I PK 12/04 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 24 listopada 2004 r.

I PK 12/04

Zatrudnienie pracownika w wykonaniu umowy o stypendium fundowane

nie oznacza „ponownego zatrudniania pracowników", o którym mowa w art. 12

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.).

Przewodniczący SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Zbigniew Myszka, Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r.

sprawy z powództwa Agnieszki G. przeciwko O. Fabryce Naczyń Emaliowanych „E."

SA w O. o nawiązanie stosunku pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 9 października 2003 r. [...]

1) o d d a l i ł kasację;

2) zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 120 zł (słownie złotych: sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 9 października 2003 r. [...] oddalił

apelację Agnieszki G. od wyroku Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 19 czerwca

2002 r. [...], oddalającego jej powództwo o nawiązanie stosunku pracy.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich

prawna ocena. Agnieszka G. była zatrudniona w O. Fabryce Naczyń Emaliowanych

„E.” SA w O. na stanowisku handlowca od dnia 1 lipca 1994 r. W dniu 24 sierpnia

2000 r. powódka otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę ze skutkiem rozwiązującym na dzień 30 listopada 2000 r. Jako przyczynę rozwiązania stosunku pracy pracodawca wskazał długotrwałą absencję chorobową i nienależytą kontrolę realizacji

kontraktu z belgijską firmą B., a w konsekwencji brak gwarancji prawidłowego wypełniania w przyszłości obowiązków. Agnieszka G. odwołała się od wypowiedzenia

umowy o pracę do Sądu. Na rozprawie w dniu 23 listopada 2000 r. zawarła ze stroną

pozwaną ugodę. Zgodnie z postanowieniami ugody, umowa o pracę między stronami

rozwiązała się w dniu 30 listopada 2000 r. za porozumieniem stron z przyczyn ekonomicznych. O. Fabryka Naczyń Emaliowanych „E.” zobowiązała się również wypłacić powódce odprawę pieniężną w kwocie 3.800 zł i odszkodowanie na podstawie

art. 47 k.p. w wysokości 3.200 zł. W dniach 1 i 26 lutego 2001 r. Agnieszka G. zgłosiła pisemnie chęć powrotu do pracy u strony pozwanej, powołując się na art. 12

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa

o zwolnieniach grupowych” lub „ustawa”.

W dniu 13 stycznia 2000 r. O. Fabryka Naczyń Emaliowanych „E.” zatrudniła

Sylwię B. na stanowisku technologa - do dnia 12 kwietnia 2000 r. - na podstawie

umowy o staż, a następnie na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia

13 kwietnia 2000 r. do dnia 12 stycznia 2001 r. i od dnia 13 stycznia 2001 r. na czas

nieokreślony. W dniu 1 grudnia 2000 r. strona pozwana zatrudniła również w dziale

Marketingu i Planowania Agnieszkę M. - do dnia 28 lutego 2001 r. - na okres stażu, a

następnie na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 1 marca 2001 r.

do 30 września 2001 r. na stanowisku samodzielnego analityka w dziale Marketingu i

Planowania, a od dnia 1 października 2001 r. na czas nieokreślony na stanowisku

handlowca w dziale Sprzedaży Naczyń Kuchennych. Z kolei w dniu 1 października

2001 r. w wydziale Wanien i Zlewozmywaków rozpoczął staż Artur G., który został

zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 1 stycznia 2002

r. do 31 lipca 2002 r. na stanowisku referenta do spraw ekonomicznych w Wydziale

Wyrobów Sanitarnych. W dziale Marketingu i Planowania strona pozwana zatrudniła

Sylwię B. - na podstawie umowy stażowej od 24 września 2001 r. do 23 grudnia

2001 r., oraz na podstawie umowy o pracę na czas określony od 24 grudnia 2001 r.

do 31 lipca 2002 r. jako referenta do spraw analizy rynku. Wszyscy ci pracownicy

zostali zatrudnieni u strony pozwanej w związku z ufundowanym im wcześniej stypendium. W styczniu 2001 r. O. Fabryka Naczyń Emaliowanych „E.” zatrudniła ponownie Michała M. na stanowisku Kierownika Działu Sprzedaży Wyrobów Sanitarnych. Pracownik ten świadczył u strony pozwanej pracę w okresie od 1 stycznia 2000

r. do 31 sierpnia 2000 r. Stosunek pracy z Michałem M. został wówczas rozwiązany z

powodu likwidacji stanowiska.

