Written consent for non-cash salary payment is mandatory; oral consent clauses are void under Polish Labor Code.

Wyrok z dnia 24 września 2003 r.

I PK 324/02

Wymaganie pisemnej zgody pracownika na bezgotówkową formę wypłaty wynagrodzenia za pracę (art. 86 § 3 k.p.) ma ściśle bezwzględnie obowiązujący charakter, a postanowienie regulaminu pracy dopuszczające ustną

zgodę jest nieważne (art. 9 § 2 k.p.).

Przewodniczący SSN Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Zbigniew Hajn, Józef Iwulski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2003 r.

sprawy z powództwa Pawła P. przeciwko Fabryce „S.P.” Spółce Akcyjnej w P. o wynagrodzenie za pracę i inne roszczenia, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2002 r. [...]

1) z m i e n i ł zaskarżony wyrok w pkt I w części dotyczącej wynagrodzenia

za okres od dnia 1 do dnia 22 sierpnia 2001 r. w kwocie 8.625,10 zł ( słownie złotych:

osiem tysięcy sześćset dwadzieścia pięć 10/100) w ten sposób, że w tym zakresie

oddalił apelację strony pozwanej;

2) o d d a l i ł kasację w pozostałym zakresie ;

3) koszty postępowania kasacyjnego między stronami zniósł wzajemnie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2002 r. [...] uwzględniając w całości apelację pozwanej

Spółki Akcyjnej „S.P.” w P. oraz częściowo apelację powoda Pawła P., zmienił wyrok

Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie z dnia 21

grudnia 2001 r. [...], w ten sposób, że oddalił powództwo w części dotyczącej odszkodowania w kwocie 13.137,50 zł i wynagrodzenia za pracę za okres od dnia 1 do

dnia 22 sierpnia 2001 r. w wysokości 8.625,10 zł , podwyższając powodowi kwotę

należnego wynagrodzenia za pracę we wrześniu 2001 r. do kwoty 2.452,33 zł i przy-

znając powodowi - poczynając od dnia 8 września 2001 r. - odsetki od wynagrodzenia za lipiec i pozostałą część sierpnia 2001 r. oraz oddalił apelację powoda w pozostałej części. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny powołał się na ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy, które w większości przejął jako własne.

Powód Paweł P. został w Fabryce „S.P.” SA w P. zatrudniony od dnia 9 listopada 2000 r. na stanowisku prezesa zarządu- dyrektora naczelnego. Na podstawie

umowy o pracę otrzymywał wynagrodzenie stanowiące sześciokrotność przeciętnego

wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z terminem płatności do końca miesiąca .

W dniu 24 kwietnia 2001 r. rada nadzorcza Spółki zawiesiła go w pełnieniu obowiązków, a walne zgromadzenie jej akcjonariuszy w dniu 24 lipca 2001 r. odwołało go ze

składu zarządu. W dniu 27 lipca 2001 r. pracodawca sporządził oświadczenie o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę za jednomiesięcznym okresem wypowiedzenia

w związku z odwołaniem ze składu zarządu. Pismo to wysłano listem poleconym do

E., gdzie Paweł P. mieszka. Pracodawca próbował też doręczyć wypowiedzenie

przez posłańca, lecz żona powoda odmówiła przyjęcia pisma. Trzy dni później próbę

tę ponowiono, ale nikogo nie zastano pod każdym z dwóch adresów w E. Na początku sierpnia 2001 r. powód rozmawiał jednak z nowym prezesem zarządu Spółki na

temat zwrotu sprzętu będącego własnością pracodawcy. Pytał też o wynagrodzenie

za lipiec, na co usłyszał, że w dniu 31 lipca 2001 r. wysłano mu pismo w tej sprawie,

a szczegóły wyjaśni mu księgowa. Pracodawca poinformował w tym trybie, że

wspomniane wynagrodzenie można odebrać w kasie zakładu, choć zdaniem Sądu

pierwszej instancji powód pisma tego nie otrzymał. Należne mu wynagrodzenie za

okres do czerwca 2001 r. było w ostatnim dniu miesiąca wpłacane na rachunek bankowy, podobnie jak pozostałym pracownikom. Państwowa Inspekcja Pracy zakwestionowała jednak taki sposób uiszczania należności za pracę, wobec czego pracodawca w dniu 17 lipca 2001 r. wprowadził w życie nowy regulamin pracy, który stanowi w § 49, że od 1 sierpnia 2001 r. wynagrodzenie wypłaca się w kasie lub na życzenie pracownika za pośrednictwem banku, przy czym według Sądu Okręgowego

powód nie został o tej zmianie poinformowany. Ponieważ również wynagrodzenie za

sierpień 2001 r. nie wpłynęło na rachunek bankowy, to powód w dniu 7 września

2001 r. rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.

