I PK 265/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 265/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

SSN Herbert Szurgacz

Protokolant Anna Gryżniewska

w sprawie z powództwa R. B.

przeciwko […] BANK POLSKA S.A. z siedzibą w G.- następcy […]BANK SA z

siedzibą w Ł.

o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie, odszkodowanie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 12 lutego 2004 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w P.

z dnia 17 stycznia 2003 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Poznaniu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 października 2002 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w P.

oddalił powództwo R. B. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego w

dniu 10 sierpnia 2001 r. za bezskuteczne i przywrócenia do pracy u pozwanego […]

Bank S.A. z siedzibą w Ł. na dotychczasowe stanowisko oraz zasądzenie

wynagrodzenia w kwocie 200.000 zł za okres pozostawania bez pracy.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód był zatrudniony w pozwanej spółce

od dnia 1 maja 1998 r. na stanowisku dyrektora Oddziału Operacyjnego […] Banku

S.A. w Ł., ostatnio za wynagrodzeniem miesięcznym 9.100 zł. Przyczyną

wypowiedzenia umowy o pracę była utrata zaufania do powoda w związku z

wynikami kontroli przeprowadzonej na przełomie maja i czerwca 2001 r., które

ujawniły, że powód prowadził nieprawidłową politykę kadrową oraz popełnił błędy w

rozliczeniach z ZUS. Wypowiedzenie zostało dokonane w dniu 20 sierpnia 2001 r.,

w pierwszym dniu obecności powoda po urlopie, gdy stawił się do pracy na prośbę

wiceprezesa pozwanej w celu sporządzenia pilnej notatki. Pisma wypowiadającego

umowę o pracę nie przyjął, oświadczając, że korzysta ze zwolnienia lekarskiego od

pracy, które zostało przysłane następnego dnia

i obejmowało okres od dnia 9

sierpnia do dnia 7 września 2001 r. Za ten okres niezdolności do pracy oraz dalszy,

do dnia 12 października 2001 r., pozwana wypłaciła powodowi wynagrodzenie.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. oddalił

apelację powoda, nie stwierdziwszy naruszenia art. 41 k.p., interpretowanego

zgodnie z wykładnią przedstawioną w uchwale pełnego składu Izby Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1993 r., I PZP

68/92 (OSNCP 1993 nr 9, poz. 140).

Kasacja

powoda

została

oparta

na

podstawie

naruszenia

prawa

materialnego – art. 41 k.p. przez uznanie za skuteczne wypowiedzenia umowy o

pracę dokonanego w drugim dniu zwolnienia lekarskiego od pracy. W zakresie

naruszenia przepisów postępowania powód zarzucił obrazę art. 214 oraz art. 233 §

1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. a także art. 149 § 2 k.p.c., a przedstawiając

okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji wskazał na podstawę nieważności

postępowania przed Sądem drugiej instancji przewidzianą w art. 379 pkt 5 k.p.c. W

tym

zakresie

podniósł,

że

ustanowiony przez niego

pełnomocnik został

zawiadomiony o rozprawie apelacyjnej zaledwie z trzydniowym wyprzedzeniem, a

na rozprawę nie mógł się stawić i przed rozprawą wniósł o jej odroczenie,

przedstawiając zaświadczenie lekarskie. Z wnioskiem o odroczenie posiedzenia

wystąpił również powód osobiście, a mimo to Sąd Apelacyjny przeprowadził

rozprawę i wydał wyrok.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W

judykaturze

Sądu

Najwyższego

utrwalone

jest

stanowisko,

że

przewidziana w art. 379 pkt 5 k.p.c. nieważność postępowania wskutek

pozbawienia strony możności obrony jej praw zachodzi wówczas, gdy strona,

wbrew swej woli, zostaje faktycznie pozbawiona możności działania (np. orzeczenie

Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 1961 r., 3 CR 953/60, Nowe Prawo 1963/1 s.

117, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1966 r., II PR 371/65, OSNCP

1966 nr 10, poz. 172 albo ostatnio wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999

r., II CKN 318/98, niepublikowany). Ten przejaw nieważności występuje – jak

wielokrotnie w judykaturze podkreślano – np. w takich wypadkach, w których strona

albo jej pełnomocnik, w następstwie niezawiadomienia ich o terminie rozprawy,

jedynej albo bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, nie mogli wziąć w niej

udziału (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1963 r., III CR

142/63, OSNCP 1964 nr 7-8, poz. 165, z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98,

OSNC 2000 nr 12, poz. 220, z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 247/00, OSNAPiUS

2002 nr 20, poz. 498 z dnia 12 września 2001 r., V CKN 1535/00 albo z dnia 10

lipca 2002 r., II CKN 822/01, niepublikowane).

Od sytuacji, w których strona albo jej pełnomocnik, w wyniku niezawiadomienia ich o terminie rozprawy, nie mogli wziąć w niej udziału, zasadniczo nie różni się

sytuacja, która wystąpiła w sprawie niniejszej, z punktu widzenia skutków procesowych nie ma bowiem żadnego znaczenia fakt, czy rozprawa odbyła się i zapadł

wyrok, mimo niezawiadomienia o jej terminie strony (jej pełnomocnika), czy też w

następstwie wadliwej, sprzecznej z art. 214 k.p.c., odmowy jej odroczenia; w obu

sytuacjach, w wyniku obrazy prawa procesowego, strona pozbawiona zostaje

wpływu na rozstrzygnięcia sprawy, co – bez względu na treść wydanego wyroku –

oznacza pozbawienie możności obrony swych praw.

W konsekwencji uzasadniona jest teza, wyrażona już w wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1999 r., I CKN 19/99

(niepublikowanym), że

rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku pod nieobecność pełnomocnika strony, która

przed terminem rozprawy wnosiła o jej odroczenie, wykazując zaświadczeniem

lekarskim niemożność stawienia się w sądzie, powoduje nieważność postępowania

z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw.

W tej sytuacji, skoro akta sprawy potwierdzają podniesiony w kasacji zarzut

nieodniesienia się przez Sąd Apelacyjny do wniosków powoda i jego pełnomocnika

o odroczenie rozprawy apelacyjnej bezpośrednio poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji – odmowy odroczenia tej rozprawy, mimo

wystąpienia po stronie pełnomocnika powoda przeszkody, której nie mógł

przezwyciężyć, zarzut nieważności postępowania jest uzasadniony. Należy

zaznaczyć, że wniosek pełnomocnika powoda o odroczenie rozprawy wyznaczonej

na 17 lutego 2003 r., złożony w Sądzie Apelacyjnym w dniu 16 lutego 2003 r., był

dostatecznie usprawiedliwiony zaświadczeniem lekarskim o nagłej chorobie i

zwolnieniu z pracy od dnia 15 do 24 lutego 2003 r. (k. 289-291). Daty

poszczególnych zdarzeń wskazują również, iż pełnomocnik powoda nie był w

stanie ustanowić substytuta, zwłaszcza że termin dzielący rozprawę od dnia

doręczenia zawiadomienia wynosił zaledwie trzy dni.

Z tych przyczyn Sąd najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39313 § 1 w

związku z art. 39311 § 1 k.p.c.).