W ocenie Sądu Rejonowego w Olkuszu, w ugodzie z 23 listopada 2000 r.

strony kategorycznie ustaliły sposób i termin rozwiązania umowy o pracę. Ustalenia

te mają charakter wiążący. Jakkolwiek powódce przysługuje roszczenie o nawiązanie

stosunku pracy na podstawie art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r., to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy roszczenie to jest bezzasadne. W dniu rozwiązania

stosunku pracy z Agnieszką G. strona pozwana zatrudniała bowiem tylko te osoby,

co do których była zobligowana do nawiązania stosunku pracy na podstawie umów

stypendialnych, a to Sylwię B., Agnieszkę M., Artura G. i Sylwię B. W razie niezatrudnienia powołanych osób przez okres co najmniej trzech lat, fundowane im przez

stronę pozwaną stypendium uległoby umorzeniu. Ponadto, Sylwia B. nie była zatrudniona w tej samej grupie zawodowej co powódka - handlowca, lecz pracowała jako

technolog. Z kolei Michał M. został zatrudniony ponownie zanim powódka zgłosiła

chęć zatrudnienia.

Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że zawarta przez strony w dniu 23 listopada

2000 r. ugoda nie przesądza o przyczynie ekonomicznej ustania stosunku pracy.

Strony nie mogą „umówić” się, że zachodzą przesłanki określone w art. 1 ust. 1 i ust.

2 ustawy, o ile przesłanki te faktycznie nie istnieją. Celem ustalenia, czy przyczyny

ekonomiczne, z powodu których rozwiązano stosunek pracy z powódką, faktycznie

istniały w chwili zawierania przez strony porozumienia i czy stanowią one jego uzasadnienie, Sąd ten przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Wykazało

ono, że rozwiązanie stosunku pracy z Agnieszką G. nastąpiło z przyczyn ekonomicznych oraz że była to konkretna i rzeczywista przyczyna jego ustania. W ocenie Sądu,

art. 12 ustawy dotyczy zatrudniania nowych pracowników w tej samej grupie zawodowej na skutek potrzeb zakładu pracy, jakie powstały po dniu rozwiązania stosunku

pracy z danym pracownikiem, w tym wypadku powódką. W okresie roku od rozwiązania stosunku pracy z Agnieszką G., to jest od dnia 30 listopada 2000 r., nie zaistniała potrzeba zatrudniania nowych pracowników w tej samej grupie zawodowej i

takich zatrudnień w O. Fabryce Naczyń Emaliowanych „E.” nie było. Sylwia B. jako

inżynier ceramik została zatrudniona na stanowisku technologa w dniu 13 stycznia

2000 r., a więc w czasie, gdy Agnieszka G. była jeszcze pracownikiem strony pozwanej. Jej zatrudnienie na stanowisku technologa nie odpowiadało zatrudnieniu w

tej samej grupie zawodowej co stanowisko powódki (handlowca). Zawarcie umów o

pracę z Agnieszką M., Arturem G. i Sylwią B., podobnie jak w przypadku Sylwii B.,

było realizacją zobowiązania wynikającego z umów stypendialnych, jakie przyjęła na

siebie strona pozwana. Zobowiązanie to znacznie poprzedzało rozwiązanie z powódką stosunku pracy, a jego niewykonanie dawałoby stypendystom prawo skutecznego dochodzenia zawarcia umowy o pracę przed sądem lub powodowałoby utratę

nakładów finansowych, jakie poczynił pracodawca w związku z wypłatą tym osobom

stypendiów. Odnosząc się do zatrudnienia Michała M., Sąd uznał, że był on zatrudniony od 1 stycznia 2000 r., a zatem w okresie, gdy powódka była pracownikiem

strony pozwanej. Stosunek pracy z Michałem M. również został rozwiązany z przyczyn ekonomicznych. Ponowne jego zatrudnienie w styczniu 2001 r. nastąpiło jeszcze przed zgłoszeniem przez powódkę wniosku o ponowne zatrudnienie i było dla

niego realizacją jego uprawnień wynikających z art. 12 ustawy.