W tym stanie rzeczy jako bezsporne Sąd pierwszej instancji ocenił prawo do

wynagrodzenia za lipiec i za okres niezdolności do pracy od 23 sierpnia do 7 września 2001 r., a ponadto prawo do odprawy oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop

wypoczynkowy. Co się tyczy wynagrodzenia za okres od 1 do 22 sierpnia 2001 r., to

Sąd Okręgowy odmówił jakiegokolwiek znaczenia próbom doręczenia powodowi w

miejscu jego zamieszkania pism zawierających informację o odwołaniu go ze stanowiska prezesa zarządu i oświadczenie o wypowiedzeniu mu umowy o pracę. Sąd

Okręgowy powołując się na treść art. 71 k.p. stwierdził, że pracownik odwołany z

zajmowanego stanowiska jest w okresie wypowiedzenia zwolniony z obowiązku

świadczenia pracy, wobec czego niestawienie się do pracy nie stanowi nieusprawiedliwionej nieobecności, mogącej pozbawić pracownika prawa do wynagrodzenia.

Jeżeli powód został odwołany ze stanowiska i nie mógł pełnić swoich obowiązków, a

nie widział możliwości wykonywania innej pracy, to zachował prawo do wynagrodzenia za sporny okres. Sąd pierwszej instancji uznał też, że zaniechanie przez pracodawcę bezgotówkowej wypłaty wynagrodzenia za pracę stanowiło wystarczającą

przesłankę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy. Nowy regulamin pracy wszedł w życie z dniem 1 sierpnia 2001 r., a wynagrodzenie za lipiec

powód powinien otrzymać ostatniego dnia tego miesiąca, wobec czego nie odnosiła

się do niego zmiana sposobu wypłaty wynagrodzenia. W konsekwencji z tytułu zasadnego rozwiązania niezwłocznego należy się powodowi odszkodowanie w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Sąd Apelacyjny nie podzielił jednak oceny wyrażonej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, że powód nie został skutecznie powiadomiony o odwołaniu ze

składu zarządu pozwanej Spółki oraz o wypowiedzeniu mu stosunku pracy. Zawiadomienie o odwołaniu zostało powodowi przekazane listem poleconym przez Agencję Prywatyzacji w W. Natomiast w dniu 27 lipca 2001 r. w E. przy ul. K. pracownicy

strony pozwanej próbowali poprzez żonę powoda doręczyć mu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, pismo wzywające do rozliczenia się ze sprzętu należącego do

pracodawcy oraz wezwanie do złożenia oświadczenia w sprawie sposobu użytkowania służbowego samochodu. W związku z odmową przyjęcia tych pism wysłali je za

zwrotnym poświadczeniem odbioru. Wspomniane pisma chcieli do rąk powoda doręczyć jeszcze w dniu 31 lipca 2001 r., ale żona ponownie odmówiła ich przyjęcia. W

tej sytuacji zawiadomienie o możliwości odbioru lipcowego wynagrodzenia w kasie

pozwanej Spółki zostało powodowi wysłane w dniu 31 lipca 2001 r. listem poleconym, który nie został odebrany. Powód nie pokwitował więc odbioru żadnego z tych

pism, ale wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji należy uznać, że wszystkie one

zostały mu skutecznie doręczone w rozumieniu art. 61 k.c., w tym sensie, iż miał re-

alną możliwość zapoznania się z treścią kierowanej do niego korespondencji, ale

świadomie z tego zrezygnował.

Co się tyczy prawa do wynagrodzenia za okres od dnia 1 do dnia 22 sierpnia

2001 r., to powód twierdził, że został przez pracodawcę zwolniony z obowiązku

świadczenia pracy w piśmie z dnia 27 lipca 2001 r., którego rzekomo nie odebrał.

