I PK 281/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 281/04

POSTANOWIENIE

Dnia 21 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z powództwa P.K.

przeciwko Urzędowi Miasta C.

o odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 kwietnia 2005 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w C.

z dnia 26 maja 2004 r., sygn. akt IV Pa …/04,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie.

Sąd Rejonowy w C. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 2

lutego 2004 r., VII P …/03, oddalił powództwo P.K. przeciwko Urzędowi Miasta C. w

sprawie o odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę.

Sąd Okręgowy w C. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 26

maja 2004 r., IV Pa …/04, oddalił apelację powoda od powyższego wyroku Sądu

Rejonowego.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód zaskarżając wyrok ten

w całości. Kasację oparto na podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez

oczywiste naruszenie art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 65 k.c., polegające na

naruszeniu zasady swobody umów, a także oczywiste naruszenie art. 30 § 4 i art.

45 § 1 k.p., przez bezzasadne uznanie, że przyczyna podana w wypowiedzeniu

istniała w chwili wypowiedzenia umowy o pracę; 2) naruszenia przepisów prawa

procesowego przez oczywiste naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., polegające na

sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału.

Wniosek o rozpoznanie kasacji skarżący uzasadnił tym, że orzeczenia –

wyroki Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego oczywiście naruszają prawo przez:

1) błędną wykładnię treści oświadczenia woli w postaci zmiany umowy o pracę z

dnia 2 stycznia 2003 r. poprzez przyjęcie, że powód będąc pracownikiem Wydziału

Organizacyjnego w Urzędzie Miasta pełnił równocześnie funkcję zastępcy

naczelnika nieistniejącego Wydziału Organizacji i Nadzoru; przy dokonaniu

wykładni zmiany umowy o pracę sądy obu instancji nie wzięły, według skarżącego,

pod uwagę właściwej treści oświadczenia, pominęły stanowiska stron w tej mierze,

nie uwzględniły interesów obu stron, a jedynie pozwanego, nie uwzględniły

różnorodności sformułowań używanych w określaniu stanowisk pracy, a także nie

badały, jaki był zgodny zamiar i cel umowy – co stanowi naruszenie art. 65 k.c. w

związku z art. 30 § 4 k.p. i stanowi uzasadnioną podstawę kasacji;

2) błędną wykładnię treści wypowiedzenia umowy o pracę w związku z art. 65 k.p.

w zakresie treści wypowiedzenia umowy przez przyjęcie, że „Sąd nie jest związany

podstawą prawną wypowiedzenia wskazaną przez pracodawcę, albowiem żaden

przepis prawa nie wymaga, aby pracodawca wskazał w wypowiedzeniu jego

podstawy prawnej”; według skarżącego uzewnętrznione oświadczenie woli

pracodawcy, który określa podstawę prawną wypowiedzenia z własnej woli,

wskazując, że podstawą wypowiedzenia jest art. 10 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, tj. wskazuje

jednoznacznie, że podstawą wypowiedzenia jest reorganizacja połączona z

redukcją zatrudnienia, jest istotną częścią oświadczenia woli i nie może być przez

sąd pomijane jako niewymagane przez przepisy, skoro jest i stanowi o intencji

pracodawcy, motywach jego działania oraz stanowi istotną okoliczność podnoszoną

przez pozwanego – co stanowi naruszenie art. 65 k.c. w związku z art. 30 § 4 k.p. i

stanowi uzasadnioną podstawę kasacji;

3) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału

poprzez:

a) przyjęcie, że z treści zarządzenia prezydenta miasta w sprawie nowego

regulaminu organizacyjnego Urzędu Miasta C. wynika, że doszło do połączenia

Wydziałów Organizacji i Nadzoru z Administracyjno - Gospodarczym i utworzenia

jednego Wydziału Organizacyjnego;

b) pominięcie dowodu w postaci zeznań A. P. na rozprawie w dniu 2 grudnia 2003

r., która stwierdziła, że: „obecnie p. J. O. wykonuje obowiązki, które uprzednio były

wykonywane przez powoda”;

c) błędne ustalenie zakresu wykonywanych czynności przez powoda po 1 stycznia

2003 r. – powód wykonywał bowiem te same czynności, które należały do

obowiązków zastępcy naczelnika Wydziału Organizacyjnego;

d) błędne ustalenie treści zakresów czynności powoda i

J. O. prowadzące do

wniosku, że „nie można mówić o prostym przekształceniu stanowiska zastępcy

naczelnika Wydziału Organizacji i Nadzoru w stanowisko zastępcy naczelnika

Wydziału Organizacyjnego” – co stanowi naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. i

uzasadnioną podstawę kasacji;

4) przyjęcie, że przyczyna wskazana w wypowiedzeniu ma charakter rzeczywisty;

pozwany bowiem w wypowiedzeniu wskazał, że „przyczyną wypowiedzenia umowy

o pracę jest wprowadzenie z dniem 1 stycznia 2003 r. nowego regulaminu

organizacyjnego Urzędu Miasta C. łączącego Wydział Organizacji i Nadzoru z

Wydziałem Administracyjno-Gospodarczym. W wyniku tego zostało zlikwidowane

stanowisko zastępcy naczelnika Wydziału Organizacji i Nadzoru”; według

skarżącego przyczyna w postaci połączenia dwóch wydziałów nigdy nie zaistniała,

stąd też błędne jest twierdzenie, że nastąpiła likwidacja stanowiska pracy powoda –

co stanowi naruszenie art. 30 § 4 k.p.

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego oraz

wydanego w tej sprawie wyroku Sądu Rejonowego w całości i przekazanie sprawy

Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpoznanie kasacji, będącej środkiem odwoławczym sytuującym się poza

wymaganym przepisami art. 45 ust. 1 i art. 176 Konstytucji modelem postępowania

dwuinstancyjnego, następuje tylko z przyczyn wykraczających ponad toczący się

między stronami spór prywatnoprawny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002 nr 2, poz. 22 lub postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2001 r., V CKN 176/01, niepublikowane).

Publicznoprawny charakter kasacji implikuje jej podstawowy cel, polegający na

zapewnieniu jednolitości wykładni oraz na wkładzie w rozwój prawa i orzecznictwa

sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ

178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147). W związku z tym Sąd Najwyższy przed

rozpoznaniem sprawy dokonuje, zgodnie z art. 393 k.p.c., wstępnego badania

kasacji i może odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje

istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, a ponadto gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna (art. 393 § 1 k.p.c.); nie

może natomiast odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania tylko wówczas, gdy

zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo albo gdy zachodzi

nieważność postępowania (art. 393 § 2 k.p.c.).

Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji w niniejszej sprawie

powód wskazał, że wyroki Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego oczywiście

naruszają prawo, przy czym naruszenie zostało odniesione do przepisów

wskazanych w podstawach kasacji: art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 65 k.c., art. 30

§ 4 i art. 45 § 1 k.p. oraz art. 233 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu Najwyższego

przesłanka oczywistego naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie nie istnieje, a

innych przesłanek skarżący nie konstruuje.

Oczywiste naruszenie prawa miałoby miejsce wówczas, gdyby błąd w

interpretacji lub stosowaniu określonego przepisu nie budził wątpliwości, był

widoczny na pierwszy rzut oka, bez głębszej analizy wchodzących w grę przepisów.

Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Oczywistość naruszenia prawa w rozumieniu art. 393 § 2 k.p.c. powinna być

rozumiana jako widoczna bez pogłębionej analizy sprzeczność wykładni lub

stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie pojętymi regułami

interpretacji ( por. postanowienie z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS

2002, nr 20, poz. 494); oczywiste naruszenie prawa przez zaskarżony wyrok jest

możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne dla każdego

prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej (por. orzeczenie z dnia 8

czerwca 1934 r., C III 76/34, Zb. Urz. 1935, poz. 15); gdy jest zupełnie pewne i nie

może ulegać żadnej wątpliwości (por. orzeczenie z dnia 25 września 1934 r., C II

1532/34, Zb. Urz. 1935, poz. 98); gdy jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i

nie podlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie z dnia 30

stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963, nr 11, poz. 286). Istnienia takich

okoliczności skarżący w kasacji nie wykazał.

