I PK 130/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 130/11

POSTANOWIENIE

Dnia 15 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko M. Spółce Gazownictwa Sp. z o. o. o odszkodowanie i zadośćuczynienie

w związku z mobbingiem,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 lutego 2012 r.,

skarg kasacyjnych powoda i strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 18 maja 2011 r.,

I. odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania,

II. znosi między stronami koszty postępowania wywołane

wniesieniem skarg kasacyjnych.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. Sąd Okręgowy zmienił wyrok z dnia 23

lutego 2011 r. Sądu Rejonowego w ten sposób, że w miejsce zasądzonej na rzecz

M. M. od M. Spółki Gazownictwa Spółki z o.o. w punkcie Ib. kwoty zasądził kwotę

6.091,18 zł z ustawowymi odsetkami (I); w punkcie Ic. obniżył zasądzoną w nim

kwotę do kwoty 432 zł (II); w punkcie III obniżył zasądzoną w nim kwotę do kwoty

2.210,07 zł (III); a w pozostałej części oddalił apelacje obu stron (IV).

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wniosły obie strony.

Powód zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to: 1) art. 94 3 § 4 k.p. w

związku z art. 361 § 2 w związku z art. 444 § 2 w związku z art. 447 k.c. w związku

z art. 300 k.p. objawiające się wadliwą wykładnią art. 94 3 § 4 k.p. polegającą na

błędnym przyjęciu, iż odszkodowanie za mobbing przysługuje pracownikowi w

zakresie szkody rzeczywistej, podczas gdy z literalnego brzmienia art. 94 3 § 4 k.p.

nie wynika jakiekolwiek ograniczenie zasady pełnej restytucji za doznaną szkodę

oraz poprzez niezastosowanie art. 361 § 2 w związku z art. 444 § 2 w związku z art.

447 k.c. w związku z art. 300 k.p., zgodnie z którymi odszkodowanie za mobbing

powinno stanowić rekompensatę nie tylko szkody rzeczywistej, ale również

utraconych korzyści; 2) art. 390 § 2 k.c. w związku z art. 94 3 § 4 k.p. w związku z

art. 361 § 2 k.c. w związku z art. 444 § 2 w związku z art. 447 k.c. w związku z art.

300 k.p. objawiające się niewłaściwym zastosowaniem art. 390 § 2 k.c. poprzez

zastosowanie go w niniejszej sprawie pomimo braku do tego przesłanek, co

wynikało z błędnego przyjęcia, iż część szkody której kompensaty domaga się

powód stanowi wynagrodzenie należne mu z tytułu innej niż umowa o pracę

umowy, która nie była zawarta pomiędzy stronami i brak przeciwnego ustalenia w

tym zakresie, co w konsekwencji skutkowało brakiem zastosowania i wykładni

przepisów regulujących odpowiedzialność i wysokość odszkodowania za mobbing

w części, w której powód domagał się odszkodowania z tytułu powierzenia mu od

19 maja 2009 r. obowiązków inspektora nadzoru, tj. obowiązków z wyżej opłacanej

grupy zaszeregowania, bez jednoczesnego wzrostu wynagrodzenia; 3) art. 94 3 § 4

w związku z art. 92 § 1 pkt 1 w związku z art. 92 § 4 k.p. w związku z art. 6 ust. 1 w

związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w

związku z art. 361 § 2 w związku z art. 444 § 2 w związku z art. 447 k.c. w związku

z art. 300 k.p. objawiające się niewłaściwym ich zastosowaniem poprzez

zasądzenie tytułem odszkodowania różnicy w wynagrodzeniu, a otrzymywanymi

świadczeniami zdrowotnymi wyłącznie za okres od rozwiązania stosunku pracy do

lutego 2011 r., kiedy powód w związku z mobbingiem, którego był ofiarą,

pozostawał na zwolnieniu lekarskim już na sześć miesięcy przed ostatecznym

rozwiązaniem stosunku pracy, co oznacza, iż również w tym okresie otrzymywał

niepełne wynagrodzenie; 4) art. 183a § 1 k.p., poprzez jego błędną wykładnię i

przyjęcie, że w przepisie tym zawiera się zamknięty katalog potencjalnych przyczyn