Treści tego pisma nie można jednak - zdaniem Sądu Apelacyjnego - traktować wybiórczo. „Pozwany zwolnił go z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Skoro później uznał, że umowa łącząca strony rozwiązała się 7 września

2001 r. w następstwie oświadczenia woli powoda, to o żadnym wypowiedzeniu nie

może być mowy, gdyż późniejsze działania pracodawcy wskazują, iż cofnął to swoje

oświadczenie” . Żądanie wynagrodzenia z pracę w lipcu i sierpniu 2001 r. byłoby zatem usprawiedliwione tylko z tytułu pozostawania w gotowości do świadczenia pracy

(art. 81 § 1 k.p.).Tymczasem powód był dla pracodawcy w istocie „nieuchwytny” i nie

wykazywał żadnego zainteresowania „wyjaśnieniem i uregulowaniem swego statusu

po odwołaniu w dniu 27 lipca 2001 r. Oznacza to brak po jego stronie gotowości do

świadczenia pracy. Z tego względu żadne wynagrodzenie nie przysługuje mu za

okres od 1 do 22 sierpnia 2001 r.”

W odniesieniu do sposobu wypłacania powodowi wynagrodzenia za pracę pozwana Spółka przyznała, że do czerwca 2001 r. dokonywała tego w formie przelewów na konto w PKO BP SA Oddział w E., co było zgodne z obowiązującym wówczas regulaminem pracy. W następstwie jego zakwestionowania przez Państwową

Inspekcję Pracy strona pozwana zmieniła treść § 49 regulaminu, który od dnia 1

sierpnia 2001 r. stanowi w harmonii z art. 86 § 3 k.p., że wypłata wynagrodzenia następuje do rąk pracownika bądź za zgodą pracownika w formie bezgotówkowej na

wskazane przez niego konto bankowe. Do dnia 31 lipca 2001 r. dług pracodawcy w

sferze wynagrodzenia za pracę miał więc charakter oddawczy, a od dnia 1 sierpnia

2001 r. charakter odbiorczy. Pracodawca nie jest więc już obowiązany do przekazywania należności ze stosunku pracy pracownikowi, który nie odebrał ich w kasie, a

zarazem nie zażądał dokonywania przelewów na osobiste konto bankowe, przy czym

zmiana treści § 49 zakładowego regulaminu pracy powinna, zdaniem Sądu Apelacyjnego, spowodować złożenie takiego żądania przez każdą z zainteresowanych osób,

gdyż poprzednie oświadczenia utraciły swą moc. Zmieniony regulamin pracy został

podany do wiadomości pracowników przez jego wyłożenie do wglądu w komórkach

organizacyjnych pozwanej Spółki oraz wywieszenie na tablicy ogłoszeń. Pracodawca

nie miał - wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - powinności poinformowania

powoda o nowym regulaminie pracy w jakiś szczególny sposób.

Niedokonanie przelewu wynagrodzenia powoda w dniu 31 lipca 2001 r. nie

może być, zdaniem Sądu Apelacyjnego, kwalifikowane jako ciężkie naruszenie przez

pracodawcę jego podstawowych obowiązków wobec pracownika. Wynagrodzenia dla

pracowników Spółki są zgodnie z § 50 pkt 1 jej regulaminu pracy wypłacane do 10

dnia następnego miesiąca kalendarzowego. Tylko wynagrodzenie powoda było na

podstawie umowy o pracę uiszczane do końca danego miesiąca. Co prawda, zrównanie jego sytuacji z sytuacją pozostałych pracowników nastąpiło o dzień za późno,

ale temu uchybieniu pracodawcy nie można przypisać „ciężkiego” charakteru. Pozwana Spółka dysponowała bowiem środkami na wynagrodzenie, lecz powód nie

zgłosił się po jego odbiór pomimo skutecznego zawiadomienia o zmianie sposobu

wypłaty. Zmiana charakteru długu z oddawczego na odbiorczy legitymizuje też

zmianę terminu wymagalności wynagrodzenia za lipiec i sierpień 2001 r. Odsetki za

opóźnienie wypłaty należą się powodowi od dnia 8 września 2001 r. Apelacja powoda jest zatem zasadna tylko w części dotyczącej wynagrodzenia za siedem dni września 2001 r. Podany w apelacji sposób obliczenia jego wysokości jest zgodny z art.

