I PK 224/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 224/04

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza

w sprawie z powództwa J.Ś. i Al. K.

przeciwko Firmie Handlowej "J." Spółce Akcyjnej w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2005 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w K.

z dnia 20 maja 2004 r., sygn. akt VI Pa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 20 maja 2004 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację strony

pozwanej J. S.A. w Kr. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 czerwca 2003

r. zasądzającego na rzecz powoda J. Ś. kwotę 14.250 zł wraz z odsetkami a na

rzecz powoda A. K. kwotę 11.653, 20 zł wraz z odsetkami tytułem odszkodowań z

umów o zakazie konkurencji oraz orzekł o kosztach procesu.

Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, stosownie do których

powodowie, będący członkami zarządu pozwanej spółki zawarli ze stroną pozwaną

w dniu 11 maja 2001 r. umowy o zakazie konkurencji i zobowiązali się do

powstrzymania od działań konkurencyjnych wobec spółki do dnia 31 grudnia 2003

r. w zamian za odszkodowanie wynoszące 25% wynagrodzenia miesięcznego,

płatne w ratach miesięcznych. Pomiędzy stronami zostały zawarte umowy zbycia

posiadanych przez powodów akcji imiennych pozwanej na rzecz spółki w celu ich

umorzenia. Powodom wypłacano odszkodowanie z tytułu obowiązywania umów o

zakazie konkurencji do sierpnia 2001 r. włącznie. Aneksami do umów zbycia akcji z

dnia 20 listopada 2001 r. zawartymi z powodami i byłą żoną powoda Ś. oraz żoną

powoda K. ustalono, że zapłata wynagrodzenia za akcje miała zostać dokonana do

dnia 21 listopada 2001 r. W §2 aneksu zbywcy akcji oświadczyli, iż zapłata za akcje

zaspokaja ich wszelkie roszczenia wobec strony pozwanej. Powodom wypłacono

należność za akcje z potrąceniem pożyczek i zaliczek udzielonych na akcje. We

wrześniu 2001 r. zarząd spółki został poinformowany, iż powodom zostały

wypowiedziane umowy o zakazie konkurencji, lecz w związku z ich niedoręczeniem

strona pozwana wypłaciła powodom odszkodowania za wrzesień. Sąd Rejonowy

wskazał, że zmiana umowy o zakazie konkurencji może nastąpić jedynie w drodze

porozumienia stron i nie można uznać, iż powodowie wyrazili zgodę na uchylenie

obowiązku pracodawcy zapłaty odszkodowania, gdyż aneksy dotyczyły zbycia akcji

pozwanej a ta nie wykazała aby strony obejmowały swoją zgodną wolą również

roszczenia wynikające z umów o zakazie konkurencji. Aneksy zostały podpisane

także przez osoby, które nie były stronami umowy o zakazie konkurencji.

Sąd drugiej instancji wskazał dodatkowo, iż prezes zarządu pozwanej nie

potwierdził, aby w negocjacjach dotyczących zawarcia aneksów do umów zbycia

akcji przez powodów mówiło się o zrzeczeniu się prawa do odszkodowań w zamian

za szybszą zapłatę za akcje. Zrzeczenia takiego nie można domniemywać, zaś

ustalenia co do hipotetycznych roszczeń nie mogą się odnosić do konkretnej

umowy mającej swoje oparcie w art. 1012 k.p.

Strona pozwana wniosła kasację od tego wyroku.

Skarżonemu orzeczeniu zarzucała naruszenie prawa materialnego tj. art.

