Legislator Case Law & Legislation
I PK 33/11 AI generated

I PK 33/11 · Sąd Najwyższy

Case Number I PK 33/11
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome wyrok

Legislator summary

AI generated

Roszczenie nauczyciela o przywrócenie do pracy w związku z wypowiedzeniem dokonanym na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz.

Legislator headnote

AI generated

art. 4771 k.p.c, art. 383 k.p.c, art. 233 § 1 k.p.c, art. 231 k.p.c, art. 45 k.p, art. 187 § 1 k.p.c; I PK 33/11 · Sąd Najwyższy: 192). Stwierdzono w nim, że przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny w toku procesu wszczętego odwołaniem od wypowiedzenia złożonego na podstawie art. 20 ust.

Keywords

AI generated
art. 4771 k.p.c art. 383 k.p.c art. 233 § 1 k.p.c art. 231 k.p.c art. 45 k.p art. 187 § 1 k.p.c

Cited Legislation

AI generated
art. 4771 k.p.c
674 ze zm.) nie jest roszczeniem alternatywnym (art. 4771 k.p.c.) w stosunku do
art. 383 k.p.c
Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2004 r., III PK 54/04, 4) art. 383 k.p.c., poprzez przyjęcie, że nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca roszczenie powódki, gdy te
art. 233 § 1 k.p.c
zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., art.
art. 231 k.p.c
233 § 1 k.p.c., art. 231 k.p.c.
art. 45 k.p
Zarzucono naruszenie prawa materialnego: 1) art. 20 ust. 1 KN, art. 45 k.p. w
art. 187 § 1 k.p.c
Zarzuty dotyczyły także prawa procesowego: 1) art. 187 § 1 k.p.c.
art. 321 k.p.c
związanych z wypowiedzeniem umowy o pracę, 2) art. 321 k.p.c.
art. 227 k.p.c
art. 227 k.p.c. oraz art. 316 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., art. 382 k.p.c., 6) art.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Wyrok z dnia 12 grudnia 2011 r.

I PK 33/11

1. Roszczenie nauczyciela o przywrócenie do pracy w związku z wypowiedzeniem dokonanym na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26

stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz.

674 ze zm.) nie jest roszczeniem alternatywnym (art. 4771 k.p.c.) w stosunku do

roszczenia o przywrócenie do pracy związanego z wygaśnięciem stosunku

pracy na skutek upływu sześciomiesięcznego okresu pozostawania w stanie

nieczynnym (art. 20 ust. 5c tej Karty).

2. Zmiana podstawy faktycznej a w konsekwencji prawnej roszczenia o

przywrócenie do pracy nie jest dopuszczalna w postępowaniu apelacyjnym

(art. 383 k.p.c.).

Przewodniczący SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Zbigniew Korzeniowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2011 r.

sprawy z powództwa Janiny R. przeciwko Zespołowi Szkół Publicznych w K.D. o

przywrócenie do pracy i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia

12 sierpnia 2010 r. […]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania

i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego Sądowi Okręgowemu w Krakowie.

Uasadnienie

Wyrokiem z 26 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Wadowicach

oddalił powództwo Janiny R. przeciwko Zespołowi Szkół Publicznych w K.D. o przywrócenie do pracy. Sąd ustalił między innymi, że w związku ze zmianami organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów w pozwanej szkole oraz zmia-

nami w planie nauczania uniemożliwiającymi dalsze zatrudnienie powódki, pozwana

wypowiedziała 28 maja 2009 r. umowę o pracę z powódką z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia umowy ze skutkiem na 31 sierpnia 2009 r. Powódka została poinformowana o możliwości wniesienia odwołania od wypowiedzenia lub

też przejścia w stan nieczynny w terminie 30 dni od doręczenia wypowiedzenia. Dnia

22 czerwca 2009 r. powódka złożyła wniosek o przeniesienie w stan nieczynny. Pozwana na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) przeniosła powódkę w

stan nieczynny od 1 września 2009 r. Powódka nie cofnęła odwołania od wypowiedzenia umowy.

