę, ale powód wyraźnie odmówił jego podpisania.

Na tle takich ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie Spółki o zwrot

kosztów zagranicznego szkolenia podlegało ocenie według przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12

października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103, poz. 472, powoływanego

dalej jako rozp. z 12.10.1993 r.) i przyjął, iż było ono bezzasadne - wobec niezawarcia pisemnej umowy o obowiązku zwrotu kosztów szkolenia przez pracownika, wymaganej zgodnie z dyspozycjami § 9 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia.

Równocześnie Sąd Wojewódzki uznał trafność wyroku Sądu pierwszej instancji zasądzającego roszczenia objęte powództwem wzajemnym pracownika, związane z bezprawnym rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie art. 52 KP przez

Spółkę (wzajemnie pozwaną), która uzasadniała natychmiastowe rozwiązanie stosunku pracy działaniem pracownika na szkodę pracodawcy (wyłudzeniem pieniędzy

firmy przez odmowę zwrotu kosztów szkolenia w Anglii), odmową wykonania polecenia służbowego (nieobecność w firmie „T.” w O.) oraz nadużyciem zaufania firmy

przez prowadzenie działalności konkurencyjnej. Sąd ten uznał, że skoro pracodawca

nie zobowiązał pracownika do zwrotu kosztów szkolenia zagranicznego, to nie mogło

być mowy o wyłudzeniu sfinansowania tego wyjazdu. Ustalił, że polecenie wyjazdu

do O. nie zostało faktycznie wydane, natomiast pracownik (powód wzajemny) przeprowadził wszelkie ustalenia z „T.” S.A. w O. w czasie pobytu jej pracowników tej

firmy w pozwanej Spółce. Uznał także za gołosłowne twierdzenia Spółki o prowadzeniu działalności konkurencyjnej przez pracownika, zwracając uwagę na całkowitą

„bierność dowodową” Spółki w tym zakresie. W konsekwencji Sąd Wojewódzki potwierdził prawidłowość zasądzenia na rzecz powoda odszkodowania z art. 56 KP i

ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy na podstawie art. 171 § 1 KP.

W kasacji „S.-P.” podniesiono zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego „tj.

przez przyjęcie, że przepisy rozporządzenia § 9 RM z dnia 12.10.1993 r. mają

zastosowanie w niniejszej sprawie”, a nadto przez uznanie, iż rozwiązanie umowy o

pracę bez wypowiedzenia naruszyło przepis art. 52 § 1 KP. Skarżący wnosił o orzeczenie kasatoryjne albo o wydanie orzeczenia reformatoryjnego przez zasądzenie od

pozwanego pracownika zwrotu kosztów szkolenia zagranicznego oraz oddalenie jego

roszczeń wzajemnych. W uzasadnienie kasacji zakwestionowano prawidłowość lub

zupełność ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania, sygnalizując nadto

poważne wątpliwości dotyczące uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej „uchybienia formalnego co do reprezentacji pozwanego przez radcę prawnego”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, w której sformułowano zarzuty oparte wyłącznie na naruszeniu przepisów prawa materialnego. W konsekwencji - według utrwalonej i jednolitej wykładni

sądowej - dla oceny zarzutów kasacji miarodajne i wiążące są ustalenia faktyczne

przyjęte za podstawę wyrokowania przez Sąd drugiej instancji. Natomiast uzasadnienie kasacji zawierało zasadniczo polemikę z ustaleniami faktycznymi Sądu Wojewódzkiego i nie formułowało przy tym zarzutu naruszenia jakiejkolwiek normy prawa

procesowego, której naruszenie miałoby prowadzić do nieprawidłowych ustaleń

faktycznych, co przekreślało potrzebę i przede wszystkim prawną dopuszczalność

weryfikacji twierdzeń faktycznych skarżącego przez Sąd Najwyższy, który - w braku

zarzutów proceduralnych - był związany ustalonym stanem faktycznym sprawy.