Agnieszka G. zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako podstawę kasacji

naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 12 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy - poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu poglądu, że „zatrudnienie nowych pracowników w efekcie realizacji umów stypendialnych nie stanowi uzasadnienia do żądania ponownego zatrudnienia”, jej pełnomocnik wniósł o

„zmianę wyroku w całości i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu”, ewentualnie o

„uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji”. Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji powołał

„istotne naruszenie prawa poprzez dowolne wprowadzenie dodatkowych przesłanek,

od których uzależnia się możliwość skorzystania z przepisu art. 12”, potrzebę wykładni art. 12 ustawy „celem sprecyzowania przesłanek umożliwiających skorzystanie

z uprawnień wynikających z tego przepisu”, a także znaczną społeczną doniosłość

„zagadnienia dotyczącego realizowania praw pracowniczych”.

W uzasadnieniu kasacji pełnomocnik skarżącej podniósł, że stanowisko Sądu

odnośnie do konieczności zatrudnienia pracowników z uwagi na zawarte uprzednio

umowy stypendialne jest błędne. W umowach tych strona pozwana nie zobowiązała

się bowiem do zatrudnienia stypendystów. O. Fabryka Naczyń Emaliowanych „E.”

jako fundator stypendiów miała prawo domagać się od stypendystów podjęcia pracy,

nie miała jednak obowiązku ich zatrudnienia. Jego zdaniem, rozstrzygnięcie Sądu

Okręgowego jest sprzeczne z literalną i funkcjonalną wykładnią art. 12 ustawy. Z wykładni literalnej powołanego przepisu wynika, że „uprawnienie byłego pracownika

uzależnione jest od zatrudnienia innych pracowników w tej samej grupie zawodowej”,

a nie od „charakteru przyczyny wywołującej owo ponowne zatrudnienie”. Funkcją art.

12 jest niedopuszczenie do sytuacji, gdy z jednej strony zwalnia się pracowników z

przyczyn ekonomicznych, a z drugiej strony zatrudnia się nowych pracowników w tej

samej grupie zawodowej. Według pełnomocnika skarżącej, Sąd błędnie przyjął, że

powódka wywodzi swe żądanie ze zdarzeń poprzedzających rozwiązanie umowy o

pracę. Agnieszka G. nie domaga się bowiem ponownego zatrudnienia z uwagi na

zawarcie umów stypendialnych, ale roszczenie swe wywodzi z okoliczności zatrudnienia innych osób po rozwiązaniu z nią stosunku pracy, a więc ze zdarzeń zaistniałych po ustaniu stosunku pracy. Nieuzasadniony jest również pogląd Sądu, wedle

którego potrzeba zatrudnienia nowych pracowników powstała z chwilą zawierania

umów stypendialnych. Nie można bowiem jednoznacznie przyjąć, że definitywnym

zamiarem pracodawcy była chęć zatrudnienia stypendysty, a nie chęć ufundowania

mu stypendium. Podniósł ponadto, że rozstrzygnięcie Sądu, zgodnie z którym wobec

konkurencyjnych uprawnień pierwszeństwo przyznaje się wynikającym z umowy, nie

znajduje oparcia w przepisach prawa pracy. Pracownik nie może mieć uprawnień

mniejszych od określonych w ustawie i nie można pozbawić go tych uprawnień w

drodze umowy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja oparta jest tylko na zarzucie naruszenia prawa materialnego, wobec

czego ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uznać za prawidłowe.

Zawierając ugodę sądową w sprawie [...], wszczętej odwołaniem Agnieszki G.

od wypowiedzenia jej umowy o pracę przez O. Fabrykę Naczyń Emaliowanych „E.”

24 sierpnia 2000 r. z powodu długotrwałej absencji chorobowej i nienależytej kontroli

kontraktu z belgijską firmą B. oraz braku gwarancji prawidłowego wypełniania obowiązków w przyszłości, strony procesowe rozwiązały umowę o pracę 30 listopada

2000 r. na mocy porozumienia stron z przyczyn ekonomicznych dotyczących pracodawcy. Pracodawca wypłacił skarżącej odprawę pieniężną przewidzianą w art. 8

ustawy o zwolnieniach grupowych oraz „odszkodowanie” na podstawie art. 471 k.p.

