I PK 441/02 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 441/02

POSTANOWIENIE

Dnia 17 marca 2003 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza

w sprawie z powództwa M. B.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w S.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 marca 2003 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w B.

z dnia 6 czerwca 2002 r.,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy w B. wyrokiem z dnia 29 czerwca 2001 r.

zasądził na rzecz powoda M. B. od Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki

Zdrowotnej w S. kwotę 6971,94 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia a oddalił powództwo w pozostałym

zakresie tj. co do żądania przywrócenia do pracy i „odszkodowania za okres

pozostawania bez pracy”.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z

dnia 6 czerwca 2002 r. oddalił apelację powoda od tego wyroku. W uzasadnieniu

tego wyroku Sąd ustalił, że pracodawca rozwiązał z powodem umowę o pracę bez

wypowiedzenia z naruszeniem prawa, bo bez uzyskania koniecznej (w świetle art.

32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych) zgody

organizacji związkowej. Z powołaniem się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i art.

8 KP uznał jednakże przywrócenie do pracy za niecelowe a roszczenie powoda w

tym zakresie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd ustalił i opisał

przypadki nagannego postępowania powoda, które spowodowało głęboki konflikt

uniemożliwiający dalszą współpracę powoda z przełożonymi i współpracownikami.

Konflikt ten, w ocenie Sądu, nie jest związany z działalnością związkową powoda

ani z toczącym się procesem.

Powód wniósł kasację od tego wyroku, podnosząc zarzuty naruszenia art. 56

§1 KP, art. 57 § 2 KP, art. 45 § 3 KP, 382, 328 § 2, 477 1 § 2, 382 i 233 KPC oraz

„niezasadnego powołania art. 8 KP jako podstawy oddalenia apelacji powoda

zawierającej żądanie przywrócenia do pracy na poprzednio zajmowane stanowisko

pracownika korzystającego ze szczególnej ochrony” przewidzianej w art. 32 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania wskazał

oczywistość naruszenia prawa przez zaskarżone orzeczenie. Zarzut ten dotyczy

naruszenia art. 45 § 3, art. 56 i 57 § 2 KP przez ich niezastosowanie i uznanie

wbrew treści art. 45 § 3 KP, że można odmówić pracownikowi chronionemu z mocy

przepisu szczególnego prawa do roszczenia o przywrócenie do pracy i

wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Zdaniem powoda odmowa

uwzględnienia jego uzasadnionych prawnie roszczeń pozostaje w sprzeczności z

konstytucyjną

zasadą

państwa

sprawiedliwości

społecznej

prawnego

wyrażoną

w

art.

urzeczywistniającego

i

w art.

zasady

Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej. Wnoszący kasację wskazał nadto, iż powołanie przez

Sąd Okręgowy

jako wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia orzecznictwa Sądu

Najwyższego dopuszczającego, zdaniem tego Sądu, możliwość zastosowania

wobec pracownika chronionego przepisem szczególnym art. 45 § 2 KP, świadczy o

potrzebie dokonania wykładni wzajemnego stosunku przepisu art. 45 § 3 do art. 45

§ 2 oraz do art. 8 KP wywołującego poważne wątpliwości i rozbieżności w

orzecznictwie.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Uzasadnienie podstawy prawnej zaskarżonego wyroku nie jest dostatecznie

precyzyjne, nie można jednak uznać, że orzeczenie to narusza prawo w stopniu

oczywistym. Rozumienie i stosowanie wskazanych w kasacji przepisów prawa

materialnego nie wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, nie są to przepisy

budzące wątpliwości, a zatem nie ma też potrzeby dokonywania ich wykładni przez

Sąd Najwyższy.

Sąd Okręgowy bezpodstawnie uznał, że orzecznictwo Sądu Najwyższego

dopuszcza możliwość stosowania art. 45 § 2 KP do pracowników podlegających

szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy, wyłączoną przez art. 45 § 3 KP.

Norma prawna zawarta w art. 45 § 3 KP jest jasna. Wobec, między innymi,

działaczy związkowych objętych względnym zakazem rozwiązania stosunku pracy

z racji pełnionej funkcji związkowej, wynikającym z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23

maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.

854 ze zm.), nie jest dopuszczalne orzeczenie o odszkodowaniu i oddalenie

usprawiedliwionego roszczenia o przywrócenie do pracy z powołaniem się na

niemożliwość lub niecelowość przywrócenia, o czym jest mowa w art. 45 § 2 KP.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego, wbrew opinii Sądu Okręgowego, nie stwarza

możliwości stosowania art. 45 § 2 do pracowników szczególnie chronionych przed

rozwiązaniem stosunku pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest natomiast

wypowiadany pogląd o możliwości nieuwzględnienia roszczenia o przywrócenie do

pracy zgłoszonego

przez pracownika podlegającego takiej ochronie, gdy

roszczenie to jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub społecznogospodarczym przeznaczeniem prawa. Pogląd ten jest powszechnie przyjęty i

można go uznać za utrwalony i niekontrowersyjny. Przykładowo wymienić można

wyrok z dnia 27 lutego 1997 r., I PKN 17/99 (OSNP 1997 nr 21, poz. 416) z

aprobującą glosą W. Cajsela (Przegląd Sądowy 1999 nr 5, s. 104, wyrok z dnia 17

listopada 1999 r. I PKN 366/99 (OSNP 2001, nr 7, poz. 220) i wiele innych. Ponadto

w wyroku z dnia 25 maja 2000 r. ( I PKN 656/99, OSNP 2001 n 12, poz. 659) Sąd

Najwyższy stwierdził, że oddalenie na podstawie art. 8 KP powództwa o

przywrócenie do pracy pracownika korzystającego z ochrony przewidzianej w art.

32 ustawy o związkach zawodowych nie stanowi naruszenia konstytucyjnych zasad

ustroju państwa. Pogląd ten należy w pełni podzielić. Na tle stosowania art. 8 KP w

stosunku do roszczeń o przywrócenie do pracy działaczy związkowych

nie

zapadają sprzeczne orzeczenia (w kasacji nie podano żadnego przykładu tego

rodzaju sprzeczności). Sąd Okręgowy też ostatecznie powołał się na ten przepis.

Uznanie roszczenia o przywrócenie do pracy za sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa musi być

uzasadnione w okolicznościach konkretnej sprawy, najczęściej chodzi o wyjątkowo

naganne zachowanie pracownika. Jest to jednakże kwestia faktów a nie wykładni

czy też stosowania prawa budzącego poważne wątpliwości. Materia faktów nie jest

domeną postępowania kasacyjnego (por. art. 39311 § 2 KPC). Nieprecyzyjnie

uzasadnione orzeczenie nie może być uznane z tego tylko powodu za naruszające

prawo w oczywisty sposób. Po rozważeniu przesłanek z art. 393 § 1 KPC i nie

stwierdziwszy,

by

zaskarżony

wyrok

zapadł

w

warunkach

nieważności

postępowania, Sąd Najwyższy uznał, że są podstawy do odmowy przyjęcia do

rozpoznania kasacji wniesionej w tej sprawie.