Employee cannot claim higher pay based on Article 13 of Labor Code beyond minimum wage.

Wyrok z dnia 29 maja 2006 r.

I PK 230/05

Z prawa do godziwego wynagrodzenia (art. 13 k.p.) pracownik nie może

wywodzić roszczenia o podwyższenie wynagrodzenia za pracę, poza żądaniem

jego wyrównania do poziomu wynagrodzenia minimalnego.

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie: SN Józef Iwulski, SA

Romualda Spyt (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja

2006 r. sprawy z powództwa Krzysztofa S. przeciwko Szpitalowi Zespolonemu [...] w

K. o wynagrodzenie, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 maja 2005 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną i odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił apelację powoda Krzysztofa S. od wyroku

Sądu Okręgowego z dnia 30 grudnia 2004 r. Wyrokiem tym Sąd Okręgowy-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu oddalił powództwo między innymi

Krzysztofa S. przeciwko Szpitalowi Zespolonemu [...] w K. o zapłatę godziwego wynagrodzenia za przepracowane od 1 marca 1996 r. do 31 lipca 1998 r. zakładowe

dyżury lekarskie a następnie po rozszerzeniu pozwu także o wyrównanie wynagrodzenia zasadniczego w łącznej wysokości 190.000 zł z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd Okręgowy, poszukując definicji godziwego wynagrodzenia, odwołał się do art. 4 ust.1 Europejskiej Karty Społecznej z

dnia 18 października 1961 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67), nieobowiązującego w

Rzeczpospolitej Polskiej, który stanowi, że godziwe wynagrodzenie za pracę to takie,

które jest w stanie zapewnić pracownikowi i jego rodzinie godziwy poziom życia.

Uznał, że pojęcie to nie jest wartością stałą lecz determinuje je ogólna kondycja gospodarcza państwa. Prawo do godziwego wynagrodzenia, to zdaniem Sądu Okręgowego postulat dla polityki gospodarczej i społecznej, do których ogólne odesłanie

znajduje się w przepisie art. 13 k.p. Wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 listopada 1997 r., U 6/96 (OTK 1997 nr 5-6, poz. 66), z którego wynika, że zasada godziwego wynagrodzenia za pracę stanowi wskazówkę do interpretacji całego prawa, nie może więc stanowić samoistnej podstawy żądań płacowych.

Powołał się również na inny wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 października

2000 r., P 8/00 (OTK 2000 nr 5, poz. 189), gdzie stwierdza się, że art. 178 ust. 2

Konstytucji RP nie stanowi samoistnej podstawy roszczeń sędziów o wynagrodzenie

w wysokości wyższej niż określona w przepisach płacowych. Sąd Okręgowy stwierdził także, że nie miał podstaw do zastosowania art. 477 1 § 1 k.p.c., co miałoby doprowadzić do rozważania kwestii związanych z potraktowaniem żądania pozwu jako

roszczenia o zapłatę za przepracowane godziny nadliczbowe, gdyż powodowie nie

mieli trudności z formułowaniem swoich żądań.

Sąd Apelacyjny uzasadniając swoje stanowisko odnośnie oddalenia apelacji

powoda podzielił wywody Sądu Okręgowego dotyczące interpretacji przepisu art. 13

k.p. Stwierdził, że zasada wyrażona w art. 13 k.p. nakłada na ustawodawcę obowiązek ustalania najniższego wynagrodzenia i w tym zakresie stanowi gwarancję dla

pracownika, natomiast przepis ten nie rozstrzyga kwestii wysokości wynagrodzenia i

na jego podstawie pracownik nie może dochodzić roszczenia o zapłatę wyższego

wynagrodzenia. Tym samym Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutu apelacji dotyczącego błędnej wykładni przepisu art. 13 k.p. Co do zarzutu naruszenia art. 477 1 § 1

k.p.c. odwołał się do poglądu w tej kwestii wyrażonego przez Sąd Okręgowy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł pełnomocnik powoda opierając ją na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 13 k.p., poprzez przyjęcie, że nie ma on charakteru roszczeniowego lecz jedynie określa kierunek, do którego powinni zmierzać państwo, partnerzy socjalni pracodawcy i ich organizacje oraz związki zawodowe. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o „zmianę

