I PK 157/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 157/11

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa T. S.

przeciwko Urzędowi Skarbowemu w B.

o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 lutego 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 27 maja 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 27

maja 2011 r. oddalił apelację powoda T. S. od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu

Pracy z dnia 26 marca 2010 r., mocą którego oddalono jego powództwo przeciwko

pozwanemu Urzędowi Skarbowemu o odszkodowanie za niezgodne z prawem

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną powoda. Skargę

oparto na podstawie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy związku z art. 4 i art. 9

ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze

zm.), polegające na błędnym przyjęciu, że z mocy powołanych przepisów

pracodawca był uprawniony do rozwiązania umowy o pracę z powodem, podczas

gdy przepisy te nie mają zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu lub o uchylenie wyroku i orzeczenie

co do istoty sprawy przez uwzględnienie powództwa w całości, w każdym

przypadku z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania.

Jako okoliczność przemawiającą za przyjęciem skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazano oczywistą zasadność skargi, albowiem „powód kwestionuje

fakt natychmiastowego (dyscyplinarnego) rozwiązania przez pracodawcę łączącej

strony umowy o pracę i niezastosowania innego, mniej restrykcyjnego oraz

uciążliwego sposobu jego realizacji, co in concreto w kontekście prawidłowo

zastosowanych przepisów prawa materialnego obowiązujących w niniejszej

sprawie powinno mieć miejsce”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie warto podkreślić, iż Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest

sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie

jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to

uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu

publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje

tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych a art. 398 9 § 1 k.p.c., tj. wówczas,

gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, bądź istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, czy też zachodzi nieważność postępowania

lub gdy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W konsekwencji tegoż w

art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca

wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m. in. na

możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 398 4 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek

przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia

(§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach

postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna

być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać

w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym

bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem

zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na

usuwaniu

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

powszechnych

oraz

na

wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w

sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., II

UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/8, LEX nr 459291, z

dnia 9 czerwca 2008 r., II UK38/08, LEX nr 404134 i z dnia 19 czerwca 2008 r., II

UZ 18/08, LEX nr 406392).

Godzi się zatem zauważyć, że w razie wskazania tej przesłanki przedsądu,

jaką jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku

zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i

przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531, z dnia 10

sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK

70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z

dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I

CZ 64/08). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy

dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i

doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK

218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107, z

dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK

11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W

judykaturze podkreśla się, iż przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście

nieprawidłowego

orzeczenia.

Sam

zarzut

naruszenia

(nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjne jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., nr 13, poz. 230, z dnia 11

stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK

46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszej sprawy wypada

stwierdzić, że skarżący nie wykazał istnienia powołanej przez siebie przesłanki

przedsądu.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest niewłaściwie

skonstruowany. Skarżący nie wskazał w nim, w obrazie których przepisów upatruje

oczywistej zasadności skargi i na czym polega kwalifikowane naruszenia przez Sąd

Okręgowy tych unormowań. Argumentacji za istnieniem powołanej przesłanki

przedsądu należałoby zatem poszukiwać w motywach podstaw kasacyjnych. Nie

jest zaś rzeczą Sądu Najwyższego dopatrywanie się w uzasadnieniu podstaw

kasacyjnych

innych

elementów

konstrukcyjnych

skargi.

Już

to

sytuuje

przedmiotową skargę kasacyjną na granicy jej dopuszczalności.

Warto zauważyć, że problem dopuszczalności rozwiązania stosunku pracy w

trybie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy z pracownikiem korpusu służby cywilnej

zatrudnionym na podstawie umowy o pracę był przedmiotem analizy Sądu

Najwyższego w poprzednim wyroku wydanym w tej sprawie w dniu 15 marca

2011 r., I PK 192/10. Dokonana w uzasadnieniu tego wyroku interpretacja

przepisów

prawa jest wiążąca dla sądu, któremu przekazano sprawę do

ponownego rozpoznania i nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia

wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z tą

wykładnią (art. 39820 k.p.c.).

Co zaś się tyczy kwestii wdrożenia wobec osoby, która dopuściła się

ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków członka korpusu służby cywilnej,

postępowania

dyscyplinarnego

zamiast

rozwiązania

umowy

o

pracę

bez

wypowiedzenia z winy pracownika trzeba stwierdzić, iż na gruncie art. 52 § 1 pkt 1

Kodeksu pracy od dawna wyrażany jest pogląd, że rozwiązanie stosunku pracy w

tym trybie nie musi być poprzedzone skorzystaniem przez pracodawcę z

łagodniejszych sankcji w postaci kar porządkowych (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 28 października 1976 r., I PRN 74/76 ,OSNC 1977, nr 5 – 6, poz.100).

W świetle powyższego chybiona jest teza o oczywistej zasadności

przedmiotowej skargi kasacyjnej. Z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono zatem jak w

sentencji postanowienia.