I PK 235/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 235/04

POSTANOWIENIE

Dnia 15 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Kijowski

w sprawie z powództwa B. S.

przeciwko "A." Spółce Akcyjnej w A.

o uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 marca 2005 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w K.

z dnia 22 kwietnia 2004 r., sygn. akt VI Pa .../03,

1) odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania;

2) odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w K., po

rozpoznaniu sprawy z powództwa B. S. przeciwko Spółce Akcyjnej

„A.”

Przędzalnia w A., wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 r. (VI Pa …/03) oddalił apelację

powoda od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 11 kwietnia 2003 r. (IV P …/03),

oddalającego jego powództwo, w którym domagał się uznania bezskuteczności

rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron i przywrócenia do pracy

na dotychczas zajmowanym stanowisku oraz wypłaty odszkodowania za czas

pozostawania bez pracy. W toku postępowania powód wskazał, że chce uchylić się

od skutków prawnych złożonego przez siebie oświadczenia o rozwiązaniu umowy o

pracę na mocy porozumienia stron, albowiem złożył je pod wpływem błędu, w który

wprowadził go pozwany.

W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przejął jako własne

ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu w pierwszej instancji oraz podzielił

ich prawną kwalifikację. Powód był pracownikiem pozwanej spółki od 1984 r.

Począwszy od dnia 1 września 1988 r. pracował na stanowisku konserwatora

maszyn – smarownika. W dniu 16 grudnia 2002 r. powód miał pracować na

popołudniowej zmianie od godziny 14 do 22. Około godziny 13,30 stawił się przy

wejściu do zakładu na tzw. bramie wartowniczej i sygnalizował zamiar wejścia

trzymając w ręku stosowną przepustkę. Ponieważ jego chwiejny krok wzbudził

podejrzenia Z. T. poddanie

się

kierownika ochrony, powód został zatrzymany i poproszony o

badaniu

na

zawartość

alkoholu.

Badanie

takie

zostało

przeprowadzone i wykazało 1,2 promila alkoholu w wydychanym powietrzu. Po

badaniu powód został poinformowany, iż zostanie ono powtórzone i że ma on

prawo do sprawdzenia jego wyniku za pomocą policyjnego alkomatu oraz że może

przeprowadzić badanie krwi. Powód nie skorzystał z tych możliwości i przyznał się

do spożycia alkoholu. Nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń podpisał protokół z

przeprowadzonego badania, w którym oświadczył, że spożył pół litra piwa. Na

prośbę powoda o całym zajściu została poinformowana przewodnicząca NSZZ

„Solidarność”, która jednakże odmówiła interwencji. W dniu 17 grudnia 2002 r. w

godzinach przedpołudniowych odbyła się w dziale kadr rozmowa z udziałem Z. .

kierownika działu kadr P. H., kierownika przędzalni i przewodniczącej NSZZ

„Solidarność”. Padła wówczas propozycja, aby nie zwalniać powoda bez

wypowiedzenia z jego winy, tylko za porozumieniem stron. Propozycja ta została

przedstawiona dyrektorowi zarządzającemu, który wyraził swą zgodę. W tym dniu

została ona też przedstawiona powodowi. Jednocześnie kierownik działu kadr

wyjaśnił mu różnicę pomiędzy tymi trybami rozwiązania stosunku pracy. Następnie

powód złożył pisemne oświadczenie, w którym wyraził prośbę o rozwiązanie z

dniem 17 grudnia 2002 r. umowy o pracę na mocy porozumienia stron.

Zdaniem Sądu Okręgowego oświadczenie woli powoda o rozwiązaniu

umowy o pracę za porozumieniem stron nie jest dotknięte żadną wadą

oświadczenia woli przewidzianą w obowiązujących przepisach, której wystąpienie

umożliwiałoby uchylenie się od skutków złożonego oświadczenia. Przepisy kodeksu

pracy pozwalają pracodawcy na rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez

zachowania okresu wypowiedzenia z jego winy z powodu ciężkiego naruszenia

podstawowych obowiązków pracowniczych. Ocena czy dane zachowanie stanowi

takie naruszenie należy do pracodawcy. Pracownikowi, który nie zgadza się zaś z

postawionymi zarzutami przysługują roszczenia wskazane w art. 56 § 1 k. p.

Pracodawca, który formułuje konkretne zarzuty, informując pracownika, że

stanowią one (w jego ocenie) podstawę do zwolnienia dyscyplinarnego, nie

wprowadza pracownika w błąd. Ponadto z bezspornych ustaleń faktycznych

wynika, że zdarzenie stanowiące podstawę do podjęcia decyzji o zwolnieniu

powoda miało miejsce w dniu 16 grudnia 2002 r. a uzgodnienia stron co do

sposobu rozwiązania umowy o pracę nastąpiły w dniu 17 grudnia 2002 r. Powód

miał zatem czas, aby przemyśleć swoją decyzję. Nie działał bowiem w błędzie.

Zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie uważa się, że błędem jest

wyobrażenie o czynności niezgodne z rzeczywistością, przy czym niezgodność

może dotyczyć zarówno faktów, jak i prawa. Tymczasem powód, pouczony o

różnicy pomiędzy rozwiązaniem dyscyplinarnym a rozwiązaniem na podstawie

porozumienia stron, złożył stosowne oświadczenie mając zgodne z rzeczywistością

wyobrażenie o czynności, której dokonuje.

Kasację od powyższego wyroku wniósł powód. Zaskarżając ten wyrok w

całości (nie sformułował jednak wniosków kasacyjnych), zarzucił naruszenie prawa

materialnego, wyrażające się „w błędnej wykładni art. 84 § 1 i § 2 k.c. i ustaleniu, że

pozwany nie wprowadził powoda w błąd co do oceny i skutków prawnych

zdarzenia, jakie miało miejsce w dniu 16 grudnia 2002 r. na bramie wartowniczej

zakładu pracy oraz że ocena ta w aspekcie groźby zwolnienia w trybie art. 52

kodeksu pracy nie miała wpływu na złożenie przez powoda oświadczenia woli w

przedmiocie rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron.” Dodatkowo

zarzucił on naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 227 k.p.c., ponieważ

Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich faktów mających istotne znaczenie

dla rozstrzygnięcia sprawy, „stanowiących dodatkowe okoliczności incydentu, jaki

miał miejsce w dniu 16 grudnia 2002 r., a w szczególności: procedur badania

trzeźwości, legalizacji aparatury, protokołu badania powoda i kryteriów trzeźwości.”

Ponadto skarżący podniósł naruszenie art. 233 k.p.c. polegające na dokonaniu

swobodnej oceny dowodów w zakresie znaczącej dla sprawy okoliczności, czy

zamiarem powoda było podjęcie pracy w dniu 16 grudnia 2002 r. czy też złożenie

wniosku o udzielenie urlopu, albowiem jego zdaniem owego dnia celem powoda nie

było wykonywanie pracy. W ocenie skarżącego w sprawie występuje również

istotne zagadnienie prawne, sprowadzające się do konieczności rozważenia, czy

działania pracodawcy w zakresie kontroli dyscypliny pracy podejmowane

niezgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym i stanowiące wykroczenie mogą

prowadzić do rozwiązania stosunku pracy w sposób legalny i akceptowany przed

sądem pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługuje na przyjęcie do rozpoznania. Zgodnie z art. 393 k.p.c.,

jeżeli zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty nie narusza prawa ani nie

zachodzi nieważność postępowania (§ 2), Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia

kasacji do rozpoznania, gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne,

nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest

oczywiście bezzasadna (§ 1). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności

wymienione w art. 393 § 2 k.p.c., a rozpatrzenie sprawy pod kątem okoliczności z §

1 tego przepisu uzasadnia odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Wprawdzie wnoszący kasację sugeruje, że w rozpoznawanej sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, lecz w istocie formułuje je w całkowitym

oderwaniu od istoty toczącego się sporu, który sprowadza się do ustalenia

możliwości i skuteczności

uchylenia się przez powoda od prawnych skutków

złożonego przez niego oświadczenia woli w przedmiocie rozwiązania umowy o

pracę na mocy porozumienia stron. W tym świetle normatywnej doniosłości nie ma również

wywód skarżącego dotyczący rzekomej woli

w

skorzystania z urlopu wypoczynkowego

dniu, w którym w stanie nietrzeźwości stawił się do pracy, tym bardziej, że

tę kwestię podnosi on dopiero na etapie kasacji. Warto również nadmienić, że

badanie

przeprowadzone u pracownika na zawartości alkoholu

jego organizmie, która -

jak sugeruje skarżący -

w

naruszało porządek prawny w

zakresie kontroli dyscypliny pracy, ma też i ten aspekt, że stanowi wyraz dbałości o

zdrowie pracownika, którego dopuszczenie do pracy w stanie nietrzeźwości

zwiększałoby nie tylko ryzyko wystąpienia wypadku przy pracy, ale również

mogłoby

być

uznane

za

zaniechanie

pracodawcy

uzasadniające

jego

odpowiedzialność wykroczeniową.

W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy nie dopatruje się również nieważności

postępowania, albowiem powód nie był pozbawiony możliwości obrony swoich

praw, jak również nie stwierdza oczywistości naruszenia prawa przez Sąd

Okręgowy, gdyż przesłankę tę można potwierdzić wyłącznie wówczas, gdy

naruszenie prawa jest „stwierdzalne” bez potrzeby wnikliwego badania sprawy (por.

uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17

stycznia 2001 r., III CZP 49/00).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 7 § 1 w

związku z art. 393 k. p. c. orzekł jak w sentencji.