zaskarżonego wyroku” i uwzględnienie powództwa w kwocie 190.000 zł oraz o wyrównanie wynagrodzenia zasadniczego w okresie objętym sporem i zasądzenie

kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał na konieczność wykładni przepisu art. 13 k.p., a w szczególności,

konieczność wyjaśnienia, czy norma ta ma „charakter roszczeniowy”.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie zgodził się z wykładnią przepisu art. 13 k.p. dokonaną przez Sąd Apelacyjny. Powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 listopada 1997r., U 6/96 (przywołane wyżej) i stwierdził cytując wprost treść określonego wywodu - że wynika z niego, iż przepis art. 13

k.p. ma charakter roszczeniowy i na jego podstawie pracownik może dochodzić wyższego „godziwego” wynagrodzenia za pracę.

Odnosząc się z kolei orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 października 2000 r., U 8/00, skarżący najważniejszą rolę przypisał wywodowi, że „art.

178 ust. 2 Konstytucji RP, adresowany do właściwych organów państwa, nie może

być jednak rozumiany jedynie jako norma programowa w takim sensie, że wyznacza

tylko kierunek działań państwa czy cel, do którego państwo powinno stopniowo zmierzać. Taka interpretacja pozbawiałaby omawianą regulację konstytucyjną jej ważnej

funkcji gwarancyjnej. W konsekwencji należy uznać, że norma ta wyznacza, choć w

sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany

przez ustawodawcę przy kształtowaniu systemu wynagrodzeń sędziowskich”. Dalej,

według skarżącego, wyjaśnienie przez Trybunał sformułowania „sędziom zapewnia

się” (a nie np. „sędziowie mają prawo do”) w ten sposób, że głównym adresatem tej

normy prawnej są organy państwa powołane do kształtowania systemu wynagrodzeń

sędziowskich, na które norma konstytucyjna nakłada obowiązek urzeczywistnienia

określonych w niej gwarancji wskazuje a contrario, że użyte w przepisie art. 13 k.p.

wyrażenie „pracownik ma prawo” oznacza jego roszczeniowy charakter.

Skarżący zarzucił także, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się w uzasadnieniu

swego stanowiska do przywołanej wyżej Europejskiej Karty Społecznej i treści art. 4

ust. 1, którego co prawda Polska nie zobowiązała się przestrzegać, lecz zobowiązała

się przestrzegać pozostałą część postanowień. Wskazał, że Karta zobowiązuje władze krajowe do zagwarantowania jej przestrzegania, co oznacza, że należy stworzyć

mechanizmy, które pozwolą na rzeczywiste egzekwowanie jej postanowień.

Skarżący nie zgodził się także z poglądem Sądu Apelacyjnego, że art. 13 k.p.

gwarantuje jedynie wysokość wynagrodzenia na poziomie minimalnym. W dalszej

kolejności wywiódł, że godziwe wynagrodzenie lekarza specjalisty nie może być

kwotą, która jest niższa bądź tylko nieznacznie przewyższa wynagrodzenia, jakie

otrzymują młodzi lekarze. Powołał się na uchwały Krajowego Zjazdu Lekarzy i

uchwały Zarządu Krajowego Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy, które

określiły wynagrodzenie lekarza II stopnia specjalizacji jako 3,5-krotność średniej

miesięcznej płacy krajowej.

W skardze przytoczono również pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 7 sierpnia 2001 r., I PKN 563/00, zgodnie z którym postanowienia umowy o

pracę dotyczące wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą w

zakładach sfery publicznej mogą być przez pryzmat zasad współżycia społecznego

oceniane jako nieważne w części przekraczającej granice godziwości (art. 58 § 2 k.c.