W zakresie roszczenia o zwrot kosztów zagranicznego szkolenia Sąd Wojewódzki ustalił, że wyjazd pracownika odbył się na polecenie służbowe pracodawcy, a

strony nie zawarły umowy, na której podstawie pracownik byłby zobowiązany do

zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów zagranicznego kursu językowego na

wypadek rozwiązania umowy o pracę. Wprawdzie strony prowadziły rokowania

zmierzające do zawarcia stosownej umowy, które wszakże nie doprowadziły do

przyjęcia wiążącego zobowiązania przez pracownika, który zajął stanowcze, negatywne stanowisko w tym przedmiocie. Z miarodajnych ustaleń Sądu drugiej instancji

wynikało, że dyrektor Spółki jedynie sygnalizował powodowi, że po odbyciu kursu

będzie zobowiązany przepracować w Spółce okres 3 lat, jednakże strony nie ustaliły

zasad zwrotu kosztów poniesionych przez Spółkę, a pozwany pracownik przed wyjazdem nie akceptował oferowanych mu warunków udziału w kursie, wyraźnie odmawiając podpisania oświadczenia zobowiązującego go do zwrotu kosztów szkolenia w razie rozwiązania stosunku pracy przed upływem oznaczonego okresu. Na

podstawie takich ustaleń Sąd Wojewódzki był uprawniony do konstatacji, że strony

nie doszły do porozumienia co do postanowienia, które było przedmiotem rokowań w

związku z poleceniem służbowym wyjazdu zagranicznego pracownika, a przeto zobowiązanie nie zostało uzgodnione ( art. 72 KC w związku z art. 300 KP). Z tego

powodu kasacja w tym zakresie okazała się bezzasadna, bez względu na celowość

lub potrzebę uzupełniającego powoływania przez Sąd drugiej instancji dyspozycji

zawartych w §§ 6 i 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 12 października 1993 r.

Również zarzut naruszenia art. 52 § 1 pkt 1 KP, ograniczony w kasacji jedynie

do twierdzenia o niewykonaniu polecenia przeprowadzenia negocjacji z „T.” w O. był

nieuzasadniony, wobec wiążących ustaleń faktycznych Sądu drugiej instancji w tym

zakresie. Negacja miarodajnych ustaleń Sądu Wojewódzkiego nie może stanowić

uzasadnionej podstawy kasacji, jeżeli Sąd ten ustalił, że zajmujący samodzielne stanowisko pracownik (powód wzajemny) przeprowadził wszelkie ustalenia z pracownikami „T.” w O. w czasie ich pobytu w siedzibie Spółki, co potwierdził kontrahent firmy,

a o czym nie wiedział dyrektor wzajemnie pozwanej Spółki. W takich okolicznościach

Sąd Wojewódzki trafnie konstatował, że wcześniej uzgodniony z pracodawcą wyjazd

do O. był bezprzedmiotowy. Rezygnacja powoda wzajemnego z wyjazdu

służbowego, który nie był już celowy ani potrzebny - wobec zakończenia negocjacji

handlowych z kontrahentem firmy - nie mogła być zatem kwalifikowana jako

przyczyna rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia wskutek ciężkiego

naruszenia podstawowych obowiązków (art. 52 § 1 pkt 1 KP).

Wreszcie nieweryfikowalna była sygnalizacja kasacyjnych zastrzeżeń dotyczących reprezentowania pracownika przez radcę prawnego w postępowaniu sądowym, zwłaszcza w zakresie ewentualnych proceduralnych uchybień w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym, które nie podlegają kontroli kasacyjnej (art. 392 § 1 KPC),

albowiem skarżący nie opisał tego zarzutu, nie wyartykułował naruszonych przepisów prawa procesowego ani sposobu, w jaki zarzucane naruszenie miałoby istotnie

wpłynąć na wynik sprawy. Domyślanie się intencji lub zarzutów skarżącego nie jest

zadaniem Sądu Najwyższego, który w postępowaniu kasacyjnym nie bada namiastki

skargi kasacyjnej, nie spełniającej kodeksowych wymagań formalnych, warunkujących sprawdzenie niesprecyzowanych, a przeto niemożliwych do zweryfikowania

zarzutów kasacyjnych. Dlatego Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie zwrócił uwagę

na potwierdzenie przez pracownika wszystkich czynności procesowych, podejmowanych przez jego pełnomocnika, którego następnie udział w dalszym postępowaniu

ograniczył się do opracowania odpowiedzi na apelację wzajemnie pozwanej spółki.

Nie zachodził zatem brak należytego umocowania pełnomocnika pracownika rozumiany jako podstawa nieważności według art. 379 pkt 2 in fine KPC a jedynie niedziałanie reprezentowanej strony lub za stronę, która zresztą wygrała proces.

Z uwagi na powyższe kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 393 12

KPC.