92 § 1 pkt 1 k.p. w związku z art. 36 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Innymi słowy, wyliczenie dokonane przez pracodawcę było wadliwe, wobec czego

należność z tego tytułu Sąd podwyższył do kwoty 2.452,33 zł.

Kasację od powyższego wyroku w części dotyczącej odszkodowania w kwocie

13.137,50 zł i wynagrodzenia za okres od dnia 1 do dnia 22 sierpnia 2001 r. w kwocie 8.625,10 zł oraz przyznającej odsetki od wynagrodzenia za lipiec i sierpień 2001

r. począwszy od dnia 8 września 2001 r., wniósł powód, zarzucając błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie : 1) art. 55 §11 k.p. i art. 94 pkt 5 k.p. przez przyjęcie, że

niewypłacenie powodowi wynagrodzenia za miesiąc lipiec i sierpień 2001 r. do końca

każdego miesiąca na jego rachunek bankowy nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowego obowiązku pracodawcy i nie uzasadnia rozwiązania przez pracownika

umowy o pracę bez wypowiedzenia i zasądzenia mu na podstawie art. 36 § 1 pkt 2

k.p. odszkodowania w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia wraz z odsetkami od dnia doręczenia odpisu pozwu (art. 481 § 1 i § 2 k.c. w związku z art. 300 i

art. 86 k.p.); 2) art. 81 § 1 k.p. w związku z art. 8, art. 94 pkt 10 i art. 128 k.p. przez

przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym powód nie zachował prawa do wyna-

grodzenia za okres od dnia 1 do dnia 22 sierpnia 2001 r., pomimo iż pracodawca

zwolnił go z obowiązku świadczenia pracy; 3) art.18 § 1 k.p. w związku z art. 86 § 1 i

§ 3 k.p. oraz art. 42 § 1 i § 2 k.p. i § 2 i § 49 uchwały [...] z dnia 17 lipca 2001 r. w

sprawie ustalenia regulaminu pracy, a także art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p.

przez przyjęcie, że po zmianie regulaminu pracy powód nie mógł nadal otrzymywać

wynagrodzenia na swój rachunek bankowy; 4) art. 481 § 1 i § 2 k.c. w związku z art.

300 i art. 86 k.p. przez przyjęcie, że odsetki przysługują powodowi nie od pierwszego

dnia następnego miesiąca, lecz dopiero od dnia 8 września 2001 r.; 5) art. 61 w

związku z art. 139 § 1 k.p.c. w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 62, poz. 697) w związku z

art. 300 k.p. przez przyjęcie, że wszystkie listy polecone adresowane do powoda po

dniu 27 lipca 2001 r. zostały mu skutecznie doręczone i wywołały skutki prawne od

dnia 1 sierpnia 2001 r., a nie „po 7 dniach awizowania jak stanowi orzecznictwo”. W

odniesieniu do przepisów procedury skarżący zarzucił natomiast naruszenie art. 233

§ 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. przez niedostatecznie wnikliwą ocenę materiału

dowodowego zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i jego odmienną

ocenę bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, jak też

naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia niepozwalającego na

jednoznaczną rekonstrukcję faktycznej podstawy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na

tej podstawie skarżący domagał się uchylenia kwestionowanego wyroku i przekazania sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie

zmiany tego wyroku przez oddalenie apelacji strony pozwanej oraz uwzględnienie

apelacji powoda przez zasądzenie ustawowych odsetek od odszkodowania w kwocie

13.137,50 zł od dnia 20 września 2001 r., tj. od daty doręczenia odpisu pozwu, a nie

od dnia 21 grudnia 2001 r., czyli od dnia wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji, przy uwzględnieniu w obu przypadkach kosztów postępowania kasacyjnego.

Jako okoliczności uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania wskazano

w szczególności konieczność wyjaśnienia zagadnienia prawnego wzajemnej relacji

przepisów art. 86 § 1 i § 3 k.p., jak też usunięcia rozbieżności, która w orzecznictwie

występuje w odniesieniu do oceny zachowań naruszających obowiązek terminowej i

prawidłowej wypłaty wynagrodzenia (art. 94 pkt 5 k.p.), jako przesłanki uprawniającej

pracownika do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy na

podstawie art. 55 § 11 k.p. Rozwinięcie tych okoliczności, jak też konkretyzację i

szczegółową motywację podstaw kasacji zawiera niezwykle obszerne, liczące kilkadziesiąt stron, uzasadnienie skargi.