w związku z art. 13 k.p.), wywodząc z niego, że skoro zastosowanie przepisu art. 13

k.p. może polegać na obniżeniu wynagrodzenia, to a contrario może on też służyć

podwyższeniu wynagrodzenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią,

obowiązującego w spornym okresie, przepisu art. 13 k.p. pracownik ma prawo do

godziwego wynagrodzenia za pracę. Warunki realizacji tego prawa określają przepisy prawa pracy oraz polityka państwa w dziedzinie płac, w szczególności poprzez

ustalanie najniższego wynagrodzenia za pracę. Aktualne brzmienie powyższego

przepisu jest w zasadzie identyczne, z tą jedynie różnicą, że pojęcie najniższego wynagrodzenia za pracę zastąpione zostało pojęciem minimalnego wynagrodzenia za

pracę. Przepis ten zawiera niesprecyzowane określenie godziwego wynagrodzenia a

jedyną jednoznaczną lecz nie wyczerpującą wskazówką dla jego interpretacji jest to,

iż nie może być ono niższe niż ustalone najniższe wynagrodzenie za pracę. W takim

rozumieniu wynagrodzenie ustanowione poniżej najniższego wynagrodzenia za

pracę pracowników, określonego uprzednio przez obowiązujące kolejno w spornym

okresie zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 sierpnia 1990 r.

(M.P. Nr 32, poz. 256 ) i z dnia 26 czerwca 1996 r. (M.P. Nr 39, poz. 388) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 stycznia 1998 r. (Dz.U. Nr 16,

poz. 74), nie byłoby wynagrodzeniem godziwym. Poza tym w przepisie tym znajduje

się odesłanie do nieokreślonych wprost przepisów prawa pracy, rozumianych jako

instrumenty kształtowania poziomu wynagrodzenia na godziwym poziomie, które

winny być tworzone przy respektowaniu zasady wynikającej z art. 13 k.p. Przepis ten

stanowi również dyrektywę skierowaną, jak wynika z jego dosłownego brzmienia, do

organów państwa kształtujących politykę płacową. Za pomocą instrumentów, w które

organy te zostały wyposażone, mają one dążyć do wypracowania mechanizmów

umożliwiających realizację zasady wynikającej z treści tej normy. Realizacja tej zasady uwarunkowana jest całokształtem polityki społeczno - gospodarczej Pojęcie

„godziwego wynagrodzenia” jest pojęciem niedookreślonym a próba jego definicji

uwzględniać musi nie tylko rodzaj, ilość i nakład pracy (ekwiwalentność wynagrodzenia za pracę art. 78 § 1 k.p.), czy też konieczność zapewnienia pracownikowi i jego

rodzinie godziwego poziomu życia (por. art. 4 ust.1 Europejskiej Karty Społecznej z

dnia 18 października 1961 r., nieratyfikowany wprawdzie przez Rzeczpospolitą Polską lecz przydatny dla ustalenia definicji godziwego wynagrodzenia), ale także nie

może pomijać ogólnej kondycji gospodarczej państwa. W szczególności kondycja ta,

wpływająca na przeciętny standard życia obywateli, determinuje pojęcie godziwego

poziomu życia. Im bogatsze państwo czy też region, tym wyższy jest oczekiwany

poziom życia, który może zostać uznany za godziwy. Zatem pojęcie godziwego wynagrodzenia uwarunkowane jest nie tylko indywidualnymi okolicznościami, wynikającymi z konkretnego stosunku pracy, lecz ma również swój wymiar globalny, uwzględniający elementy ekonomiczne. Mówiąc o wymiarze ekonomicznym należy mieć na

uwadze także i to, na ile rachunek ekonomiczny czy też dyscyplina budżetowa w

przypadku pracodawców sfery publicznej - pozwala na ukształtowanie poziomu wynagrodzenia na satysfakcjonującym poziomie. Wskazuje na to odwołanie się w treści

omawianego przepisu do polityki państwa w dziedzinie płac, która uwzględniać musi

przecież zasady ekonomii i nie pozostaje w oderwaniu od aktualnego poziomu rozwoju gospodarki. Skarżący zaś całkowicie pomija milczeniem ten aspekt poszukiwania definicji godziwego wynagrodzenia, sprowadzając to pojęcie wyłącznie do kryteriów leżących po stronie pracownika, a zatem w istocie koncentruje się na dyrektywie

zawartej w art. 78 § 1 k.p., zgodnie z którą wynagrodzenie za pracę powinno być tak

ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.