Przed upływem roku od daty ustania stosunku pracy - 1 i 26 lutego 2001 r.Agnieszka G., z powołaniem się na art. 12 ustawy o zwolnieniach grupowych, zgło-

siła na piśmie gotowość powrotu do pracy. Po 30 listopada 2000 r. a przed 1 lutego

2001 r. strona pozwana zatrudniła 1 grudnia 2000 r. Agnieszkę M. (ostatecznie na

stanowisku handlowca w Dziale Sprzedaży Naczyń Kuchennych) oraz 1 stycznia

2001 r. Michała M. (na stanowisku kierownika Działu Sprzedaży Wyrobów Sanitarnych), zaś po 1 lutego 2001 r. - 24 września 2001 r. - Sylwię B. (ostatecznie na stanowisku referenta do spraw analizy w Dziale Marketingu i Planowania) i 1 października 2001 r. - Artura G. (ostatecznie na stanowisku referenta do spraw ekonomicznych w Wydziale Wanien i Zlewozmywaków). Agnieszka M., Sylwia B. i Artur G. byli

stypendystami pozwanej spółki. Zostali zatrudnieni, początkowo na podstawie umów

o staż, w wykonaniu umów o stypendia fundowane zawarte z nimi: 7 sierpnia 1997 r.

- z Agnieszką M. i Arturem G. oraz 1 lutego 1999 r. - z Sylwią B.

Zgodnie z art. 12 ustawy, „zakład pracy powinien ponownie zatrudnić pracownika, z którym rozwiązał stosunek pracy z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1, w

razie ponownego zatrudniania pracowników w tej samej grupie zawodowej, jeżeli

pracownik zgłosi zamiar powrotu do zakładu pracy w ciągu roku od rozwiązania stosunku pracy”. Przyczyny określone w art. 1 ust. 1 to przyczyny powszechnie nazywane ekonomicznymi lub dotyczącymi zakładu pracy (organizacyjne, produkcyjne,

technologiczne). Dokonując wykładni tego przepisu, trzeba uwzględnić okoliczność,

że dotyczy on zasadniczo zwolnień grupowych i do nich ma zastosowanie wprost.

Natomiast do zwolnień indywidualnych z przyczyn ekonomicznych stosuje się go odpowiednio (art. 10 ust. 1). Odpowiednie zastosowanie przepisu sprawia, że treść wywiedzionej z niego normy prawnej nie musi być identyczna z normą wyinterpretowaną wprost. Uwaga ta jest konieczna, albowiem nie wszystkie poglądy prawne wypowiedziane na gruncie odpowiednio stosowanego art. 12 ustawy (także przez Sąd

Najwyższy) mają bezpośrednie przełożenie na prawo do ponownego zatrudnienia

pracownika, z którym pracodawca rozwiązał stosunek pracy w ramach zwolnienia

grupowego. I vice versa.

Zwrot „zakład pracy powinien ponownie zatrudnić pracownika” oznacza obowiązek pracodawcy tej treści; pracownikowi przysługuje zatem roszczenie o nawiązanie stosunku pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1994 r., I

PZP 2/94, OSNCP 1994 nr 9, poz. 173). Przez „pracowników tej samej grupy zawodowej” należy rozumieć nie tylko pracowników wykonujących ściśle określony zawód,

spełniających w zakładzie takie same funkcje, ale również o podobnych kwalifikacjach, realizujących określone zbliżone rodzajowo zadania (wykonujących rodzajowo

wewnętrznie spójne czynności zawodowe). Przy ustalaniu „grupy zawodowej” należy

uwzględnić także charakter zakładu pracy, rodzaj wykonywanych zadań, wymagane

przygotowanie pracowników (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997

r., I PKN 26/97, OSNAPiUS 1997 nr 24, poz. 486 oraz z dnia 19 grudnia 1997 r., I

PKN 445/97, OSNAPiUS 1998 nr 22, poz. 648).

