I PK 21/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 21/09

POSTANOWIENIE

Dnia 21 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z powództwa R. M.

przeciwko M. S. i T. S.

o wynagrodzenie za pracę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 kwietnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G.

z dnia 7 października 2008 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

W sprawie o ustalenie stosunku pracy, przy zarzucie pozwanych, że powód był

podwykonawcą

robót

budowlanych,

Sąd

Pracy

ustalił

jego

pracownicze

zatrudnienie i po ponownym rozpoznaniu rozstrzygnął o oddaleniu żądania

wyrównania wynagrodzenia za pracę, gdyż kwota wypłacona powodowi przez

pracodawcę przewyższa ustalone przez strony wynagrodzenie. Apelację powoda

oddalił Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z 7 października 2008 r. W uzasadnieniu

wskazał, że skoro pozwany udokumentował wypłaty powodowi wynagrodzeń, to na

powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż nie w pełni stanowiły wynagrodzenia za

pracę, bowiem za część dokonał zakupu materiałów budowlanych oraz opłacił

innych pracowników. Dowody wnioskowane przez powoda tego nie potwierdziły.

Zaliczki na wypłaty dla pracowników i materiały budowlane były rozliczane osobno.

Powód otrzymał kwotę 24.196,13 zł, wyższą niż przysługujące mu wynagrodzenie, i

nie udowodnił, że nie stanowiła wynagrodzenia, lecz była przeznaczona na inne

cele.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.).

Jako okoliczności uzasadniające przyjęcie i rozpoznanie skargi kasacyjnej powód

wskazał „na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz na

potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, co pozwoli na wyjaśnienie: czy w procesie z powództwa pracownika przeciwko pracodawcy o zapłatę

wynagrodzenia za pracę to na powodzie ciąży obowiązek wykazania, że wypłacone

mu kwoty pieniężne nie stanowią tylko wynagrodzenia za wykonaną przez niego

pracę, lecz przekazane mu były z innego tytułu, w tym w szczególności w celu

zapłaty wynagrodzenia za pracę pozostałym pracownikom pozwanego zakładu

pracy, w sytuacji gdy pracodawca nałożył na powoda obowiązek rozdziału i

przekazywania wynagrodzenia za pracę dla pozostałych współpracowników

powoda, jak i zakupu materiałów i urządzeń niezbędnych do wykonania pracy, a

pracodawca w zakładzie pracy narusza swoje podstawowe obowiązki wobec

powoda oraz pozostałych pracowników między innymi w ten sposób, że nie

prowadził akt osobowych pracowników, nie prowadził ewidencji czasu pracy

pracowników, nie sporządzał list płac dla pracowników, nie dokumentował i nie

potwierdzał wypłaty wynagrodzenia za wykonaną pracę wobec tych osób; czy też to

obowiązkiem pozwanego jest wykazanie, że przekazane powodowi kwoty

pieniężne nie zostały przeznaczone na inne cele, niż tytułem wynagrodzenia za

pracę". Ponadto powód wskazał „na oczywiste naruszenie przez zaskarżony wyrok

wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego i procesowego (z podstaw

kasacyjnych), co powoduje, że niniejsza skarga jest oczywiście uzasadniona (art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c.)".

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:

Wszystkie wskazane we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania podstawy nie

spełniają się jako przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

Wniosek jedynie hasłowo nawiązuje do przesłanki przedsądu z art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c., gdyż przytoczona wyżej jej treść (in extenso) sama pokazuje, że nie jest to

istotne zagadnienie prawne. Przede wszystkim takie zagadnienie nie zostało

sformułowane. Myli się istotne zagadnienie prawne ze zwykłą wykładnią i

zastosowaniem prawa. Nie przedstawiono istotnego zagadnienia prawnego w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Chodzi w nim o problem doniosły jurydycznie

oraz o znaczeniu uniwersalnym dla systemu (dziedziny) prawa. Wymagałoby to

przede wszystkim jego klarownego przedstawienia z odwołaniem do określonych

norm prawnych (przepisów). Oczywiście po uprzedniej gruntownej analizie prawa

oraz orzecznictwa, na bazie której można by dopiero stwierdzić, iż określone istotne

zagadnienie prawne rzeczywiście występuje i stanowi podstawę do przyjęcia skargi

do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Tymczasem postawione zagadnienie

sprowadza się do zastosowania prawa w konkretnej sprawie (powoda) i dotyczy

tylko reguł dowodowych. Te zaś skarżący postrzega odmiennie niż Sąd w

zaskarżonym wyroku i jurydycznie nie wykazuje swojego stanowiska. Zasady

postępowania dowodowego i ciężar dowodu zależą od prawa materialnego i są

określone

w

prawie

procesowym.

