I PK 132/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 132/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski

w sprawie z powództwa S. S.

przeciwko B. P. i J. S.

o odprawę i odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 lutego 2012 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 marca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 marca 2011 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki

S. S. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 12 sierpnia 2010 r., w sprawie przeciwko pozwanym B. P. i J. S. o odprawę i

odszkodowanie.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego powódka wniosła skargę kasacyjną, w której

wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniła powołaniem się na nieważność

postępowania związaną z tym, że "w składzie Sądu Apelacyjnego, który wydawał

zaskarżone orzeczenie zasiadał Sędzia podlegający wyłączeniu z mocy ustawy,

zgodnie z art. 48 pkt 5 k.p.c., bądź który to Sędzia co najmniej winien zawiadomić

Sąd o zachodzącej podstawie swego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w

sprawie stosownie do treści art. 51 k.p.c., a w drugim przypadku w składzie Sądu

Okręgowego (Y) zasiadała Sędzia, która to również orzekała w sprawie o to samo

roszczenie w Sądzie drugiej instancji (sygn. akt … Sąd Okręgowy Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych)". Drugą z powołanych przez skarżącą okoliczności

mających

uzasadnić

przyjęcie

skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania

było

nieustanowienie dla powódki adwokata lub radcy prawnego z urzędu, mimo że

"taka potrzeba istniała ze względu na oczywistą nieporadność powódki", wobec

czego doszło do naruszenia art. 117 § 5 w związku z art. 5 k.p.c. Powódka wniosła

o uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego i poprzedzającego go wyroku

Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zdaniem

powódki, w sprawie najprawdopodobniej doszło do nieważności postępowania,

gdyż w składzie Sądu Apelacyjnego, który wydał zaskarżone skargą orzeczenie,

zasiadał sędzia podlegający wyłączeniu z mocy art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. (z mocy

prawa), bądź też sędzia, który powinien przynajmniej zawiadomić Sąd o

zachodzącej podstawie swego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie w

myśl art. 51 k.p.c.

Sąd Najwyższy tych zarzutów nie podziela. Przede wszystkim należy

stwierdzić, że podstawą przyjęcia skargi kasacyjnej z uwagi na nieważność

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.) jest wyłącznie nieważność postępowania

przed Sądem drugiej (a nie pierwszej) instancji, czyli w rozpoznawanej sprawie

przed Sądem Apelacyjnym (przykładowo wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10

lutego 1998 r., II CKN 600/97, OSP 1999 nr 3, poz. 58, z glosą W. Broniewicza; z

dnia 23 czerwca 2009 r., III UK 16/09, LEX nr 518055 i z dnia 22 lipca 2009 r., I UK

63/09, LEX nr 529764 oraz postanowienia z dnia 17 lutego 2004 r., III CK 38/04,

LEX nr 172804; z dnia 13 sierpnia 2003 r., V CK 218/03, LEX nr 365067; z dnia 24

maja 2007 r., V CSK 62/07, LEX nr 442605 i z dnia 16 listopada 2006 r., II CSK

177/06, LEX nr 445245). W sprawie brak jest podstaw przyjęcia nieważności

postępowania odwoławczego, gdyż w składzie orzekającym Sądu drugiej instancji

nie brał udziału sędzia wyłączony z mocy ustawy. Zgodnie z art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.,

sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których w instancji niższej brał

udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu

prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w

sprawach, w których występował jako prokurator. Wyrok Sądu Apelacyjnego, od

którego powódka wniosła skargę kasacyjną, został wydany w składzie SSA J. P.

(przewodniczący, sprawozdawca), SSA K. B. oraz SSA M. P. W takim razie do

nieważności postępowania z przyczyn podanych przez powódkę mogłoby dojść

wyłącznie, gdyby okazało się, że którykolwiek z wymienionych sędziów wyrokował

w tej samej sprawie w Sądzie Okręgowym (sądzie pierwszej instancji). Tymczasem

wyrok Sądu Okręgowego z dnia 12 sierpnia 2010 r., który był przedmiotem kontroli

Sądu Apelacyjnego, został wydany jednoosobowo przez SSO E. K. Z tego względu

nie może być mowy o nieważności postępowania odwoławczego z przyczyn

wskazanych w art. 379 pkt 4 w związku z art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.

Sąd Najwyższy zauważa, iż sędzia M. P. (wówczas jako sędzia Sądu

Okręgowego) uczestniczył w wydaniu wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24

października 2001 r.

(sądu drugiej instancji). Jednak dotyczyło to innej

(poprzedniej) sprawy w ujęciu procesowym niż rozpoznawana. Tymczasem

wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. dotyczy jedynie

orzekania przez tego samego sędziego w tej samej sprawie. Zatem to, że w

poprzedniej sprawie, która toczyła się pomiędzy tymi samymi stronami, orzekał

sędzia M.P. biorący udział w wydaniu przez Sąd Apelacyjny orzeczenia objętego

skargą

kasacyjną,

nie

stanowi

przesłanki

nieważności

postępowania

odwoławczego.

Nietrafnie też powódka powołuje się na nieważność postępowania

apelacyjnego, gdyż "w składzie Sądu Apelacyjnego, który wydawał zaskarżone

orzeczenie zasiadał Sędzia..., który co najmniej winien zawiadomić Sąd o

zachodzącej podstawie swego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie

stosownie do treści art. 51 k.p.c. Nieważność postępowania w rozumieniu art. 379

pkt 4 k.p.c. dotyczy bowiem tylko udziału sędziego wyłączonego z mocy ustawy, a

nie podlegającego wyłączeniu na wniosek. Takiego zarzutu nie można ponadto

rozpoznawać

w kategoriach

oczywistego,

rażącego

naruszenia

przepisów

proceduralnych przez Sąd drugiej instancji, skoro powódka nawet nie przedstawiła

stosownego wywodu, z którego wynikałaby taka oczywistość, a zwłaszcza

potwierdzającego tezę, że sugerowane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy w Sądzie Apelacyjnym. Z analogicznych względów na uwzględnienie

nie zasługuje zarzut dotyczący nieustanowienia dla powódki zawodowego

pełnomocnika procesowego, zwłaszcza że w postępowaniu apelacyjnym powódka

w ogóle nie złożyła wniosku w tym przedmiocie.

Z powołanych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.