„Ponowne zatrudnianie” pracowników to zatrudnianie ich od nowa, po raz

drugi lub kolejny. Użycie formy ciągłej rzeczownika odczasownikowego zatrudnienie zatrudnianie - wskazuje na pewien proces, na czynność powtarzającą się, trwającą w

czasie. Poprawność takiego - co do zasady - stanowiska potwierdza ustanowienie

rocznego okresu, liczonego od daty rozwiązania stosunku pracy, do zgłoszenia przez

pracownika zamiaru powrotu do zakładu pracy. Potrzeba ponownego zatrudniania

pracowników powinna być funkcjonalnie związana z istniejącą uprzednio potrzebą

ich zwalniania. Wniosek taki wynika z celu ustawy i analizowanego przepisu. Intencją

ustawodawcy było z jednej strony ułatwienie dostosowania się, w przewadze „uspołecznionym” (w 1989 roku), zakładom pracy do warunków rynkowych, dokonania niezbędnych dla prawidłowego ich funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej

przekształceń własnościowych i zmian organizacyjnych oraz racjonalizacji zatrudnienia, ale i - z drugiej - zabezpieczenie prawa powrotu do pracy zwolnionym pracownikom, gdy odpadły przyczyny rozwiązania z nimi stosunków pracy. Dlatego prawo do

ponownego zatrudnienia przysługuje nie wszystkim pracownikom, z którymi pracodawca rozwiązał stosunek pracy, ale tylko tym, którzy zostali zwolnieni z przyczyn

ekonomicznych. Ponowne zatrudnianie powinno zatem pozostawać w związku z

ustaniem przyczyn uzasadniających zwolnienia, np. poprawą sytuacji ekonomicznej

wskutek zwiększenia sprzedaży produktów lub usług, przywróceniem zlikwidowanego asortymentu produkcji, jej rozszerzeniem asortymentowym, powrotem do uprzednio stosowanych technologii.

Liczba pracowników ponownie zatrudnianych nie musi pokrywać się z liczbą

pracowników zwolnionych. Dlatego uprawnienie do ponownego zatrudnienia nie ma

charakteru bezwzględnego w takim znaczeniu, że jeżeli liczba uprawnionych (zlikwidowanych miejsc pracy) przekracza liczbę zatrudnianych (tworzonych miejsc pracy),

musi być ono z przyczyn obiektywnych realizowane „wybiórczo”. Trzeba przyjąć, że

podstawowym kryterium wyznaczającym kolejność wykonania przez pracodawcę

obowiązku ponownego zatrudnienia powinna być kolejność zgłoszeń zamiaru powrotu do zakładu pracy. Nie można jednak wykluczyć zastosowania także innych

kryteriów, choćby tych, które usprawiedliwiały taki, a nie inny dobór do zwolnienia i

kolejność zwolnień (np. sytuacja rodzinna, poziom kwalifikacji, uprawnienia do

świadczeń emerytalno-rentowych). Przepis art. 12 ustawy wprowadza wyjątek od

zasady swobody doboru pracowników. Uprawniony jest przeto również pogląd, że w

sytuacji, gdy liczba wolnych miejsc pracy jest mniejsza od liczby zwolnionych pracowników, którzy zgłosili zamiar powrotu do zakładu pracy, pracodawca, przy poszanowaniu zasad równego traktowania i niedyskryminacji w zatrudnieniu, ma swobodę

wyboru pracownika spośród wszystkich uprawnionych.

W rozpoznawanej sprawie problem prawny sprowadza się do odpowiedzi na

pytanie, czy zatrudnienie pracownika w wykonaniu umowy o stypendium fundowane

jest ponownym zatrudnianiem pracowników w rozumieniu art. 12 ustawy. Zdaniem

Sądu Najwyższego w orzekającym składzie, nie jest. Po pierwsze, stypendyści nie

byli zatrudniani w ramach „ponownego zatrudniania” pracowników. Po drugie, ich

zatrudnianie nie miało żadnego związku z poprzednimi zwolnieniami grupowymi. Po

trzecie, inna - niż art. 12 ustawy o zwolnieniach grupowych - była podstawa prawna

obowiązku ich zatrudniania.