Sprawa

nie

należy

do

szczególnie

skomplikowanych, a już na pewno samo pytanie zagadnienia nie może być

kwalifikowane jako istotne zagadnienie prawne. Zapłata wynagrodzenia jest

zwykłym obowiązkiem pracodawcy i w sprawie ustalano, że obowiązek ten został

wykonany. Skoro pozwany nie przyznał, że wypłacone powodowi wynagrodzenie

było przeznaczone również na inne cele, to trudno wymagać od niego

udowodnienia tego, czego nie twierdził (art. 6 k.c., art. 300 k.p.). Okoliczności

związane z brakiem dokumentacji pracowniczej zostały przez Sąd ocenione. Nie

można tu nie dostrzegać, że wpierw nie było żadnych atrybutów stosunku pracy i

dopiero

orzeczenie

sądowe

taki ustaliło.

Jednakże

mimo zarzutu

braku

dokumentacji pracowniczej znaczenie miały dokumenty na podstawie których

ustalono kwoty faktycznie powodowi wypłacone. W sprawie nie chodziło też o to, że

pozwany nie uregulował wszystkich kosztów robót budowlanych, ale o to czy

zapłacił powodowi wynagrodzenie za pracę. Rozważania te wychodzą jednak poza

konieczną w tym miejscu argumentację, gdyż wystarczająco pokazują, że

postawione kwestie należą do zwykłej wykładni i stosowania prawa, natomiast w

żadnej mierze nie składają się na istotne zagadnienie prawne.

Podobna ocena odnosi się do drugiej przesłanki (podstawy) przedsądu z art. 398 9

§ 1 pkt 2 k.p.c. Również ta przesłanka ma charakter uniwersalny, gdyż chodzi w

niej o wykładnię prawa o nie o jego zastosowanie w konkretnej sprawie. Przesłanka

ta winna wykazywać potrzebę wykładni konkretnego przepisu, a tego brak jest we

wniosku. Wniosek nie wykazuje, iżby istniały poważne wątpliwości w wykładni

jakiegokolwiek przepisu, tym bardziej rozbieżności w orzecznictwie. Niezależnie od

tych braków, metodycznie trudno jest również oddzielić argumentacje odrębnych

podstaw przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. (art. 3984 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.).

Argumentacja jest ogólna i nie wykracza poza zwykłą wykładnię prawa. Ta zaś nie

stanowi przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 k.p.c. W przeciwnym razie skarga

kasacyjna byłaby zwykłym środkiem odwoławczym a postępowanie kasacyjne

kolejną instancją.

Ta ostatnia uwaga odnosi się też do wniosku wskazującego na przesłankę

przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Otóż wyrok Sądu Apelacyjnego jest

prawomocny i stąd jedynie wykazanie, że skarga jest oczywiście uzasadniona

warunkuje przyjęcie jej do rozpoznania. Wskazana podstawa jest wadliwa, gdyż

skarżący w jej uzasadnieniu odwołuje się do podstaw kasacyjnych. Uzasadnienie

przesłanki przedsądu ma być odrębne od uzasadnienia podstawy kasacyjnej (art.

3984 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.). Na etapie przedsądu ocenie podlega tylko podstawa

(przesłanka), która ma uzasadniać przyjęcie skargi do rozpoznania, natomiast

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania. We wniosku o przyjęcie skargi przesłanka z art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga samodzielnego i odrębnego wykazania. Sąd

Najwyższy nie powinien oddalić skargi gdy ma uzasadnione podstawy (wniosek a

contrario z art. 39814 k.p.c.). Jednak aby skarga została przyjęta do rozpoznania, to

nie wystarcza, że jej podstawy są uzasadnione - czego nie ocenia się na

przedsądzie - lecz konieczne jest wykazanie, że „skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona". Sąd Najwyższy związany jest stanem faktycznym stanowiącym

podstawę zaskarżonego wyroku (art. 39813 § 2 k.p.c.). Art. 233 § 1 k.p.c.

bezpośrednio dotyczy ustalenia faktów i oceny dowodów i dlatego nie może być

podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.). Ustalenia skarżonego wyroku idą

dalej niż zdaje się przyjmować skarżący. Niesporna jest kwota wypłacona

powodowi przez pozwanych i nie można też nie dostrzec ustalenia, że

wynagrodzenia innych pracowników oraz wydatki zostały rozliczone z pozwanymi.

Trudno zgodzić się także z wnioskiem, że to pozwani winni wykazywać na co

powód przeznaczył wypłacone mu pieniądze. Tę regułę miał na uwadze Sąd i

stwierdził, że powód nie wykazał, iżby wynagrodzenie (jego część) przeznaczył na

koszty, które obciążałyby pozwanych. Na użytek przesłanki z art. 398 9 § 1 pkt 4

k.p.c. nie wyjaśniono na czym miałoby polegać naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.

Granicę ustaleń stanu faktycznego stanowi dwuinstancyjne postępowanie przed

sądami powszechnymi. Wniosek samodzielnie nie zakwestionował także warstwy

materilanoprawnej dla wykazania, że skarga jest oczywiście uzasadniona.

Z tych względów nie można stwierdzić podstaw z art. 398 9 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.,

które uzasadniałyby przyjęcie skargi do rozpoznania i dlatego orzeczono jak w

sentencji, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c.