I PK 246/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 246/10

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Psychiatrycznemu Zakładowi Opieki

Zdrowotnej

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 lutego 2011 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 31 maja 2010 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego Wydział

Pracy z 31 maja 2010 r. Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego

polegające na błędnej wykładni art. 183a § 1 i 2 k.p., art. 183b § 1 pkt 2 k.p. i art. 183c

§ 1 k.p. w związku z art. 78 § 1 k.p. poprzez przyjęcie, że: 1) pozwany nie naruszył

wobec powódki zasady równego traktowania w wynagrodzeniu, z uwagi na to, że to

nie pozwany lecz Minister Zdrowia ukształtował wynagrodzenia lekarzy rezydentów,

2) ukształtowanie przez pozwanego wynagrodzenia zasadniczego powódki na

poziomie niższym niż wynagrodzenie lekarza rezydenta nie uzasadniało zarzutu

dyskryminacji płacowej z uwagi na sytuację ekonomiczną pozwanego i ograniczone

środki uzyskane od NFZ. W tym zakresie oraz w zakresie naruszenia art. 2 i art. 32

Konstytucji RP, art. 113 k.p., art. 13 k.p. i art. 78 k.p. skarga ma być oczywiście

uzasadniona.

Jako drugą okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania

wskazano na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które

sformułowano w formie następującego pytania: „czy fakt, iż wynagrodzenie powódki

w całości i lekarzy rezydentów w części obejmującej wynagrodzenie zasadnicze są

finansowane z różnych źródeł, a jednocześnie są oni pracownikami tego samego

pracodawcy (pozwanego), uzasadnia niestosowanie przez pracodawcę wobec

powódki kryteriów ustalania wynagrodzenia określonych w art. 78 § 1 k.p., a w

konsekwencji uchyla zarzut dyskryminacji płacowej?”.

Jako trzecią okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazano na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. W

opinii skarżącej dotyczyć to ma „art. 183c § 1 k.p. stosowanego a contrario w

związku z art. 78 § 1 k.p. oraz art. 183b § 1 pkt 2 w związku z art. 183a § 1 i 2 k.p.

Zgodnie z art. 18 § 1 k.p. pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia

za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Jednakże w niniejszej

sprawie rodzi się poważna wątpliwość czy art. 183c § 1 k.p. znajduje również

zastosowanie - a contrario - do sytuacji, w której pracownicy wykonują różną pracę

lub pracę o niejednakowej wartości i czy winni wówczas otrzymywać zróżnicowane

wynagrodzenie – odpowiednio wyższe przy pracy o wyższej wartości – mając w

szczególności na względzie kryteria wymienione w art. 78 § 1 k.p. Art. 18 3a § 1 i 2

k.p. ustanawia zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, a art. 18 3b § 1 k.p. za

naruszenie tej zasady określa różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika,

którego skutkiem jest między innymi niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za

pracę, chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami”.

W opinii skarżącej „zachodzi poważna wątpliwość i potrzeba wykładni wskazanych

przepisów, czy za obiektywny powód, uzasadniający niekorzystne i sprzeczne z

kryteriami kreślonymi w art. 78 § 1 k.p. ukształtowanie wynagrodzenia za pracę

pracownika (lekarza specjalisty) w stosunku do lekarza rezydenta można uznać

sytuację ekonomiczną szpitala i ograniczone środki uzyskane przez szpital z NFZ,

skoro szpital negocjuje i zawiera umowę z NFZ, a z drugiej strony, nie ma

obowiązku zawierać umów o rezydenturę”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,

a jego uzasadnienie zawiera argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy.

W ramach tzw. przedsądu badane jest przede wszystkim zaistnienie

okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania, co ma umożliwić

wybór jedynie takich spraw, które powinny zostać rozpoznane przez organ

najwyższego

szczebla

sądownictwa

ze

względu

na

interes

publiczny

(postanowienie SN z 29 stycznia 2011 r. I UK 295/10, niepubl.). Podstawowym

celem postępowania kasacyjnego jest bowiem ochrona interesu publicznego przez

zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i

jurysprudencji (postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr

7-8, poz. 147).

Skarga nie zawierała żadnej z przesłanek określonych w art. 398 9 § 1 k.p.c.