Z uwagi na ogólny i niedookreślony charakter omawianego przepisu oraz to,

że obiektywne ustalenie godziwego wynagrodzenia uwarunkowane jest tak wieloma

czynnikami natury indywidualnej i globalnej, art. 13 k.p. nie może stanowić samodzielnej podstawy do dochodzenia wyższego wynagrodzenia ( poza funkcją gwarancyjną w zakresie najniższego a obecnie minimalnego wynagrodzenia za pracę ). Argumentację tę wzmacnia także konstrukcja tego przepisu, który w zakresie realizacji

zasady godziwości wynagrodzenia za pracę odsyła do innych przepisów prawa pracy

oraz do polityki płacowej państwa. Stąd zasada wyrażona w tym przepisie zdaje się

mieć charakter postulacyjny, określający pożądany kierunek, w jakim ma zmierzać

polityka kształtowania wynagrodzeń pracowniczych.

Ogólność i niedookreśloność kryteriów stosowania konkretnej normy prawnej

była jednym z argumentów Trybunału Konstytucyjnego w uzasadnieniu orzeczenia z

dnia 4 października 2000 r., P 8/00, przemawiającym za stanowiskiem, że art. 178

ust. 2 Konstytucji RP nie stanowi samodzielnej podstawy do indywidualnych rozstrzygnięć o wysokości wynagrodzenia sędziego. Uzasadnienie to zawiera również

jeszcze inny, ważki - związany zresztą ściśle z poprzednim - argument przemawiający za wyrażonym poglądem, który jest adekwatny do problematyki niniejszej sprawy.

Mianowicie ustalenie indywidualnych stawek wynagrodzenia za pracę w drodze

orzeczenia sądowego, w miejsce wynagrodzenia uznanego za niespełniające kryterium godziwości, dawałoby pole do daleko idącej różnorodności orzecznictwa w tym

zakresie, co z punktu widzenia odbioru społecznego jawiłoby się jako nieuzasadniona nierówność w traktowaniu podmiotów, wyróżniających się tymi samymi cechami.

Przyjęcie, że zasada godziwości wynagrodzenia za pracę wyznacza także górne

granice płacy oznaczałoby, że w istocie warunki płacy ustalane byłyby przez sądy w

drodze indywidualnych rozstrzygnięć. Stosowanie bowiem przepisów prawa przez

sądy polega również na ustalaniu znaczenia konkretnej normy prawnej. Im bardziej

niedookreślona norma prawna, tym większy margines luzu decyzyjnego w odczytywaniu jej znaczenia. Konieczność uruchomienia w zasadzie wszystkich metod interpretacyjnych przy ustalaniu znaczenia przepisu art. 13 k.p. prowadzić może do bardzo różnorodnych wyników takiej wykładni. Nawet dyrektywy, które zostałyby wypracowane w drodze praktyki sądowej, byłyby zbyt ogólne, aby zapewnić pożądany

standard jednolitości. Tymczasem przepisy płacowe z natury rzeczy są normami ściśle określonymi w tym znaczeniu, że najczęściej regulują wysokość wynagrodzenia,

nie pozostawiając w tym zakresie swobody większej niż ta, która wynika z przyporządkowania określonych kategorii zaszeregowania (zwykle kilku) każdemu stanowisku pracy. Także sam fakt, iż postanowienia umów o pracę zastępowane byłyby w

zasadzie nie odpowiednimi przepisami prawa pracy lecz mniej lub bardziej arbitralnymi decyzjami sądów podważałby funkcjonującą w stosunkach pracy - z pewnymi

ograniczeniami wynikającymi chociażby z treści przepisu art. 18 k.p. - zasadę swobody umów (art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p. ). Co więcej ustalenie wynagrodzeń na różnym poziomie w stosunku do pracowników charakteryzujących się tymi

samymi cechami (kwalifikacjami ) i wykonującymi pracę tego samego rodzaju oraz tej

samej jakości i ilości, co niewątpliwie miałoby miejsce w takiej sytuacji, doprowadziłoby do naruszenia innej zasady wynikającej z aktualnie obowiązującego przepisu

art.183c k.p. - prawa do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o

jednakowej wartości. Ta swoistego rodzaju niedopuszczalna możliwość „uznaniowości” w ustalaniu wynagrodzenia za pracę w drodze procesu sądowego w oparciu o

przepis art. 13 k.p. sprzeciwia się stanowisku prezentowanemu przez skarżącego.

