I PK 229/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 229/04

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza

w sprawie z powództwa P. K.

przeciwko P. Zakładom Papierniczym Spółce Akcyjnej w P.

o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez

wypowiedzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2005 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł.

z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt III APa …/04,

1. odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 1350

(jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Ł. wyrokiem z dnia 28 maja 2004 r. oddalił apelację strony

pozwanej P. Zakładów Papierniczych Spółki Akcyjnej w P. od wyroku Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 9 lutego 2004 r.

Wyrokiem tym Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. po

ponownym rozpoznaniu sprawy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę

24.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 kwietnia 2000 r. do dnia zapłaty

tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy bez

wypowiedzenia oraz kwotę 6000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy uznał, że wskazana przez pozwaną spółkę przyczyna

rozwiązania z powodem umowy o pracę – zagarnięcie majątku spółki – telefonów

komórkowych i nierozliczenie się z zaliczek pieniężnych nie jest uzasadniona.

Stosownie do wytycznych Sądu Apelacyjnego przyjął, iż pozew został złożony w

terminie, gdyż otrzymanie „awiza” i zapoznanie się z nim nie jest równoznaczne z

dotarciem do adresata oświadczenia woli w taki sposób, iż mógł zapoznać się z

jego treścią. Możliwość taka powstaje dopiero w chwili gdy w zwykłym toku

czynności adresat uzyskuje realną możliwość zapoznania się z treścią przesyłki

pocztowej. Sąd Apelacyjny wskazał, iż Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu

sprawy związany był z mocy art. 386 § 6 k.p.c. wyrażoną w uzasadnieniu wyroku

Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 28 maja 2003 r. oceną prawną treści art. 264 § 2

k.p. i uznaniem, iż pozew został złożony przez powoda w terminie określonym w

tym przepisie. Ocena prawna jako wiążąca dla Sądu Okręgowego nie podlegała

rozpatrzeniu w toczącym się przed nim postępowaniu. Ponadto Sąd Apelacyjny

wskazał, iż co najmniej 23 stycznia 1999 r. (data sporządzenia i podpisania pisma)

prezes zarządu J. D. strony pozwanej powziął wiadomość w rozumieniu art. 52 § 2

k.p. o nierozliczeniu się przez powoda z zaliczek tj. o okolicznościach

uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę. Strona pozwana nie wykazała w toku

postępowania by powód został przez pracodawcę wezwany do rozliczenia się z

pobranych zaliczek i pomimo tego zaliczek nie zwrócił.

Strona pozwana wniosła kasację od powyższego wyroku.

Skarżonemu wyrokowi zarzucała naruszenie prawa materialnego art. 264 § 2

k.p. przez przyjęcie, iż doręczenie zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę

bez wypowiedzenia nie nastąpiło w terminie jego awizowania adresatowi w

okolicznościach polegających na niepoinformowaniu pracodawcy o tymczasowym

miejscu pobytu pracownika innym niż wynikające z akt osobowych pracownika oraz

w sytuacji niezorganizowania sobie przez pracownika posiadającego wyższe

wykształcenie oraz pełniącego funkcję w zarządach podmiotów gospodarczych

systemu doręczenia (odbioru przesyłek pocztowych) oraz przez przyjęcie, iż datą

doręczenia zawiadomienia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez

wypowiedzenia jest data, w której upłynął termin do odbioru awizowanej przesyłki w

placówce pocztowej, bez względu na okoliczności świadczące o zawinieniu ze

strony pracownika w zakresie braku podjęcia przesyłki lub też bez względu na

okoliczności świadczące o naganności postępowania pracownika w tym zakresie.