W dniu 7 lipca 2009 r. powódka poinformowała pozwaną, że w związku ze złożonym wnioskiem o przeniesienie w stan nieczynny, wniosek ten będzie skuteczny

wyłącznie, gdy w terminie do 31 sierpnia 2009 r. sąd pracy nie przywróci jej do pracy

na dotychczasowym stanowisku.

Dnia 14 lipca 2009 r. powódka oświadczyła, że składając oświadczenie woli o

przejściu w stan nieczynny działała pod wpływem błędu. Nie miała świadomości, że z

chwilą przejścia w ten stan nie można dochodzić roszczeń z tytułu wadliwego wypowiedzenia. Błąd wynikał z niewłaściwego pouczenia, że przeniesienie w stan nieczynny powoduje bezskuteczność wypowiedzenia umowy, tym samym brak możliwości dochodzenia roszczeń wynikających z wadliwego wypowiedzenia.

Sąd Rejonowy uznał przede wszystkim, że nie było podstaw do powołania się

na błąd. W piśmie z 22 czerwca 2009 r., powołując się na podstawę prawną - art. 20

ust. 1 Karty Nauczyciela, powódka złożyła wniosek o przejście w stan nieczynny.

Musiała więc mieć świadomość, że wypowiedzenie umowy o pracę stanie się bezskuteczne. Przepisy KN nie przewidują warunkowego przejścia w stan nieczynny ani

rezygnacji ze stanu nieczynnego w przypadku, gdy został on udzielony pracownikowi

na jego wniosek. Powódka była reprezentowana przez adwokata. Przed zamknięciem rozprawy sądowej powódka jednoznaczne oświadczyła, że nie dochodzi roszczenia o przywrócenie do pracy w związku z przejściem w stan nieczynny, lecz domaga się przywrócenia do pracy, ponieważ „została nieprawnie przeniesiona w stan

nieczynny". Skoro powódka pozostaje w stanie nieczynnym, nie może skutecznie

domagać się przywrócenia do pracy od nieistniejącego wypowiedzenia umowy o

pracę. Stosunek pracy trwa nadal, zaś stan nieczynny nie może ulec rozwiązaniu do

upływu terminu, jaki przewidują przepisy KN. Powódka nie mogła więc skutecznie

domagać się przywrócenie do pracy, skoro stosunek pracy trwał. Na marginesie Sąd

podkreślił, że nawet gdyby nie przeszła w stan nieczynny, jej roszczenie również

podlegałoby oddaleniu. Pozwana wykazała, że w związku ze zmianami organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów oraz zmianami w planie nauczania uniemożliwiającymi dalsze zatrudnienie powódki istniała konieczność wypowiedzenia jej umowy o pracę.

Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka, zaskarżając go w całości i

zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., art. 231 k.p.c. oraz przepisów KN.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Krakowie wyrokiem z 12 sierpnia 2010 r. zmienił

zaskarżony wyrok w ten sposób, że przywrócił powódkę do pracy na poprzednich

warunkach (pkt 1). Apelację oddalono w pozostałym zakresie (pkt 2) oraz zniesiono

wzajemnie koszty postępowania odwoławczego (pkt 3).

W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że dla zakwestionowania oświadczenia

pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1

KN nauczyciel ma 7 dni. Z kolei na złożenie wniosku o przejście w stan nieczynny ma

jeden miesiąc, licząc od dnia doręczenia wypowiedzenia stosunku pracy (art. 20 ust.

5c KN). Z powołaniem się na wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2004 r., III PK

54/04 (OSNP 2005 nr 13, poz. 192) stwierdzono, że przedmiotem rozpoznania w

takiej sytuacji stają się roszczenia związane z przeniesieniem w stan nieczynny.