Za taką interpretacją przemawia również treść art. 262 § 2 pkt 1 k.p., zgodnie

z którym nie podlegają właściwości sądów pracy spory dotyczące ustanawiania nowych warunków pracy i płacy. Przepis ten wyłącza spod kognicji sądów pracy tę kategorię spraw. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, zastępowanie postanowień płacowych w umowach o pracę - opartych tak jak w tym przypadku na obowiązujących

przepisach prawa pracy - przez orzeczenia sądów, które uznawałyby te postanowienia za sprzeczne z zasadą godziwego wynagradzania za pracę, stanowiłoby w istocie ustanawianie nowych warunków płacy.

W skardze kasacyjnej wywodzi się, że przywołane w niej fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 listopada 1997 r. w sprawie U

6/96 wyrażają pogląd o zawartej w art. 13 k.p. samoistnej podstawie dochodzenia

roszczeń. Przede wszystkim stwierdzić należy, że pogląd taki nie został wyrażony

wprost. Stwierdzenie, że „§ 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 2 lipca 1992 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej ( Dz.U. Nr 55, poz. 273 ze zm.) wyznacza tylko najniższy poziom wynagrodzenia za pełnienie lekarskiego dyżuru zakładowego a samo

jego brzmienie po nowelizacji z 1995 r., z racji użycia przez prawodawcę wyrażenia

“nie niższej”, zakłada, że pracodawca może płacić lekarzowi więcej, a lekarz może

domagać się wynagrodzenia wyższego niż to, które wynika z zastosowania stawki

minimalnej określonej w § 11 rozporządzenia z 1992 r., jeżeli za takim podwyższeniem przemawiają uzasadniające je okoliczności”, nie wyjaśnia kwestii, czy domaganie się wyższego wynagrodzenia dotyczy negocjacji z pracodawcą przy zawarciu

umowy o pracę, dotyczącej pełnienia zakładowych dyżurów lekarskich, czy też chodzi o wytoczenie powództwa o podwyższenie wynagrodzenia. Kolejne stwierdzenie o

następującej treści: „możliwe jest ustalanie indywidualnego wymiaru wynagrodzenia

za pracę wykonywaną w czasie dyżuru zakładowego w sposób nieskrępowany

stawką podstawową określoną w § 11 ust. 1 rozporządzenia z 1992 r., uwzględniającego prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia za pracę (...) . Z art. 13 k.p

wynika nakaz indywidualnego ustalenia wynagrodzenia za pracę rzeczywiście wykonywaną podczas dyżuru. a jeżeli praca ta była wykonywana w szczególnie uciążliwych warunkach (np. przeprowadzenie operacji przy braku pełnej normalnej obsady

personalnej, nagłość wypadku, zmęczenie po całodziennej normalnej ordynacji),

wówczas uzasadnione może być podniesienie stawki wynagrodzenia do pułapu

przewidzianych w kodeksie pracy dopłat za pracę w godzinach nadliczbowych”,

może również prowadzić do wniosku, że adresatem tych uwag jest prawodawca,

natomiast niekoniecznie uzasadnia ono pogląd o roszczeniowym charakterze omawianego przepisu. Jednakże gdyby zgodzić się z sugestią skarżącego odnośnie do

przedstawianej przez niego wymowie argumentów Trybunału Konstytucyjnego, która

miałaby prowadzić do nadania przepisowi art. 13 k.p. „charakteru roszczeniowego”,

to takiego poglądu podzielić nie można ze względu na przytoczone wyżej uwagi. Negatywne stanowisko co do normatywnego charakteru art. 13 k.p. wzmacnia to, że