Zarzucała powodowi naruszenie art. 61 k.c. w zw. z art. 300 k.p. poprzez

nieuwzględnienie swoistości przepisów prawa pracy w zakresie stosowania art. 61

k.c. w zw. z art. 300 k.p. do oceny skuteczności składania oświadczeń woli

(dokonywania doręczeń w myśl art. 264 § 2 k.p.) i naruszenie art. 52 § 2 k.p.

poprzez przyjęcie, iż w okolicznościach sprawy pozwany uchybił miesięcznemu

terminowi na dokonanie rozwiązania umowy o pracę z powodem, które wynika z

naruszenia przepisów postępowania polegającego na pominięciu dowodów oraz z

błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Podniosła także zarzut naruszenia

przepisów postępowania: art. 386 § 6 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż ocena prawna

wyrażona w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji wiąże Sąd, któremu

sprawa została przekazana także w sytuacji gdy Sąd ponownie rozpatrujący

sprawę dokona, zgodnie z wytycznymi Sądu drugiej instancji, uzupełniających

ustaleń faktycznych, które ocenione w oparciu o przepisy postępowania, w

szczególności o przepis art. 233 § 1 k.p.c. pozwalają Sądowi pierwszej instancji

wydać orzeczenie w brzmieniu tożsamym z sentencją orzeczenia poprzednio

uchylonego oraz poprzez przyjęcie, iż związanie Sądu tą oceną prawna wyłącza

możliwość opierania apelacji na zarzutach sprzecznych z tą oceną prawną, a także

naruszenie art. 382 k.p.c. oraz art. 233§1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez

brak wnikliwego i pełnego zapoznania się z materiałem dowodowym oraz brak

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego polegający na pominięciu

dowodu z przesłuchania prezesa zarządu pozwanej M. M. i dowodu z zeznań

świadka R. S. oraz dowodu z zeznań G. K. Zeznania tych osób miałyby dotyczyć

przyczyn podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę z powodem w kwietniu

1999 r. i dochowania miesięcznego terminu na rozwiązanie umowy o pracę oraz

możliwości odbioru przez powoda przesyłki pocztowej zawierającej oświadczenie

pozwanego o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Podniesiony zarzut

odnosił się też do pominięcia dowodu z dokumentu w postaci wezwania do zapłaty

z dnia 9 marca 1999 r.

Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji przedstawiła, iż

wyłaniające się w związku z niniejszą sprawą kwestie nagannego stosunku

pracownika do odbioru oświadczeń pracodawcy o rozwiązaniu lub wypowiedzeniu

umowy o pracę, a w konsekwencji „przedłużanie” sobie przez pracownika terminu

na wniesienie odwołania od tego oświadczenia oraz stosunku art. 386 § 6 k.p.c. do

przepisów kodeksu cywilnego o kasacji mogą mieć istotne znaczenie dla praktyki

orzeczniczej

sądów

powszechnych.

Skarżąca

podnosiła,

iż

jej

zdaniem

ograniczenie odnoszące się do związania oceną sądu rozpatrującego apelację (art.

386 § 6 k.p.c.) odnoszące się wyłącznie do sądu, któremu sprawa jest „zwracana

do rozpatrzenia” w pierwszej instancji oraz sądu drugiej instancji ponownie

rozpatrującego sprawę nie może być przenoszone na stronę postępowania. Strona

postępowania, w kontekście istnienia regulowanego, ale powszechnego prawa do

wniesienia kasacji od orzeczenia sądu drugiej instancji nie może być „pozbawiona

do prezentowania swojego poglądu prawnego w apelacji, pomimo istnienia oceny

prawnej sądu drugiej instancji, którą był związany sąd pierwszoinstancyjny”. Brak

powołania w apelacji zarzutów natury prawnej niezgodnych z oceną prawną

wyrażoną przez sąd drugiej instancji, faktycznie pozbawia stronę możliwości

wniesienia kasacji poprzez brak możliwości zarzucenia sądowi drugiej instancji

naruszenia prawa – głównie materialnego, skoro zarzutu takiego strona nie czyniła

w apelacji, co w świetle art. 378 k.p.c. wyłącza obowiązek sądu drugiej instancji

rozważenia niepowołanych argumentów. „Istotne jest w ocenie charakteru przepisu

art. 3862 § 6 k.p.c. także to, iż przepisy o kasacji zostały ustalone przez ustawę z 1

marca 1996 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 189), a zatem przepis art. 386 § 6 k.p.c. powstał w

zupełnie innym stanie prawnym co do ukształtowania w k.p.c. środków

odwoławczych”.