W szczególności skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z

uwagi na jej oczywistą zasadność wymaga wykazania kwalifikowanej postaci

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej i bez wnikania w szczegóły sprawy (zamiast wielu zob. postanowienie

SN z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Spełnienie tej przesłanki

możliwe jest wyłącznie przy takim naruszeniu prawa, którego stwierdzenie nie

wymaga dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub prawniczej (postanowienie

SN z 10 lipca 2007 r., II UK 45/07, a także postanowienie 2 sierpnia 2007 r., III UK

45/07, oba niepubl.).

W sprawie nie występuje również istotne zagadnienie prawne. Zagadnienie

prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. ma wiązać się z określonym

przepisem

prawnym,

którego

wyjaśnienie

ma

znaczenie

nie

tylko

dla

rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych

podobnych spraw (wyrok SN z 14 lutego 2003 r. I PK 306/02 Wokanda 2004, nr 78, s. 51). Jego istotność ocenia się bowiem z uwzględnieniem znaczenia i

doniosłości prawnej dla systemu prawa (postanowienie SN z 10 sierpnia 2007 r. III

UK 50/07, niepublikowane). Kwestia wskazana w skardze jako zagadnienie prawne

nim nie jest. Sprawdzić ją można do zwykłej wykładni prawa, co w orzecznictwie nie

jest traktowane jako okoliczność spełniającą przesłankę przedsądu z art. 398 9 § 1

pkt 1 k.p.c. (przykładowo postanowienia SN z 8 września 2008 r., III UK 52/08 i III

UK 55/08, niepubl. i z 4 marca 2008 r., III UK 102/07, LEX nr 459295).

W opinii Sądu Najwyższego, istota sprawy dotyczyła wykładni obiektywnych

okoliczności (art. 183b § 1 in fine k.p.), których wystąpienie uchyla zarzut

stosowania niedopuszczalnego nierównego traktowania. Pojęcie obiektywnych

okoliczności jest klauzulą generalną i nie ma możliwości wyjaśnienia tego pojęcia w

taki sposób, aby w każdej sprawie subsumcja stanu faktycznego do tego określenia

nie budziła wątpliwości (podobnie SN w postanowieniu z 14 lipca 2004 r., II PK

139/04, niepubl.).

W odniesieniu do podnoszonej potrzeby wykładni przepisów, należy

podkreślić, że taka potrzeba nie występuje, jeżeli przepisy te były przedmiotem

licznych wypowiedzi interpretacyjnych Sądu Najwyższego zawartych w wielu

orzeczeniach (postanowienie SN z 19 kwietnia 2004 r., I PK 698/03, niepubl.) lub

jeśli wnoszący skargę nie uzasadni tego przez wykazanie, że dotychczasowe

orzecznictwo i doktryna prawa nie dają w tym zakresie wystarczającego

rozwiązania (postanowienie SN z 10 listopada 2010 r. II PK 66/10, niepubl.).

W tym kontekście należy stwierdzić, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.,

wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w

szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej

wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Z istoty

stosunku pracy wynika więc różnicowanie wysokości wynagrodzenia za pracę

poszczególnych pracowników. Wynagrodzenie za pracę (zgodnie z zasadą

korzystności - art. 9 i 18 k.p.) określają akty prawne powszechnie obowiązujące

(ustawy, rozporządzenia wykonawcze), układy zbiorowe pracy (art. 77 1 k.p.),

regulaminy wynagradzania (art. 772 k.p.) oraz umowa o pracę (art. 29 § 1 k.p.).

Wynagrodzenia za pracę nie może natomiast ukształtować sąd pracy - art. 262 § 2

pkt 1 k.p. (w tym przedmiocie zob. przykładowo uchwały SN z 7 listopada 1977 r. I

PZP 44/77, OSNCP 1978, nr 12, poz. 231 z 27 września 1979 r., I PZP 37/79,

OSNCP 1980, nr 2, poz. 22; OSPiKA 1980 nr 11, poz. 195 oraz wyroki z 15

października 1975 r., I PR 109/75, OSNCP 1976, nr 6, poz. 145; NP 1977, nr 5, s.

778, z 1 sierpnia 1990 r., I PR 258/90, OSNCP 1991, nr 8-9, poz. 114 oraz z 6

listopada 1991 r., I PRN 47/91, OSP 1992, nr 7-8, poz. 151. Wyjątki w tym zakresie

wprowadzają

jednak

przepisy

o

nierównym

traktowaniu

pracowników

(dyskryminacji) (wyrok SN z 22 lutego 2007 r. I PK 242/06, OSNP 2008, nr 7-8,

poz. 98). W sprawie sądy obu instancji uznały jednak, że do dyskryminacji nie

doszło.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w

sentencji postanowienia.