Sprecyzowanie roszczenia należy do powoda. Można zgodzić się, że pełnomocnik

powódki określił roszczenie w sposób nieprecyzyjny, jednakże nie budzi wątpliwości,

że konsekwentnie było kwestionowane przeniesienie w stan nieczynny, jak i oświadczenie o wypowiedzeniu. Wniosek o przeniesienie w stan nieczynny złożyć może

tylko nauczyciel, z którym pracodawca chce rozwiązać stosunek pracy z przyczyn

określonych w art. 20 ust. 1 KN. Przeniesienie w stan nieczynny jest więc ściśle powiązane z istnieniem przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 KN. Powódka powinna

była domagać się ustalenia, że przeniesienie w stan nieczynny było nieskuteczne, a

dopiero w przypadku wygaśnięcia stosunku pracy na skutek upływu sześciomiesięcznego terminu pozostawania w stanie nieczynnym przysługiwało jej roszczenie o

przywrócenie do pracy. Jednak na chwilę wyrokowania roszczenie o przywrócenie do

pracy, z uwagi na wygaśnięcie stosunku pracy, było możliwe do dochodzenia. Należało zatem ustalić, czy istniały przesłanki wskazane w art. 20 ust. 1 KN, a jeżeli tak,

to czy wypowiedzenie powódce stosunku pracy było zasadne. Ocenie należało pod-

dać kryteria doboru do zwolnienia zastosowane przez pozwaną. W ocenie Sądu w

toku postępowania pozwana wykazała istnienie przyczyn z art. 20 ust. 1 KN.

Sąd Okręgowy nie zgadza się jednak z Sądem Rejonowym, że kryteria zastosowane przy wyborze powódki do zwolnienia były obiektywne i uzasadniały ten wybór. Okoliczność, że powódka nie wyraziła zgody na ograniczenie zatrudnienia nie

mogła stanowić wyłącznego kryterium doboru do zwolnienia. Podobnie jest w przypadku posiadania przez pozostałych dwóch nauczycieli uczących języka polskiego

kwalifikacji do nauczania historii. Tak samo należy ocenić korzystanie przez powódkę

z urlopów dla poratowania zdrowia. Ostatni taki urlop miał miejsce od 13 listopada do

22 grudnia 2006 r., zaś poprzedni urlop był w 1997 r. Również staż pracy powódki i

posiadane przez nią kwalifikacje w stosunku do pozostałych nauczycieli języka polskiego nie uzasadniały jej zwolnienia. O osiągnięciach zawodowych powódki najlepiej świadczy to, że od września 2002 r. powierzono jej obowiązki doradcy metodycznego do spraw nauczania języka polskiego dla nauczycieli szkół gminy W., które

pełniła nieprzerwanie do sierpnia 2009 r. Przez cały ten okres powódka była wysoko

oceniana zarówno przez organ prowadzący szkołę, jak i pozwaną. Przez cały okres

zatrudnienia u pozwanej powódka nauczała tylko języka polskiego. Nigdy nie uzupełniała pensum nauczaniem innych przedmiotów. Natomiast inni nauczyciele języka

polskiego uzupełniali pensum innymi lekcjami, bądź zajęciami w świetlicy. Twierdzenia, że powódka była mniej zaangażowana w sprawy szkoły niż pozostali nauczyciele

języka polskiego nie są oparte na dowodach. Analiza przedłożonych w sprawie dokumentów wskazuje, że osiągnięcia powódki i innych nauczycieli języka polskiego są

porównywalne. Do pracy powódki nigdy nie było zastrzeżeń a zaistnienie sytuacji

konfliktowych miało miejsce dopiero po wypowiedzeniu powódce stosunku pracy. Nie

zostało wykazane, aby powódka podejmując kroki w tym zakresie, przekroczyła dopuszczalne normy zachowania. Konkludując, stwierdzono, że pozwana nie zastosowała obiektywnych kryteriów, typując powódkę do zwolnienia. Roszczenie powódki o

przywrócenie do pracy zasługiwało więc na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła pozwana, skarżąc go w pkt 1.

Zarzucono naruszenie prawa materialnego: 1) art. 20 ust. 1 KN, art. 45 k.p. w

związku z art. 91c KN, poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do ich

zastosowania, 2) art. 20 ust. 1 pkt 2, ust. 5c, i ust. 7 KN, poprzez nieuwzględnienie

tego przepisu oraz ograniczenie możliwości zatrudnienia wyłącznie do danego roku

szkolnego, w którym zmiany nastąpiły, 3) naruszenie art. 6 KN oraz art. 1 ustawy o

systemie oświaty, poprzez ich niezastosowanie.

