I PK 241/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 241/17 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z powództwa D. K.‎przeciwko Z. R.‎o wynagrodzenia za nadgodziny, diety,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6 listopada 2018 r.,‎skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P.‎z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt V Pa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego Z. R. na rzecz powoda D. K. kwotę 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt V Pa […], zmienił wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV P […], uwzględniając częściowo apelację pozwanego Z. R. i oddalając ją w pozostałej części (pkt I), oddalił apelację powoda D. K. (pkt II), oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt III).Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego pozwany w części, to jest w zakresie pkt I. Zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 232 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że to na pozwanym spoczywa ciężar udowodnienia czasu pracy powoda i związanych z tym wysokości diet w sytuacji, gdy pozwany przedłożył prowadzoną rzetelnie ewidencję czasu pracy, co spowodowało, że to na powodzie, w myśl zasad ogólnych, spoczywa ciężar wykazania wskazanych przez niego ilości odbytych podróży służbowych, wysokości diety oraz należnego powodowi z tego tytułu świadczenia.

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku, w jaki sposób zostały zakwalifikowane przez Sąd drugiej instancji wykazy kwot przedłożone przez pozwanego na etapie postępowania dowodowego przed Sądami obu instancji, z których to wynika, że odbiór tych kwot został pokwitowany w okresie zatrudnienia własnoręcznym podpisem powoda.Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, to jest w zakresie określenia strony procesu, na której spoczywa ciężar udowodnienia rzeczywistego czasu pracy pracownika w okresie zatrudnienia w sytuacji przedłożenia przez pracodawcę rzetelnej ewidencji czasu pracy (art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 149 k.p.).

W uzasadnieniu wniosku skarżący (odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, to jest - wyroku z 5 maja 1999 r., I PKN 665/98, OSNAPiUS 2000 nr 14, poz. 535; wyroku z 4 października 2000 r., I PKN 71/00, OSNAPiUS 2002 nr 10, poz. 231; wyroku z 23 listopada 2001 r., I PKN 678/00, OSNP 2003 nr 22, poz. 538; postanowienia z 30 października 2013 r., II PK 149/13, LEX nr 1618634; oraz postanowienia z 21 maja 2014 r., I PK 24/14, Legalis nr 1385146) argumentował, że kwestia ciężaru dowodu w zakresie wykazania rzeczywistego czasu pracy pracownika oraz na kim spoczywa ciężar dowodu w przedmiocie wykazania rzeczywistego czasu pracy pracownika w celu uzyskania świadczeń ze stosunku pracy nie została dotychczas ostatecznie przesądzona w orzecznictwie sądów powszechnych oraz judykaturze Sądu Najwyższego.Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Powód, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. okolicznością uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest istnienie w sprawie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że potrzeba wykładni ma występować „w sprawie”, a więc ma powstać w związku z istniejącym w sprawie stanem faktycznym i prawnym, a dokonanie wykładni ma służyć właściwemu rozstrzygnięciu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lutego 2014 r., I PK 246/13, LEX nr 1646083, czy postanowienie Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2016 r., I PK 90/15, LEX nr 2467080).Skarżący, uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania potrzebą dokonania wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, oparł go na założeniu, że pozwany pracodawca przedstawił rzetelną ewidencję czasu pracy.

Założenie to jest sprzeczne z ustaleniami faktycznych stanowiącymi podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany nie posiada żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie rzeczywistego czasu pracy powoda, a jedynym dokumentem przedstawionym przez pozwanego były karty ewidencji pracy powoda, które – uwzględniając zasady doświadczenia życiowego oraz zeznania świadków - uznał za niewiarygodne. Sąd Okręgowy natomiast ocenił, że pozwany nie prowadził dokładnej i wnikliwej ewidencji czasu pracy powoda.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zestawieniu z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania prowadzi do wniosku, że ewentualna sygnalizowana przez skarżącego potrzeba wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów nie występuje w tej sprawie. Tym samym wyjaśnienie tych rozbieżności przez Sąd nie miałoby wpływu na wynik sprawy.Niezależnie od powyższego, warto zauważyć, że nie można potwierdzić tezy skarżącego o występowaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów co do rozkładu ciężaru dowodu w sprawach ze stosunku pracy w przedmiocie wykazania rzeczywistego czasu pracownika w celu uzyskania świadczeń ze stosunku pracy.

W tym miejscu warto wskazać na wywód Sądu Najwyższego zawarty w wyroku z 19 grudnia 2013 r., II PK 70/13 (LEX nr 1424850). Wyrok ten nie został uwzględniony przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W wyroku tym Sąd Najwyższy odniósł się do przywołanego przez skarżącego we wniosku orzecznictwa Sądu Najwyższego, wyjaśniając, że w orzeczeniach tych nie chodzi o odwrócenie ciężaru dowodu, ale o możliwość wykazania przez pracownika faktu świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych i jej rozmiaru za pomocą wszelkich środków dowodowych przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego, co z kolei powoduje konieczność podjęcia przez pracodawcę inicjatywy dowodowej w celu podważenia przedstawianych dowodów.

Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazał, że w sprawach z powództwa pracownika o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe obowiązuje ogólna zasada procesu, że powód powinien udowodnić słuszność swoich twierdzeń w zakresie zgłoszonego twierdzenia, z tą jedynie modyfikacją, że niewywiązywanie się przez pracodawcę z obowiązku rzetelnego prowadzenia ewidencji czasu pracy powoduje dla niego niekorzystne skutki procesowe, wówczas gdy pracownik udowodni swoje twierdzenia przy pomocy innych środków dowodowych niż dokumentacja dotycząca czasu pracy.Z tych powodów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., rozstrzygnięto jak w sentencji.O kosztach wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz art. 108 § 1 k.p.c. - stosowanych w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.