W odpowiedzi na kasację powoda strona pozwana domagała się jej oddalenia

w całości, argumentując, że jej podstawy są chybione zarówno w odniesieniu do

podstawy procesowej, jak też materialnoprawnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna jedynie w zakresie, w jakim wyrokowi Sądu drugiej instancji zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego przez odmowę zasądzenia

skarżącemu wynagrodzenia za pracę od dnia 1 do dnia 22 sierpnia 2001 r., kiedy to

w okresie wypowiedzenia umowy o pracę ze strony pracodawcy został przez niego

zwolniony z obowiązku wykonywania pracy. W przedmiotowym przypadku nie doszło

jednak do naruszenia normy z art. 81 § 1 k.p., gdyż zwolnienie z obowiązku rzeczywistego wykonywania pracy obejmuje w zasadzie również poprzedzającą go fazę

gotowości do jej wykonywania, której to gotowości nie należy z kolei redukować do

ewentualnego oczekiwania na wezwanie pracodawcy. Innymi słowy, w grę wchodzi

tu raczej naruszenie normy, którą można by wyinterpretować w szczególności z

przepisów art. 22 § 1 w związku z art. 8, art. 16, art. 100 § 2 pkt 4 oraz art. 80 zdanie

pierwsze k.p., gdyż zatrudnianie pracownika jest w stosunku pracy przedmiotem

obowiązku pracodawcy, którego przejściowe zawieszenie jest jednak za zgodą pracownika zawsze możliwe, a jednostronnie przez pracodawcę - tylko ze względu na

jego dobro i z poszanowaniem słusznych interesów pracownika oraz przy uznaniu

tego za oczywisty wyjątek od zasady, że wynagrodzenie przysługuje tylko za pracę

wykonaną.

Takie zwolnienie skarżącego z obowiązku wykonywania pracy nie budzi wątpliwości, gdyż wynika z wyraźnego i jednoznacznego oświadczenia pracodawcy,

które w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy nie stwarza też podstaw do

ewentualnego zarzutu nadużycia prawa. Wspomniane oświadczenie znalazło się w

piśmie z dnia 27 lipca 2001 r., zawierającym oświadczenie pracodawcy co do wypowiedzenia stosunku pracy po odwołaniu skarżącego w dniu 24 lipca 2001 r. ze stanowiska prezesa zarządu pozwanej Spółki. Co prawda, okoliczność, czy pismo to w

ogóle i ewentualnie kiedy zostało doręczone była przedmiotem sporu, lecz Sąd Apelacyjny ustalił, że pomimo niepokwitowania odbioru którejkolwiek spośród licznych

przesyłek kierowanych do skarżącego od tej daty i w związku ze sprawą ustania stosunku pracy, wszystkie one doszły do niego w sensie wskazanym w art. 61 k.c. , to

znaczy w sposób dający realną możliwość zapoznania się z ich treścią, tylko zainteresowany świadomie i dobrowolnie z tego zrezygnował. Ustalenie to, jak też jego

kwalifikacja prawna są w szerszym kontekście sytuacyjnym przedmiotowej sprawy

tak oczywiste, że zdziwienie może budzić próba ich zdyskredytowania, zwłaszcza

przez pryzmat całkowicie nieadekwatnego zarzutu naruszenia art. 139 § 1 k.p.c. w

związku z § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w

sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym. Skarżący napisał w tej kwestii, że „jeżeli treść oświadczenia woli

składanego innej osobie zawarta jest w piśmie przesyłanym pocztą, a przesyłka wobec niemożności doręczenia zostanie pozostawiona w urzędzie pocztowym, to należy uznać, iż doszło do złożenia oświadczenia woli w rozumieniu art. 61 k.c. w dniu

oznaczonym przez odpowiednie zastosowanie kryteriów doręczania pisma sądowego”. Cytowany pogląd nie tylko nie ma ustawowego oparcia, ale jest tak zdecydowanie chybiony, że pozwalałby kwestionować spełnienie rygorów prawniczego warsztatu zawodowego niezbędnych do sporządzenia kasacji, bądź musi być traktowany

jako intelektualna prowokacja, mająca dla skarżącego instrumentalne znaczenie z

punktu widzenia jego stanowiska co do trybu ustania stosunku pracy stron.