Zarzuty dotyczyły także prawa procesowego: 1) art. 187 § 1 k.p.c. i art. 321

k.p.c., poprzez orzeczenie w wyroku ponad żądanie pozwu - w zakresie roszczeń

związanych z wypowiedzeniem umowy o pracę, 2) art. 321 k.p.c. i 477 1 k.p.c., poprzez korygowanie oświadczeń powódki co do zgłoszonego żądania w sytuacji, gdy

ta będąc w tym zakresie pouczona, w sposób jednoznaczny sprecyzowała (również

przez pełnomocnika) swoje roszczenia dotyczące wypowiedzenia umowy, a nie

przeniesienia w stan nieczynny, 3) art. 4771 k.p.c., poprzez jego zastosowanie w

sprawie w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji (ustawa z dnia 2 lipca 2004

r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw,

Dz.U. Nr 172, poz. 1801). W tym kontekście błędne też było powołanie się na wyrok

Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2004 r., III PK 54/04, 4) art. 383 k.p.c., poprzez przyjęcie, że nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca roszczenie powódki, gdy te

okoliczności istniały już w postępowaniu przed Sądem Rejonowym (stan nieczynny),

5) art. 227 k.p.c. oraz art. 316 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., art. 382 k.p.c., 6) art.

324 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., poprzez niewyjaśnienie podstawy

prawnej rozstrzygnięcia i sprowadzenie jej do powołania orzeczenia, które zostało

wydane w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy oraz wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia, tj. z jednej strony przyjęcie ustaleń Sądu pierwszej instancji jako

prawidłowych i równocześnie zakwestionowanie ich (wskazanie, że twierdzenia

strony pozwanej są gołosłowne, mimo że były uznane przez Sąd pierwszej instancji)

bez wyjaśnienia tych sprzeczności.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na

występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, potrzebę wykładni przepisów

prawa oraz oczywistą zasadność skargi.

Zagadnienia prawne przedstawiono w formie pytań: 1) czy wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2004 r., III PKN 54/04, wydany w poprzednio obowiązującym

stanie prawnym zachował swą aktualność w związku z nowym brzmieniem w art.

4771 k.p.c.?, 2) czy sąd drugiej instancji może weryfikować stanowisko sądu pierwszej instancji, który nie zastosował art. 4771 k.p.c., w ten sposób, że sąd drugiej instancji faktycznie stosuje przepis art. 4771 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym, gdy

jest to niedopuszczalne? Nie było podstaw do zastosowania art. 383 k.p.c., a powódka, pouczona zgodnie z treścią art. 5 k.p.c., w sposób jednoznaczny sprecyzowała

swe roszczenia. W związku z tym, czy w świetle art. 187 § 1 k.p.c., art. 321 k.p.c. i

4771 k.p.c. Sąd jest uprawniony do weryfikacji żądania pozwu?, 3) czy roszczenie

wynikające z tytułu wypowiedzenia umowy o pracę w trybie art. 20 KN i roszczenia z

tytułu przeniesienia w stan nieczynny nauczyciela są roszczeniami alternatywnymi w

rozumieniu art. 4771 k.p.c.?, 4) czy możliwość zatrudnienia nauczyciela na pełny etat

w rozumieniu art. 20 KN należy ograniczać wyłącznie do danego roku szkolnego, w

którym nastąpiły te zmiany, czy też należy to odnosić do lat następnych, tak jak wynika to z wyroku Sądu Najwyższego z 4 grudnia 1998 r., I PKN 482/98 (OSNAPiUS

2000 nr 2, poz. 61)?, 5) czy w rozumieniu art. 20 ust. 1 KN, a zwłaszcza kryteriów

doboru nauczycieli do zwolnienia, kwalifikacje nauczyciela do nauczania innych

przedmiotów nie mają znaczenia?

