I PK 18/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 18/19 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z powództwa T.K.‎przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształcących Nr […] w Ł.‎o zadośćuczynienie z tytułu mobbingu,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 maja 2020 r.,‎skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy ‎i Ubezpieczeń Społecznych w Ł.‎z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt VIII Pa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2. nie obciąża powoda kosztami pełnomocnika pozwanego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

W wyroku z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt VIII Pa […], Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. – w sprawie z powództwa T.K. przeciwko Zespołowi Szkól Ogólnokształcących Nr […] w Ł. – oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...] w Ł. z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt X P […], w którym Sąd Rejonowy oddalił powództwo T.K. przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształcących Nr […] w Ł. o zadośćuczynienie z tytułu mobbingu.Powyższy wyrok Sądu Okręgowego powód zaskarżył skargą kasacyjną.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w zakresie w jakim zarzuca Sądowi drugiej instancji błędną wykładnię art. 943 § 2 k.p., a także w zakresie, w jakim zarzuca Sądowi drugiej instancji nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacyjnych. Wskazano, że Sąd wbrew logice, doświadczeniu życiowemu i aktualnej linii orzeczniczej orzekł, że częsta absencja pracownika wyklucza uporczywość i długotrwałość mobbingu, skutki w postaci rozstroju zdrowia psychicznego, na który wpływ miał stopień wrażliwości pracownika wykluczają mobbing, jeżeli u przeciętnie odpornego pracownika by nie wystąpiły, a zachowanie współpracowników (wulgarne komentarze, poniżanie) i niechęć do powoda wywołana jego często absencją i koniecznością przeniesienia jego obowiązków na współpracowników wykluczają „zmanię” celowego działania mobberów.

Należy także zwrócić uwagę na niezgodność poglądów Sądu Okręgowego prezentowanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu z wykładnią art. 943 § 2 k.p. dokonaną w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności wyroku z dnia 7 maja 2009 r., III UK 2/09, w którym Sąd Najwyższy wyraźnie opowiedział się za możliwością przyjęcia istnienia mobbingu w wypadku nieumyślnego zachowania prześladowcy (brak zamiaru) i przyjął koncepcję mobbingu jako zachowania, które w konkretnym stanie faktycznym - nie musiało wywołać realnego skutku.

Wystarczy, że pracownik był obiektem oddziaływania, które według obiektywnej miary może być ocenione za wywołujące jeden ze skutków określonych w art. 943 § 2 k.p.W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o: - 1) wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; ewentualnie o:

2) oddalenie skargi kasacyjnej;

3) zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony twierdzeniem o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967).Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Zasadnicza wadliwość uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania polega na tym, że autor skargi powtarza w istocie argumentację przedstawioną w uzasadnieniu obydwu podstaw skargi kasacyjnej.

Brakuje – w takim ujęciu uzasadnienia wniosku – odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację, którą autor skargi wykazałby walor oczywistej zasadności jego skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Twierdzenia o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z uwagi na błędną wykładnię art. 943 § 2 k.p. są prostym zaprzeczeniem stanowisku zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. w zakresie zastosowania w sprawie powołanego przepisu. Autor skargi swoje twierdzenia opiera na eksponowaniu niektórych elementów stanu faktycznego sprawy z pominięciem innych.

Tymczasem punktem odniesienia do zastosowania w sprawie przepisu art. 943 § 2 k.p. był cały zespół okoliczności faktycznych przedstawiony szeroko w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu wniosku nie uwzględnia się ustaleń zaskarżonego wyroku zgodnie z którymi między innymi: powód był uważany za osobę niekoleżeńską, unikającą pracy, nieprzykładającą się do wykonania powierzonych obowiązków, swoim zachowaniem prezentował agresywne postawy wobec innych pracowników, zwłaszcza kiedy to pracodawca zawarł z powodem umowę na czas nieokreślony.

Współpracownicy pomimo wiedzy, iż powód samotnie wychowuje dziecko mieli do niego pretensje w związku z przekonaniem, że nadużywa on zwolnień lekarskich oraz dobrej woli pracodawcy i niesolidnie wykonuje swoją pracę, wobec czego oni sami musieli wykonywać zadania powoda. Relacje między powodem a innymi współpracownikami u strony pozwanej miały charakter zwykłego konfliktu wywołanego uchylaniem się przez powoda od wykonywania swych obowiązków, z częstymi absencjami w pracy z powodu jego choroby i opieki, co zwiększyło zakres obowiązków innych współpracowników i dezorganizowało innym pracę.

Powód nie panował nad emocjami w pracy, bywał agresywny i krzyczał na współpracowników. Współpraca z powodem była trudna z uwagi na jego zachowanie.Nie przekonuje o oczywistej zasadności skargi twierdzenie autora skargi o nierozpoznaniu wszystkich zarzutów apelacji bez powiązania tego twierdzenia z odpowiednim przepisem prawa procesowego i wskazaniem, które zarzuty apelacji powoda zostały – w jego ocenie – pominięte przez Sąd drugiej instancji.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.).

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 102 k.p.c.