dyskryminacji w zatrudnieniu - prawnie zabronionych kryteriów różnicowania

pracowników - podczas gdy już z literalnego brzmienia tego przepisu, między

innymi poprzez użycie zwrotu „w szczególności” oraz celu, któremu ma służyć

instytucja wyrażona w tym przepisie, wynika otwarty charakter rzeczonego

katalogu, czego - wbrew twierdzeniu Sądu drugiej instancji - nie wyklucza użycie

przez ustawodawcę w dalszej części rozdziału lla Kodeksu pracy sformułowania

„jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1 k.p.”; 5) art. 183b § 1 in fine

k.p., poprzez przyjęcie, że pracownik, który we własnej ocenie był dyskryminowany,

powinien wykazać przyczynę dyskryminacji oraz okoliczności dowodzące nierówne

traktowanie z tej przyczyny, podczas gdy zgodnie z dyspozycją wskazanego

przepisu powód - pracownik jest zobligowany nie do dowodzenia nierównego

traktowania, lecz jedynie do uprawdopodobnienia tej okoliczności i to na pozwanym

- pracodawcy spoczywa ciężar dowodu i wykazanie, że działał w ramach

obiektywnych kryteriów.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania, ewentualnie o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został po

pierwsze - oczywistym naruszeniem prawa, ponieważ zaskarżone orzeczenie

oparte jest na błędnej wykładni i niezastosowaniu przepisów prawa materialnego,

co skutkowało uznaniem, iż powodowi nie przysługuje odszkodowanie za korzyści

utracone w wyniku mobbingu oraz z powodu nierównego traktowania w

zatrudnieniu i po drugie – koniecznością rozstrzygnięcia istotnych zagadnień

prawnych mających znaczenie dla rozwoju prawa i wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, a sprowadzających się do odpowiedzi na następujące

pytania: 1) czy w świetle przepisów prawa pracy, w szczególności dyspozycji art.

943 § 4 k.p. odszkodowanie za szkodę powstałą w wyniku mobbingu stanowi

jedynie restytucję szkody rzeczywistej, czy też obejmuje obok damnum emergens,

również utracone korzyści, której ofiara mobbingu mogła osiągnąć gdyby nie

zachowanie mobbera; 2) czy w ramach rozpoznania sprawy dotyczącej skutków

mobbingu sąd odwoławczy ma prawo odstąpić od analizy spełnienia przesłanek

odpowiedzialności

odszkodowawczej

mobbera,

wskazując

na

możliwość

dochodzenia tych samych roszczeń w ramach innego stosunku prawnego,

dodatkowo na istnienie którego nie wskazano w ustaleniach faktycznych

dotyczących sprawy; 3) czy art. 183a § 1 k.p. mówiący o nakazie równego

traktowania w zatrudnieniu wymienia zamknięty katalog przyczyn dyskryminacji,

czy też użyty w nim zwrot „w szczególności” stanowi podstawę do przeciwdziałania

dyskryminacji również ze względu na inne kryteria; 4) czy nierówne traktowanie w

zatrudnieniu z przyczyny niewymienionej explicite w dyspozycji art. 183a § 1 k.p., w

szczególności przyjmujące formę dyskryminacji w zakresie wynagrodzenia za

pracę, stanowi kryterium nierównego traktowania w zatrudnieniu; 5) czy art. 18 3b §

1 k.p. nakłada na pracownika inicjatywę w zakresie udowodnienia faktów, z których

można domniemywać istnienie dyskryminacji, czy też ustanawia przeniesienie

ciężaru dowodu na pozwanego pracodawcę, w stosunku do którego zarzut

nierównego traktowania wystarczy, ażeby wszcząć postępowanie w sprawie o

odszkodowanie za nierówne traktowanie w zatrudnieniu.

Strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu drugiej instancji w odniesieniu do

pkt I-V w całości oraz w odniesieniu do pkt IV w części dotyczącej oddalenia jej

apelacji, zarzucając naruszenie prawa procesowego i materialnego, a mianowicie:

1) art. 382, art. 217 § 1 i 2, art. 227 i art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. oraz

w związku z art. 300 k.p. wynikające z braku wszechstronnej oceny materiału

dowodowego zebranego przez Sąd pierwszej instancji; 2) art. 94 3 § 2 k.p., poprzez

błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że działanie przez pracodawcę w

granicach przysługujących mu uprawnień stanowi działanie bezprawne, zwracanie

się przez przełożonego do pracownika po imieniu stanowi działanie bezprawne, o

istnieniu mobbingu decydują subiektywne odczucia pracownika; 3) art. 94 3 § 3 k.p.,

przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powód doznał rozstroju zdrowia na

skutek stosowanego wobec niego mobbingu; 4) art. 94 3 § 4 k.p., przez niewłaściwe

zastosowanie polegające na przyjęciu, że łącząca strony umowa o pracę została

rozwiązana przez powoda na skutek stosowanego wobec niego mobbingu; 5) art.

430 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz art. 361 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.,

przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że strona pozwana

ponosi odpowiedzialność z tytułu winy w nadzorze za szkodę polegającą na

zmniejszeniu wysokości świadczeń za czas choroby będącej skutkiem mobbingu a

wynagrodzeniem, jakie powód otrzymywałby, gdyby nie był niezdolny do pracy; 6)

art. 6 k.c., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że inicjatywa

dowodowa spoczywa nie tylko na stronach, ale nie jest wyłączone działanie sądu w

tym zakresie, co doprowadziło do badania wysokości rzekomej szkody majątkowej

poniesionej

przez

powoda

pomimo,

że

był

on

reprezentowany

przez

profesjonalnego pełnomocnika; 7) art. 481 § 1 k.c., poprzez niewłaściwe

zastosowanie polegające na przyjęciu, że strona pozwana pozostaje w opóźnieniu

w spełnieniu na rzecz powoda zadośćuczynienia i odszkodowania z tytułu

mobbingu, co doprowadziło do zasądzenia odsetek ustawowych.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

drugiej instancji w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez

zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie powództwa w całości,

ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w pierwszej kolejności

został uzasadniony jej oczywistą zasadności z uwagi na: 1) „oczywistą obrazę

przepisów prawa procesowego”, tj. art. 227, art. 217 § 1 i 2 oraz art. 233 § 1 k.p.c.,

co

„doprowadziło

do

całkowitego

i

nieuzasadnionego

pominięcia

zeznań

niekorzystnych dla powoda, co w konsekwencji nie pozwoliło na dokonanie

wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tylko

ocenę wybiórczą, jednostronną i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania i

zasadami doświadczenia życiowego i doprowadziło do stwierdzenia stosowania

mobbingu wobec powoda”; 2) „szereg naruszeń prawa materialnego”, tj. art. 94 3 §

2-4, art. 430 oraz art. 361 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz art. 481 § 1 k.c. w

wyniku oczywiście błędnego przyjęcia, że wobec powoda stosowano mobbing oraz

art. 6 k.c. poprzez naruszenie zasady równego traktowania stron w procesie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przepis art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania stanowił odrębny element pisma niezależny od

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 398 4 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia

skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 398 4 § 2 k.p.c.

powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnieniu

jest

niewystarczające,

bo

chociaż

przy

konstruowaniu

obu

wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy

bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym

przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym,

których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej

sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi

zostało sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy

przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy

jest to zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN

649/01, OSNP 2004, nr 9, poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02,