Wniesiono także o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez oddalenie apelacji

powódki od wyroku Sądu Rejonowego z 26 listopada 2010 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez

Sąd drugiej instancji, przy równoczesnym zasądzeniu od powódki na rzecz pozwanej

kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się mieć uzasadnione podstawy. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają okoliczności dokonania wypowiedzenia stosunku pracy nawiązanego z powódką oraz przeniesienia jej w stan nieczynny. Przyczyną wypowiedzenia stosunku pracy były zmiany organizacyjne powodujące

zmniejszenie liczby oddziałów u pozwanej. Podstawą wypowiedzenia był więc przepis art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Zgodnie

z nim dyrektor szkoły w razie częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu

nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze

zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela przenosi go w

stan nieczynny. Powódka odwołała się od złożonego jej wypowiedzenia, domagając

się przywrócenia do pracy. Następnie złożyła wniosek o przeniesienie w stan nieczynny, zachowując 30 dniowy termin z art. 20 ust. 5c KN. W takim przypadku,

zgodnie z tym przepisem, wypowiedzenie jest bezskuteczne, a stosunek pracy wygasa z upływem sześciomiesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym.

Wstępnie należy zauważyć, że nauczycielowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z bezprawnym wypowiedzeniem stosunku pracy, jak i

roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z wygaśnięciem stosunku pracy z

powodu upływu okresu pozostawania w stanie nieczynnym. Podstawą do dalszych

rozstrzygnięć musi więc być ustalenie roszczenia dochodzonego przez powódkę.

Przed Sądami obu instancji powódka dochodziła przywrócenia do pracy. Chodzi tu

jednak o ustalenie, czy podstawą tego roszczenia było wypowiedzenie, czy wygaśnięcie stosunku pracy. Powódka przed Sądem pierwszej instancji konsekwentnie

dochodziła roszczenia z tytułu wypowiedzenia. Podnosiła również, że oświadczenie o

przejściu w stan nieczynny złożyła pod wpływem błędu. Sąd Rejonowy trafnie rozstrzygnął, że powódka nie mogła skutecznie domagać się przywrócenia do pracy,

skoro w okresie stanu nieczynnego trwa on nadal. Istotne jest, że powódka była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który oświadczył […], że „powódka nie dochodzi przywrócenia do pracy z roszczenia przejścia w stan nieczynny

oraz wnosi jak w pozwie”. W pozwie zaś wnoszono o uznanie wypowiedzenia za

bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy. Tak więc niewątpliwie oba te roszczenia

alternatywne były związane z wypowiedzeniem stosunku pracy.

Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na poglądzie wyrażonym w wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., III PK 54/04 (OSNP 2005 nr 13, poz.

192). Stwierdzono w nim, że przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny w toku procesu wszczętego odwołaniem od wypowiedzenia złożonego na podstawie art. 20 ust.

1 pkt 2 Karty powoduje, że przedmiotem rozpoznania stają się roszczenia związane z

przeniesieniem w stan nieczynny (art. 4771 § 1 k.p.c.). Wyrok powyższy nie może

stanowić oparcia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Po pierwsze, umknęło uwadze Sądu Okręgowego, że w sprawie III PK 54/04 okoliczności faktyczne oraz podstawy prawne (art. 20 ust. 7 KN) roszczenia były podnoszone w pierwszej instancji i

dotyczyły przeniesienia w stan nieczynny. Tymczasem już od dawna przyjęto w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, że art. 4771 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu apelacyjnym, a rozszerzenie powództwa dopuszczalne jest tylko w granicach art. 383 k.p.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I

PKN 419/98, OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 783). Ponadto należy pamiętać, że art.

4771 k.p.c. uległ zasadniczej zmianie, poprzez skreślenie przepisów § 1 i 11. Tak

więc w obecnym stanie prawnym sąd może orzekać z urzędu jedynie o roszczeniach

alternatywnych. W związku z tym należy rozstrzygnąć, czy roszczenie o przywrócenie do pracy z powodu wygaśnięcia stosunku pracy na skutek upływu okresu stanu

nieczynnego jest roszczeniem alternatywnym w stosunku do roszczenia o przywrócenie do pracy w związku w z wypowiedzeniem stosunku pracy. Jest oczywiste, że

choć są to roszczenia identyczne rodzajowo, to mogą być skutecznie dochodzone na

innych podstawach faktycznych i prawnych. W przypadku roszczeń związanych z

wypowiedzeniem stosunku pracy jest to art. 45 k.p. w związku z art. 91c KN, natomiast roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z wygaśnięciem stosunku pracy

może być oparte na art. 56 § 1 k.p. w związku z art. 67 k.p. i w związku z art. 91c KN