Wspomniane wyżej stanowisko jest zresztą prezentowane z wyraźną niekonsekwencją. Skarżący twierdzi bowiem kilkakrotnie, a nawet uznaje to za okoliczność

bezsporną i bezdyskusyjną, że stosunek pracy ustał dopiero w dniu 7 września 2001

r. wskutek jego oświadczenia o rozwiązaniu niezwłocznym z winy pracodawcy (art.

55 § 11 k.p.). Równocześnie dostrzega ewidentną niespójność w rozumowaniu Sądu

Apelacyjnego, który kwestionuje fakt zwolnienia skarżącego w okresie wypowiedzenia z obowiązku świadczenia pracy pomimo ustalenia, że oświadczenie pracodawcy

zawarte w piśmie z dnia 27 lipca 2001 r. doszło do zainteresowanego przed końcem

tegoż miesiąc w taki sposób , że mógł się zapoznać z jego treścią (art. 61 k.c. w

związku z art. 300 k.p.). Tymczasem było to oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku pracy oraz integralnie z nim związane oświadczenie o zwolnieniu w okresie wypowiedzenia z obowiązku świadczenia pracy, więc jest oczywiste, że do świadomości skarżącego musiały dojść równocześnie oba te oświadczenia albo żadne z nich.

Co prawda, Sąd Apelacyjny próbuje tę niespójność usunąć, ale czyni to w

sposób niemożliwy do zaakceptowania. Na podstawie oczywistego skądinąd twier-

dzenia, iż treści pisma z dnia 27 lipca 2001 r. nie może skarżący traktować wybiórczo

i dlatego musi przyjąć, że zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy dotyczyło

okresu wypowiedzenia, Sąd Apelacyjny wyprowadza - nie wiedzieć skąd - wniosek ,

że „pozwany uznał jednak umowę łączącą strony za rozwiązaną z dniem 7 września

2001 r. w następstwie oświadczenia woli powoda, wobec czego o żadnym wypowiedzeniu nie może być mowy, a późniejsze działania pracodawcy wskazują, iż cofnął to

swoje oświadczenie”. Skarżący słusznie podnosi, że twierdzenie to jest dowolne,

gdyż nie ma żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym niniejszej

sprawy. W szczególności brakuje ustaleń co do tego, w jakich okolicznościach pracodawca miał rzekomo cofnąć, a skarżący zgodzić się na cofnięcie oświadczenia o

wypowiedzeniu stosunku pracy, przy czym z drugiej strony wydaje się oczywiste, że

interpretowanie z tego punktu widzenia zachowania obu stron po upływie okresu wypowiedzenia, to znaczy po ustaniu stosunku pracy, jest w zasadzie bezprzedmiotowe. Nie można zatem racjonalnie twierdzić, że co prawda nie doszło do skutecznego

cofnięcia oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku pracy, lecz mimo to rozwiązanie

stosunku pracy dokonało się wskutek oświadczenia, które skarżący miałby w trybie

art. 55 § 11 k.p. złożyć w dniu 7 września 2001 r., gdyż wówczas stosunek ten już nie

istniał.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zatem kwestia,

czy skarżący miał przesłanki do zastosowania tego trybu rozwiązania, a więc czy

pracodawca rzeczywiście dopuścił się wobec niego ciężkiego naruszenia swych podstawowych obowiązków. Inna rzecz, że na tak sformułowane pytanie należałoby w

konkretnym stanie faktycznym odpowiedzieć przecząco. Regulamin pracy przyjęty u

strony pozwanej w dniu 29 sierpnia 2000 r. przewidywał bowiem w § 48, że wynagrodzenie za pracę jest wypłacane w formie bezgotówkowej na konto bankowe

wskazane przez pracownika, co było sprzeczne z treścią art. 86 § 3 k.p. Przepis ten

w brzmieniu z okresu objętego sporem stanowił, że obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób niż do rąk pracownika, tylko za jego

uprzednią zgodą wyrażoną na piśmie, zaś późniejsze rozluźnienie tego reżimu przez

ustawę nowelizacyjną z dnia 26 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 135, poz.1146) polegało na

dopuszczeniu do wprowadzenia generalnie bezgotówkowej formy wypłaty wynagrodzenia na mocy postanowień układu zbiorowego pracy. Słusznie zatem Państwowa