Trybunał Konstytucyjny, przewidując sposób ustalenia indywidualnego godziwego

wynagrodzenia, odnosi go do pracy rzeczywiście wykonanej podczas dyżuru ( a więc

chodzi o wynagrodzenie możliwe do ustalenia po zakończeniu pracy). Wprowadza

więc zasadę ustalania wysokości wynagrodzenia po wykonanej pracy. Takiemu stanowisku sprzeciwia się art. 29 § 1 k.p., albowiem obligatoryjnym elementem umowy

o pracę jest z góry umówione wynagrodzenie za pracę. Generalnie zaś wykonywanie

obowiązków pracowniczych nawet w normalnym wymiarze czasu pracy wiąże się z

różną jej intensywnością, a co za tym idzie, ze zmiennym obciążeniem fizycznym czy

intelektualnym, co nie rodzi obowiązku podwyższania wynagrodzenia w okresach

zwiększonej intensywności. Dalsze natomiast argumenty zawarte w pisemnych motywach powyższego orzeczenia, przytoczone przez skarżącego, zawierają zasadę

podzielaną również przez Sąd Najwyższy w niniejszym składzie, wyrażającą się

ogólnie tym, że pracodawca kształtując wynagrodzenia pracownicze powinien kierować się zasadą wynikającą z art. 13 k.p. O ile zatem z samego prawa do godziwego

wynagrodzenia pracownik nie może wywodzić roszczenia o zapłatę wyższego wyna-

grodzenia (poza żądaniem wyrównania wynagrodzenia do poziomu minimalnego), o

tyle za trafny należy uznać pogląd, że przepis art. 13 k.p. stanowi wskazówkę interpretacyjną przy tworzeniu i stosowaniu przepisów prawa dotyczących wynagrodzenia

za pracę.

W tym miejscu wypada odwołać się do glosy Z. Hajna do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2001 r., I PKN 563/00 ( PiZS 2002 nr 6, s. 39), w której

wyrażono pogląd, że w obowiązującym stanie prawnym normatywne (w sensie tworzenia podstawy do roszczeń) znaczenie art. 13 k.p. nie wykracza poza granice płacy

minimalnej, zaś w pozostałym zakresie, jego charakter obowiązujący dotyczy zobowiązań państwa wobec pracownika. Autor glosy wskazał także na sens oddzielnego

unormowania zasady godziwości wynagrodzenia w art. 13 k.p. i reguły jego dostosowania do kryteriów rodzaju pracy , kwalifikacji pracownika oraz ilości i jakości

pracy w art. 78 § 1 k.p., który jego zdaniem wskazuje na traktowanie przez ustawodawcę reguł wyrażonych w tych przepisach jako odrębnych, choć uzupełniających

się wytycznych kształtowania wynagrodzeń. Stąd wynagrodzenia powyżej poziomu

minimalnego winny być kształtowane według rodzaju, ilości i jakości pracy, czyli

zgodnie z dyrektywą wynikającą art. 78 § 1 k.p.

W przywołanych przez skarżącego orzeczeniach, w tym w orzeczeniu Sądu

Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2001 r., I PKN 563/00 (OSNAPiUS 2002 nr 4, poz.

90), gdzie stwierdza się, że postanowienia umowy o pracę dotyczące wynagrodzenia

za pracę i innych świadczeń związanych z pracą w zakładach sfery publicznej mogą

być przez pryzmat zasad współżycia społecznego ocenione jako nieważne w części

przekraczającej granice godziwości (art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 13, 18 i 300

k.p.), przepis art. 13 k.p. nie stanowił samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia lecz

posłużył do sformułowania zasady współżycia społecznego, której naruszenie spowodowało sankcję wynikającą z przepisu art. 58 § 2 k.c. Zatem nie jest tak, jak wywodzi to skarżący, że przepis art. 13 k.p. stał się samodzielną podstawą do obniżenia wynagrodzenia, uznanego za przekraczające granice godziwości lecz stanowił on

wyłącznie wskazówkę interpretacyjną.

Powyższe wywody natury generalnej, odmawiające normie art. 13 k.p. „charakteru roszczeniowego” (poza jego funkcją gwarancyjną w zakresie płacy minimalnej), powodują, że pozostałe twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej dotyczące

już konkretnie oceny, czy sporne wynagrodzenie mieściło się w granicach „godziwości”, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398 14 k.p.c. orzekł

jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c.