Wokanda 2004, nr 7-8, s. 51). Inaczej rzecz ujmując, istotne zagadnienie prawne

występuje wtedy, gdy wskazywana kwestia prawna ma niemałe znaczenie dla

systemu i rozwoju prawa. Chodzi więc nie tylko o określoną staranność i wysiłek w

jego zredagowaniu, ale przede wszystkim o jurydyczne przedstawienie analizy

stanu prawnego, orzecznictwa i wynikającego z tego problemu prawnego o takiej

wadze, który może być uznany za istotne zagadnienie prawne Tak Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 15 listopada 2007 r., II PK 159/07, LEX nr 863976). W myśl

utrwalonego orzecznictwa, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie

występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził

swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności

uzasadniające zmianę tego poglądu. Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia

prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do

odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego

orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić

za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania

przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego dnia 16 stycznia 2003 r., I

PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5).

Odwołując się do przesłanki konieczności rozstrzygnięcia zagadnień

prawnych powód ogranicza się do sformułowania pytań, bez podjęcia próby

przeprowadzenia

jakiegokolwiek

wywodu

jurydycznego

dla

wykazania,

że

zagadnienia te rzeczywiście istnieją, nie znalazły rozwiązania w dotychczasowej

judykaturze Sądu Najwyższego i są na tyle istotne, że wymagają jego

zaangażowania. Z tego względu wątpliwości skarżącego w ogóle nie poddają się

ocenie na etapie przedsądu.

Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi

wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz

podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób

oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka”

(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za

błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane).

Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest

wykazanie kwalifikowanej podstawy naruszenia konkretnych i powołanych w

podstawach

kasacyjnych

przepisów prawa

materialnego

lub procesowego

widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w

pogłębioną analizę prawną.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie niniejszej skargi do rozpoznania powód

w ogóle nie ustosunkowuje się do tak rozumianej przesłanki oczywistej zasadności

skargi ani nie wykazuje jej istnienia, ograniczając się do stwierdzenia, że

zaskarżone orzeczenie „oczywiście narusza prawo” wskutek błędnej wykładni i

niezastosowania przepisów prawa materialnego, co jest niewystarczające dla

dokonania oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W ramach przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej strona

pozwana powołała w pierwszym rzędzie przepisy postępowania, a mianowicie art.

217 § 1 i 2, art. 227 i art. 233 § 1 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że art. 227 k.p.c. określa jedynie jakie fakty są przedmiotem dowodu

(istotne) i uprawnia sąd do selekcji zgłoszonych dowodów jako skutku

przeprowadzonej oceny istotności okoliczności faktycznych, których wykazaniu

dowody te mają służyć. W rezultacie twierdzenie, że art. 227 k.p.c. został

naruszony przez sąd rozpoznający sprawę ma rację bytu tylko w sytuacji, gdy

wykazane zostanie, że sąd przeprowadził dowód na okoliczności niemające

istotnego znaczenia w sprawie i ta wadliwość postępowania dowodowego mogła

mieć wpływ na wynik sprawy, bądź gdy sąd odmówił przeprowadzenia dowodu na

fakty mające istotne znaczenie w sprawie, wadliwie oceniając, iż nie mają one

takiego charakteru (por. np. wyrok z dnia 10 marca 2011 r., II UK 306/10, LEX nr

885008 i orzeczenia w nim powołane). Z kolei art. 217 § 1 k.p.c. określa jedynie

uprawnienia procesowe stron, a nie jest źródłem kreacji obowiązku sądu,

zaniechanie spełnienia którego powodowałoby naruszenie przez sąd tego przepisu,

zaś naruszeniem art. 217 § 2 k.p.c. może być jedynie nieprzeprowadzenie

zawnioskowanego przez stronę dowodu na okoliczności mające istotne znaczenie

dla rozstrzygnięcia sprawy i jeszcze niewyjaśnione (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 marca 2000 r., I CKN 1443/99, LEX nr 529718 i orzeczenia

w nim przywołane). Nie wiadomo więc, na czym miałoby polegać naruszenie

wymienionych przepisów przez Sąd drugiej instancji, skoro skarżący nawet nie

twierdzi,

że

zgłaszał

w postępowaniu

odwoławczym

jakiekolwiek

wnioski

dowodowe. Przepis art. 233 § 1 k.p.c., jako bezpośrednio odnoszący się do sfery

ustalenia faktów i oceny dowodów, nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej

(art. 3983 § 3 k.p.c., por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2011 r., III

PK 72/10, LEX nr 901629 i orzeczenia w nim powołane). Natomiast w płaszczyźnie

wskazanych przez skarżącego przepisów nie mieści się pominięcie przez sąd

odwoławczy części materiału dowodowego sprawy. Reasumując, twierdzenie

skarżącego o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z uwagi na „ciężar naruszeń

prawa procesowego” musi być uznane za pozbawione racji.

To samo odnosi się do wskazanych przez skarżącego naruszeń prawa

materialnego. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że o naruszeniu art.

6 k.c. można mówić wtedy, gdy sąd orzekający przypisał obowiązek dowodowy

innej stronie, nie tej, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok z

dnia 6 października 2010 r., II CNP 44/10, LEX nr 970065); art. 6 k.c. statuuje

zasadę rozkładu ciężaru dowodu, co powoduje, że poza jego dyspozycją pozostaje

między innymi kwestia, czy strona wywiązała się z obowiązku udowodnienia

faktów, z których wywodzi określone skutki prawne, gdyż ta stanowi domenę

przepisów postępowania cywilnego, a nie prawa materialnego (tak w wyroku z dnia

5 listopada 2011 r., I CSK 23/10, LEX nr 786548); w kontradyktoryjnym modelu

postępowania sądowego o rodzaju i zakresie roszczenia decyduje powód, a ciężar

udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art. 6 k.c. w

związku z art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.); sąd z urzędu może dopuścić dowód na

podstawie art. 232 zdanie drugie k.p.c. (por. wyrok z dnia 24 listopada 2010 r., II

CSK 297/10, LEX nr 970074); wyjątkowo sąd może dopuścić dowód z urzędu

niewskazany przez stronę (art. 232 zdanie drugie k.p.c., tak w postanowieniu z dnia

12 maja 2011 r., III CSK 238/10, LEX nr 964473). Niewątpliwie więc kwestia

przeprowadzenia przez sąd dowodu z urzędu nie należy do sfery art. 6 k.c., ale art.

232 zdanie drugie k.p.c., którego naruszenia skarżący nie zarzuca. Skarżący nie

wykazał również, że doszło do obrazy pozostałych powołanych przez niego

przepisów prawa materialnego wskutek oczywiście błędnego przyjęcia, że wobec

powoda stosowano mobbing w rozumieniu art. 94 3 § 2 k.p. W tym zakresie Sąd

drugiej instancji - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie oparł się bowiem na

subiektywnym odczuciu powoda, ale na ocenie materiału dowodowego, w tym

przede wszystkim zeznań świadków i opinii biegłych, prowadzącej do uznania, że

zachowania przełożonego niestosowane do innych pracowników i polegające na

przywoływaniu powoda krzykiem po imieniu, jego „egzaminowaniu” z wiedzy

zawodowej, szydzeniu z zarobków, twierdzeniu o nieprzydatności do poważniejszej

pracy, po pierwsze - przekroczyły granice przysługujących pracodawcy uprawnień

w zakresie wydawania pracownikowi poleceń, sprawdzania jego wiedzy i

przydatności w pracy oraz panującego w miejscu zatrudnienia zwyczaju zwracania

się do współpracowników po imieniu, a po drugie - były długotrwałe oraz miały na

celu i spowodowały poniżenie powoda, jego ośmieszenie oraz obniżenie u niego

oceny przydatności zawodowej.

Wywody obu skarżących wskazują, że chodzi im w istocie o zajęcie przez

Sąd Najwyższy stanowiska co do zarzutów przedstawionych zaskarżonemu

wyrokowi w ramach podstaw kasacyjnych. Taka okoliczność nie stanowi jednak

ustawowej przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia obu skarg

kasacyjnych do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.