Inspekcja Pracy zażądała odpowiedniej zmiany regulaminu pracy, która dokonała się

w dniu 17 lipca 2001 r. i weszła w życie od dnia 1 sierpnia 2001 r. Co prawda, nowy

§ 49 regulaminu pracy nadal nie stanowi wyraźnie, że zgoda na bezgotówkową postać wypłaty wynagrodzenia musi mieć pisemną formę, ale wymaganie to w świetle

jednoznacznego sformułowania art. 86 § 3 k.p. jest (i było wcześniej - na tle poprzedniego § 48 regulaminu) zupełnie oczywiste. Rygor ten ma bowiem ściśle bezwzględnie obowiązujący charakter i nie dopuszcza żadnych odstępstw, a poza tym ewentualne akceptowanie ustnej zgody na bezgotówkową formę wypłaty wynagrodzenia jest

dla pracowników zawsze mniej korzystne od przepisów prawa pracy i dlatego taka

ewentualnie klauzula aktu nawiązującego stosunek pracy byłaby dotknięta nieważnością i zostałaby automatycznie zastąpiona przez postanowienie art. 86 § 3 k.p.

Pisemna umowa o pracę zawarta ze skarżącym określała zresztą jedynie termin wymagalności (na koniec miesiąca) wynagrodzenia i nie zawierała żadnych postanowień co do sposobu jego wypłaty. Bezprawnej praktyki bezgotówkowych wypłat

dokonywanych jedynie na podstawie ustnej dyspozycji zainteresowanego pracownika nie sposób też kwalifikować w kategoriach „ustalonego zwyczaju”, który stosunek

pracy skarżącego (jak i pozostałej załogi pracowniczej) mógłby ukształtować w trybie

mechanizmu prawnego opisanego w art. 56 k.c., stosowanym tu w związku z art. 300

k.p. Zmiana tej praktyki w kierunku dostosowującym ją do wymagań z art. 86 § 3 k.p.

nie wymagała więc indywidualnych wypowiedzeń zmieniających (art. 42 § 1 k.p.), ani

nawet zmiany regulaminu pracy, a tym bardziej dwutygodniowego wyczekiwania na

wejście tej zmiany w życie (art. 1043 § 1 k.p.). Innymi słowy, zmiana ta mogła się dokonać w każdym czasie, a zwłaszcza powinna nastąpić niezwłocznie po wykryciu

bezprawnej praktyki przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy, o czym wystarczyło pracowników zawiadomić w trybie art. 94 pkt 1 k.p., zbierając od nich stosowne

oświadczenia na piśmie. Postanowienie § 48 „starego” regulaminu pracy było bowiem od początku nieważne (art. 9 § 2 k.p.), a jego zmiana dokonana w dniu 17 lipca

2001 r. miała jedynie charakter porządkowo - informacyjny, przy czym informację tę

należy uznać za złożoną w tymże dniu, to znaczy w dniu jej ogłoszenia w sposób

przyjęty u strony pozwanej, która nie miała prawnego obowiązku indywidualnego informowania o tym skarżącego. W tym momencie był on zresztą nadal prezesem zarządu pozwanej Spółki i pomimo zawieszenia w pełnieniu obowiązków mógł i powinien się interesować istotnymi sprawami funkcjonowania jej przedsiębiorstwa. Kiedy

zaś faktycznie dowiedział się, iż sposób wypłacania w nim pracowniczych wynagrodzeń został wskutek ingerencji PIP dostosowany do treści art. 86 § 3 k.p., to zamiast

z uporem godnym lepszej sprawy twierdzić, że poprzednia praktyka była dla załogi

korzystniejsza niż standardy prawa pracy, wystarczyło wysłać pracodawcy pisemną

zgodę na przelewanie wynagrodzenia na bankowe konto.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 15 oraz art.

39312 k.p.c. orzekł jak w sentencji, przy czym o kosztach postępowania orzeczono

zgodnie z art. 100 k.p.c.