Trudno podzielić stanowisko wyrażone w uzasadnieniu podstawy kasacyjnej,

że „zawarcie umów stypendialnych jest w niniejszej sprawie okolicznością co najmniej obojętną”. Ma znaczenie i to istotne. Wbrew bowiem odmiennemu twierdzeniu

pełnomocnika skarżącej, z umowy o stypendium fundowane wynikał obowiązek nawiązania stosunku pracy ze stypendystą. W jej § 5 pkt 1 zawarte było wprost zobowiązanie się fundatora do zatrudnienia stypendysty „na stanowisku pracy zgodnie z

nabytymi przez niego kwalifikacjami”. Nadto § 8 umowy przewidywał umorzenie stypendium w całości w przypadku niezawarcia ze stypendystą umowy o pracę, „mimo

że stypendysta zgłosił gotowość podjęcia pracy na zasadach określonych niniejszą

umową”. Wysokość stypendium ustalona była na poziomie „25% płacy w pięciu podstawowych działach gospodarki za ostatni miesiąc poprzedniego kwartału” (§ 1). Była

to więc kwota znacząca dla mającego trudności ekonomiczne pracodawcy, nawet

jeżeli była nim, znana nie tylko na polskim rynku, pozwana Spółka. Zwłaszcza, gdy

pomnożyć ją przez liczbę stypendystów. Trafnie wobec tego przyjął Sąd, że z umowy

o stypendium fundowane wynikało dla stypendysty roszczenie o nawiązanie stosunku pracy.

Do rozważenia pozostaje kwestia konkurencji podstaw prawnych obowiązku

pracodawcy zatrudnienia pracownika, czy też źródeł uprawnienia pracownika do za-

trudnienia. Próba ustalenia „kolejności” konkurencyjnego obowiązku zatrudniania

wedle porządku ustawowego bądź umownego jest z założenia wadliwa. Dlatego po

prostu, że inne są przesłanki, warunki i cel każdego z nich. Problem nie w „wyższości” uregulować umownych lub ustawowych, w hierarchicznej zależności między

obowiązkami tej samej (czy raczej podobnej) treści mającymi inną podstawę prawną,

lecz w spełnieniu warunków prawnych ich realizacji (wykonania).

Rację ma pełnomocnik skarżącej, gdy twierdzi, że ustawa o zwolnieniach grupowych „nie może być furtką do wymiany pracowników i swego rodzaju obejściem

rygorystycznych warunków rozwiązywania umów o pracę w drodze wypowiedzenia”.

Zgodzić się wypada także z tym, że poprzez zawieranie umów przedwstępnych czy

umów o stypendia fundowane „co najwyżej kilka miesięcy wcześniej” może dojść do

obejścia art. 12 ustawy. Teza ta musi być jednak traktowana abstrakcyjnie, jedynie w

płaszczyźnie spekulacji intelektualnej. Zarzut tej treści (zawarcia przez pozwaną

spółkę umów o stypendia fundowane w celu obejścia art. 12 ustawy) nie został sformułowany w kasacji i nie był podnoszony na żadnym etapie postępowania.

Trzeba nadto zauważyć, że swego rodzaju konkurencja obowiązku zatrudnienia pracowników, a nawet ponownego ich zatrudnienia, może wynikać z przepisów

prawa tej samej rangi. Dość powołać jako przykłady art. 48 § 1 k.p. oraz art. 66 § 2

k.p. Zatrudnienie pracownika przywróconego do pracy lub nawiązanie stosunku

pracy (po wygaśnięciu umowy o pracę wskutek upływu trzymiesięcznego okresu

aresztowania) z pracownikiem „zrehabilitowanym” w postępowaniu karnym nie mogą

być traktowane (kwalifikowane) jako ponowne zatrudnianie pracowników w rozumieniu art. 12 ustawy. Nie można przeto bez zastrzeżeń podzielić poglądu, że skoro art.

12 „w żadnym momencie” nie uzależnia prawa pracownika do ponownego zatrudnienia od „charakteru przyczyny wywołującej owo ponowne zatrudnienie”, to przyczyny

ponownego zatrudniania pracowników nie mają żadnego znaczenia dla oceny zasadności roszczenia pracownika o ponowne zatrudnienie.

W konkluzji należy więc stwierdzić, że zatrudnienie pracownika w wykonaniu

umowy o stypendium fundowane nie mieści się w pojęciu ponownego zatrudniania

pracowników, aktualizującego powinność pracodawcy ponownego zatrudnienia pracownika zwolnionego z przyczyn ekonomicznych, który w przepisanym terminie zgłosił zamiar powrotu do zakładu pracy. Nie uzasadnia przeto roszczenia pracownika

zwolnionego z pracy z przyczyn ekonomicznych o ponowne zatrudnienie na podsta-

wie art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 k.p.c.,

orzekł jak w sentencji.