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2009 r., I PK 118/09, OSNP 2011

nr 13-14, poz. 171). Także inne będą okoliczności faktyczne uzasadniające dochodzone roszczenia. W każdym razie w jednym przypadku muszą one dotyczyć wypowiedzenia, a w drugim przeniesienia w stan nieczynny, którego skutkiem jest wygaśnięcie stosunku pracy. Sąd Okręgowy rozważał okoliczności związane z doborem

pracowników do wypowiedzenia. W żadnym przypadku nie można uznać, że problem

ten dotyczy wygaśnięcia stosunku pracy, gdyż wniosek o przeniesienie w stan nieczynny jest zależny jedynie od woli pracownika (nauczyciela). Nie można wprawdzie

wykluczyć, że niektóre okoliczności mogą służyć uzasadnieniu dochodzenia roszczenia o przywrócenie do pracy w obu przypadkach (np. kwestionowanie przyczyny

wypowiedzenia). W sprawie nie było jednak sporu w kwestii pozorności przyczyny

wypowiedzenia, a więc i złożenia wniosku o stan nieczynny. Należy także podkreślić,

że Sąd Okręgowy nie wskazał nawet podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy, orzekając o roszczeniu związanym jedynie z wypowiedzeniem

stosunku pracy (doborem pracownika do zwolnienia), naruszył wskazane w skardze

przepisy prawa procesowego, jak i przepisy KN, orzekł bowiem poza żądaniem powódki.

Reasumując, w obecnym stanie prawnym w razie wypowiedzenia dokonanego

w oparciu o art. 20 ust. 1 pkt 2 KN nauczyciel może dochodzić roszczenia o przywrócenie do pracy. W tym przypadku okoliczności uzasadniające uwzględnienie tego

roszczenia muszą być związane z rozwiązaniem stosunku pracy. Natomiast zgodne

z prawem przeniesienie w stan nieczynny (na wniosek nauczyciela) powoduje bezskuteczność wypowiedzenia. W tej sytuacji nauczyciel może także dochodzić przywrócenia do pracy, ale w oparciu o inną podstawę prawną i z powołaniem się na oko-

liczności związane z przeniesieniem w stan nieczynny i wygaśnięciem stosunku

pracy. W takiej sytuacji nauczyciel składający wniosek o przeniesienie w stan nieczynny dokonuje wyboru swego statusu w ewentualnym procesie o przywrócenie do

pracy. W rezultacie rezygnuje z możliwości kwestionowania dokonanego wypowiedzenia, które staje się z mocy prawa bezskuteczne. Należy również stwierdzić, że z

reguły nie może być skuteczne powoływanie się na brak świadomości co do skutków

złożenia oświadczenia woli (wniosku) o przejście w stan nieczynny. Należy także

podkreślić, że złożenie wniosku o przejście w stan nieczynny powoduje wprawdzie

rezygnację z dochodzenia roszczenia o przywrócenie do pracy lub uznania wypowiedzenia za bezskuteczne. Jednak z drugiej strony stan nieczynny powoduje odsunięcie terminu ustania stosunku pracy, jak i nabycie uprawnienia przewidzianego w art.

20 ust. 7 Karty. Pogląd ten potwierdza stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 5 lipca 2011 r., I PK 28/11 (niepublikowanym) o obowiązku dyrektora

szkoły pouczenia nauczyciela o możliwości złożenia wniosku o przeniesienie w stan

nieczynny.

Ostatecznie należy stwierdzić, że wystąpienie z nowym roszczeniem nie jest

dopuszczalne w postępowaniu apelacyjnym. Zmiana podstawy faktycznej i prawnej

stanowi zaś w istocie także wystąpienie z nowym roszczeniem.

Z powyższych względów, na podstawie art. 39815 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku.