I PK 607/02 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 607/02

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 maja 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący)

SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca)

SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Polskim Kolejom Państwowym SA Centrali Zakładowi Gospodarowania

Nieruchomościami w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 27 maja 2004 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w P.

z dnia 13 września 2002 r.,

1. zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu

Rejonowego - Sądu Pracy w P. z dnia 1 lipca 2002 r. , w ten

sposób, że oddala powództwo,

2. nie obciąża powódki kosztami postępowania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 lipca 2002 r., Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych

w P. w sprawie z powództwa M. S. przeciwko Polskim Kolejom

Państwowym S.A. – Dyrekcji Infrastruktury Kolejowej, Zakładowi Infrastruktury

Kolejowej w P. w likwidacji o zapłatę, zasądził od pozwanego na rzecz powódki

tytułem wyrównania odprawy pieniężnej kwotę 12.711,68 zł wraz z odsetkami,

uznając iż przysługiwała jej odprawa pieniężna w kwocie 20.000 zł, pomniejszona o

uzyskane świadczenia, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn

dotyczących pracodawcy na podstawie art. 48 i 49 ustawy z dnia 8 września 2000 r.

o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego

„Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.). Sąd pierwszej instancji

przyjął, że powyższą ustawą objęci są wszyscy pracownicy, z którymi rozwiązano

stosunek pracy w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 31 grudnia 2002 r., zaś intencją

ustawodawcy było przyznanie uprawnień także tym pracownikom, z którymi

rozwiązano stosunek pracy

pomiędzy dniem 1 stycznia 2000 r. a dniem 27

października 2000 r. czyli datą wejścia w życie ustawy.

Wyrokiem z dnia 13 września 2002 r., Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w P. oddalił apelację pozwanego, podzielając w całości

poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne oraz ich ocenę i

kwalifikację prawną.

W kasacji strona pozwana zarzucając wyrokowi Sądu drugiej instancji

naruszenie prawa materialnego - art. 48 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o

komercjalizacji , restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego

„Polskie Koleje Państwowe”, wniosła o jego zmianę w całości i oddalenie

powództwa z zasądzeniem kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Kasacja okazała się uzasadniona.

Stosownie do art. 39311 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach zaskarżenia kasacją oraz jej podstaw i jest związany ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia jeżeli jako podstawy

kasacji nie powołano naruszenia przepisów postępowania, bądź też gdy taki zarzut

okazał się nieuzasadniony. W przedmiotowej sprawie podstawą kasacji jest przepis

art. 49 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (....), granice kasacji są

zakreślone wnioskiem o zmianę zaskarżonego wyroku, a kasacja nie zawiera

zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a więc należało uznać, że w

przedmiotowej sprawie nie są kwestionowane ustalenia faktyczne, będące

podstawą zaskarżonego wyroku, w tym fakt rozwiązania umowy o pracę z przyczyn

leżących po stronie pracodawcy w dniu 31 maja 2000 r. ze skróceniem okresu

wypowiedzenia do trzech miesięcy ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2000 r. a także

niewystępowanie negatywnych przesłanek nabycia prawa do odprawy dotyczących

miejsca zamieszkania i stopy bezrobocia.

Oceniając natomiast zarzut naruszenia art. 48 ustawy odnoszącego się do

uprawnienia powódki do odprawy z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy przed

wejściem w życie ustawy z dnia 8 września 2000 r., należy stwierdzić że kwestia

wykładni tych przepisów znalazła szczegółowe wyjaśnienie w uchwale Sądu

Najwyższego z dnia 14 stycznia 2004 r. podjętej w składzie siedmiu sędziów, III

PZP 11/03 (OSNP 2004/9/150). W uchwale tej przyjęto, iż „Prawo do jednorazowej

odprawy pieniężnej określonej w art. 48 i 49 ustawy z dnia 8 września 2000 r. (...)

przysługuje tylko pracownikom, z którymi rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło po

dniu wejścia ustawy w życie”. W obszernym uzasadnieniu Sąd Najwyższy

przedstawiając argumenty uzasadniające zajęte stanowisko stwierdził, że zarówno

cel ustawy, jej systematyka, przepisy przejściowe (art. 83) jak i brak przepisów o

zaliczalności pobranych świadczeń na poczet jednorazowej odprawy, przemawiają

za przyjęciem obowiązywania ustawy od dnia jej wejścia w życie, uznając nadto, że

względy sprawiedliwości i równości nie uzasadniają „wstecznego” działanie art. 48

ustawy. Zwolnienia grupowe rozpoczęte w PKP od roku 2000 r. wraz z

restrukturyzacją tego przedsiębiorstwa (poprzedzającą jednak komercjalizację),

sprawiły że wszyscy pracownicy, z którymi stosunki pracy rozwiązano z przyczyn

dotyczących pracodawcy korzystali z osłony socjalnej, choć w różnych okresach na

różnych podstawach prawnych i w różnym zakresie. Przyznanie „przywilejów”

wynikających z ustawy pracownikom zwolnionym z pracy przed dniem wejścia tejże

ustawy w życie, z ograniczeniem ich do osób zwolnionych w 2000 r., generowałoby

problem pokrzywdzenia pracowników, z którymi stosunki pracy rozwiązano

wcześniej, przed 1 stycznia 2000 r. Ustawodawca rozdzielając świadczenia

związane z restrukturyzacją PKP, nie zakładał otrzymania przez pracowników

równych korzyści przez cały jej okres objęty ustawą. I tak jednorazowa odprawa

przysługuje w latach 2000-2003 (art. 48), prawo do jednorazowego szkolenia mają

pracownicy zwolnieni w latach 2000-2002 (art. 56 ust. 1 i 5), prawo do urlopu

kolejowego przysługuje pracownikowi, któremu w latach 2000 - 2001 brakuje nie

więcej niż 3 lata do nabycia prawa do emerytury (art. 51 ust. 1), a świadczenie

przedemerytalne - pracownikom zwolnionym z PKP po 18 maja 2000 r., a przed 1

stycznia 2001 r. (art. 58 ust. 1).

W tej sytuacji Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż ustawa z dnia 8

września 2000r., przewidująca bardzo korzystne i ponadstandardowe świadczenia

dla pracowników PKP zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy,

winna być wykładana w sposób ścisły, ograniczając dodatkowe uprawnienia

pracowników do świadczeń wyraźnie z niej wynikających.

Podzielając to stanowisko, Sąd Najwyższy uznał więc, że wniesiona kasacja

ma usprawiedliwione podstawy i w oparciu o art. 39315 k.p.c. orzekł jak w sentencji

wyroku.

O kosztach orzeczono po myśli art. 102 k.p.c.