Skarżąca podniosła w kasacji także oczywiste naruszenie prawa wskazując

na przytoczone podstawy kasacyjne odnoszące się do naruszenia przepisów

postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Strona powodowa wniosła odpowiedź na kasację wnosząc o jej odrzucenie

bądź odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 393 §1 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji

do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest

oczywiście bezzasadna. Odmowa przyjęcia kasacji do rozpoznania nie może

nastąpić, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo albo gdy

zachodzi nieważność postępowania (art. 393§2 k.p.c.).

Wnoszący kasację formułuje jako okoliczności uzasadniające jej rozpoznanie

występujące w sprawie zagadnienia prawne określając je jako mogące mieć istotne

znaczenie dla praktyki orzeczniczej sądów powszechnych. Odnosząc się do

sformułowanej w ten sposób przesłanki wskazać należy, iż zagadnienie prawne

powinno odnosić się do określonego przepisu prawa, którego wyjaśnienie ma

znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla

rozstrzygnięcia

innych

podobnych

spraw,

nie

może

sprowadzać

się

do

przedstawienia zarzutów skarżącego skierowanych pod adresem zaskarżonego

orzeczenia, ani też pytań retorycznych i nie może mieć charakteru abstrakcyjnego

oderwanego od przesłanek orzekania w danej sprawie. Wskazywany przez

skarżącego „naganny stosunek pracownika do odbioru oświadczeń pracodawcy o

rozwiązaniu lub wypowiedzeniu umowy o pracę (...)” dotyczy art. 264 §1 k.p. a

przepis ten ma utrwaloną wykładnię (por. min. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6

października 1998 r. I PKN 369/98, OSNP z 1999 nr 21, poz. 686). W

rzeczywistości dotyczy ustalenia faktu - chwili dotarcia oświadczenia woli

pracodawcy do pracownika w sposób pozwalający na zapoznanie się z jego treścią.

Skarżący formułuje ponadto zagadnie prawne dotyczące wykładni art. 386 §

6 k.p.c. i jego stosunku. do przepisów kodeksu postępowania cywilnego o kasacji.

Podnieść należy, iż formułowanie zagadnienia prawnego nie może w istocie

zmierzać

do

kwestionowania

treści

przepisu

prawa.

Przepisy

dotyczące

postępowań odwoławczych w k.p.c. są uregulowane wyczerpująco, a zarzut, iż

przepis art. 386 § 6 k.p.c. (wskazany w kasacji także jako 286 § 6 k.p.c.) „powstał w

zupełnie innym stanie prawnym” nie może się ostać. Nie ma sprzeczności między

tą regulacją a przepisami dotyczącymi kasacji. Podnieść należy, iż ocena prawna i

wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia

Sądu drugiej instancji nie wiążą Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu kasacji

(wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 1998 r. I CKN 595/97, OSNC 1998 nr 12,

poz. 211). Zdaniem Sądu Najwyższego oba formułowane przez skarżącego

zagadnienia

prawne

w

istocie

mają

charakter

zagadnień

pozornych,

nieuzasadniających przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Skarżący podnosił w kasacji także oczywiste naruszenie prawa przez

zaskarżony wyrok w zakresie przytoczonych w kasacji podstaw kasacyjnych

odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ

na wynik sprawy. Już samo sformułowanie tej przesłanki przez powtórzenie

podstaw kasacyjnych należy ocenić negatywnie. Oczywistość naruszenia prawa w

rozumieniu art. 393 § 2 k.p.c. powinna być rozumiana jako widoczna bez

pogłębionej analizy prawnej sprzeczność w wykładni lub stosowaniu z jego

brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami

interpretacji (postanowienie

Sądu Najwyższego z 26 lutego 2001 r. I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz.

494). Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę

kasacji w rozumieniu art. 3931 k.p.c. , lecz o naruszenie kwalifikowane. Sąd

Najwyższy nie stwierdził oczywistego naruszenia prawa przez zaskarżone

orzeczenie, a skarżący nie wykazał na czym na ta oczywistość, jego zdaniem, ma

polegać.

Z tych przyczyn na podstawie art. 3937 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.