Należy zwrócić uwagę, iż Sąd Najwyższy jest sądem prawa. Nie jest ani

powołany, ani uprawniony do samodzielnej oceny materiału dowodowego w celu

dokonania własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od poczynionych przez Sąd

drugiej instancji. Ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia

zawartego w zaskarżonym kasacją wyroku podlegają wprawdzie kontroli Sądu

Najwyższego, ale tylko poprzez ocenę zasadności prawidłowo sformułowanego

zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, dotyczących prowadzenia

postępowania dowodowego, dokonywania ustaleń faktycznych i oceny zebranego

materiału. Sąd Najwyższy nie jest też powołany do rozstrzygania kwestii

szczegółowych, podlegających ocenie w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym

przez sądy dokonujące ustaleń faktycznych w oparciu o swobodną ocenę

zebranych dowodów. Sposób oceny przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy w C.

zebranych w sprawie dowodów nie nasuwa zastrzeżeń, które można byłoby

potraktować w kategoriach oczywistego naruszenia prawa procesowego. Oczywiste

naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. jako przesłanka kasacji może wystąpić zupełnie

wyjątkowo, wówczas gdy brak wszechstronnej oceny zebranego materiału albo

naruszenie reguł swobodnej oceny dowodów są widoczne bez dokonania przez

Sąd Najwyższy szczegółowej analizy zgromadzonych i poddanych ocenie

dowodów. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Kwestionowany wyrok nie narusza również prawa materialnego (art. 30 § 4

k.p. w związku z art. 65 k.c. i art. 45 § 1 k.p.) w sposób oczywisty. Przedmiotem

rozpoznawanej sprawy była kwestia zasadności dokonanego powodowi jako

pracownikowi Urzędu Miasta C. wypowiedzenia umowy o pracę. Podniesione przez

skarżącego, w ramach przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie

kasacji, zarzuty oczywistego naruszenia art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 65 k.c. i

art. 45 § 1 k.p i ich uzasadnienie sprowadzają się w istocie do kwestionowania

sędziowskiej oceny materiału dowodowego, co w konsekwencji nie uzasadnia

rozpoznania kasacji. Oczywiste naruszenie prawa występuje wówczas, gdy w

motywach zaskarżonego orzeczenia dostrzega się wyraźny błąd w wykładni prawa

lub jego zastosowaniu w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, bez

potrzeby dokonywania pogłębionej analizy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Nie

można natomiast powoływać się na oczywiste naruszenie prawa materialnego w

sytuacji, gdy skarżący opiera zarzut tej treści jedynie na odmiennej - niż to uczynił

Sąd - ocenie dowodów.

W sprawie tej nie występują również okoliczności, które z urzędu

uzasadniałyby zmianę albo uchylenie zaskarżonego wyroku, mimo niewykazania

przez skarżącego istnienia przesłanek kasacji wskazanych w art. 393 § 1 pkt 1 i 2

a contrario oraz w § 2 k.p.c., ponieważ w sprawie nie zachodzi nieważność

postępowania. Kasacja wniesiona przez powoda nie zasługiwała w takiej sytuacji

na przyjęcie jej do rozpoznania.

Skoro w rozpoznawanej sprawie istnieją pozytywne przesłanki odmowy

przyjęcia kasacji do rozpoznania (art. 393 § 1 k.p.c.), a zarazem nie występują

negatywne przesłanki dokonania tej czynności (art. 393 § 2 k.p.c.), Sąd Najwyższy,

stosownie do art. 3937 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.