65§2 k.c. poprzez błędną wykładnię § 2 aneksu z dnia 20 listopada 2001 r. do

umowy sprzedaży akcji i przyjęcie, iż oświadczenie o zrzeczeniu się wszelkich

roszczeń względem pozwanej nie obejmuje roszczeń dotyczących odszkodowania

z umów o zakazie konkurencji bowiem nie były one przedmiotem negocjacji, mimo

że wolą pozwanego było zawarcie umowy zawierającej zrzeczenie się przez

powodów wszystkich roszczeń bez wskazywania podstawy i rodzaju danego

roszczenia i tej treści „zapis” znajduje się w umowie.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania pozwana

wskazywała występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne dotyczące

rozstrzygnięcia, czy w przypadku wpisania do umowy ogólnego określenia „...

zapłata zaspokaja wszelkie roszczenia...” oznacza to zwolnienie wierzyciela z

długów w rozumieniu art. 508 k.c. czy też należy w oparciu o art. 65 k.c. badać jaki

był cel umowy, a umowę traktować jako umowę nienazwaną w której wierzyciel

zobowiązuje

się

nie

dochodzić

spełnienia

określonych

świadczeń,

lecz

równocześnie nie powoduje zwolnienia dłużnika z długu. Praktyka obrotu

gospodarczego bardzo często posługuje się sformułowaniami: zrzeka się wszelkich

innych roszczeń, zapłata zaspokaja wszelkie roszczenia. W praktyce pojawiają się

wątpliwości czy takie oświadczenia dotyczą wyłącznie roszczeń wymagalnych czy

mogą również dotyczyć roszczeń niewymagalnych. Zdaniem pozwanej, określeń

przytoczonych wyżej a związanych z niniejszą sprawą nie należy interpretować jako

zwolnienie z długu, lecz jako element umowy nienazwanej w której wierzyciel

zobowiązuje się nie dochodzić od dłużnika należnego świadczenia. „Skutkiem

przyjęcia takiej interpretacji byłby fakt, że wierzytelność nie wygasła, lecz nie może

być dochodzona w drodze postępowania sądowego”. Ponadto zdaniem pozwanej

można zrzec się roszczenia, które nie jest wymagalne, co wynika „z zasady

swobody umów oraz z faktu, iż brak jest przepisu bezwzględnie obowiązującego

wyłączającego taką możliwość”.

Ponadto zdaniem skarżącej kasacja jest zasadna, bowiem Sądy pierwszej i

drugiej instancji oparły orzeczenia na subiektywnej metodzie wykładni umów, która

to metoda nie znajduje podstaw ani w przepisach ani w doktrynie czy orzecznictwie

.

Kasacja zawiera wniosek o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów

solidarnie na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego.

Sąd Najwyższy ustalił, co następuje:

Zgodnie z art. 393 §1 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji

do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest

oczywiście bezzasadna. Sąd Najwyższy nie może natomiast odmówić przyjęcia

kasacji do rozpoznania wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty

narusza prawo albo gdy zachodzi nieważność postępowania art. (393§2 k.p.c.)

Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji w niniejszej sprawie

strona skarżąca przedstawiła występowanie istotnego zagadnienia prawnego

dotyczącego interpretacji sformułowania zawartego w umowie. Wskazać należy, iż

przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania w

aspekcie występującego w sprawie zagadnienia prawnego powinno odnosić się do

określonego przepisu prawa, którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla

rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych

podobnych spraw i nie może sprowadzać się do odpowiedzi na zarzuty skarżącego

skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia, ani też odpowiedzi na pytania

retoryczne(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lutego 2003 r. I PK 306/02)

Ponadto rozważanie przez Sąd Najwyższy, w ramach rozpoznawania kasacji,

określonych zagadnień prawnych czy też dokonywanie wykładni przepisów prawa

nie może mieć charakteru abstrakcyjnego oderwanego od przesłanek orzekania w

danej sprawie. W niniejszej sprawie problem sprowadza się do wykładni

oświadczenia woli dokonanego w konkretnej sytuacji, co zdaniem Sądu

Najwyższego nie pozwala na wyciąganie wniosków ogólniejszej natury. Tym

samym sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne sprowadza się w

efekcie do materii faktu (i przeprowadzenia postępowania dowodowego na

powyższą okoliczność), nie zaś materii prawa, co skutkuje jego pozornością.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 7 §1 k.p.c.

orzekł jak wyżej.