I NZ 47/25 · Sąd Najwyższy

I NZ 47/25 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Dobrowolski w sprawie z powództwa U. J. i M. J. przeciwko B.o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ‎w dniu 9 grudnia 2025 r., w przedmiocie zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego ‎w Białymstoku z 4 lipca 2025 r. wydane w sprawie o sygn. akt I ACo 392/25, odrzuca zażalenie.

UZASADNIENIE

Pismem z 4 sierpnia 2025 r. (data stempla prezentaty Sądu Najwyższego) U. i M. J. (dalej: „skarżący”) wnieśli osobiście do Sądu Najwyższego zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 lipca 2025 r., I ACo 392/25, zaskarżając je w zakresie pkt 2 w przedmiocie przekazania sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w Suwałkach o sygn. akt I C 1350/24 do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łomży. Skarżący wskazanemu postanowieniu zarzucili:1) nieważność postanowienia w zakresie przekazania sprawy o sygn. I C 1350/24 Sądowi Okręgowemu w Łomży z uwagi na brak postanowienia Sądu Okręgowego w Suwałkach, jako sądu właściwego w myśl art. 44 § 2 k.p.c. w przedmiocie wystąpienia do sądu przełożonego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z powodu zaistnienia przeszkody w rozpoznawaniu sprawy o sygn.

I O 1350/24 w zw. z art. 7 Konstytucji RP;2) brak podstawy prawnej rozstrzygnięcia zarówno pkt 1 jaki i pkt 2 skarżonego postanowienia, co w znacznym stopniu utrudnia podejmowanie kroków prawnych w celu ochrony praw dla strony powodowej nie zastępowanej przez zawodowego pełnomocnika;3) nieuwzględnienie wniosków zawartych w piśmie procesowym z dnia 3 lipca 2025 r. przesłanego za pośrednictwem Poczty Polskiej w tym samym dniu, a o którym istnieniu Sąd Apelacyjny w Białymstoku został poinformowany za pośrednictwem poczty mailowej w dniu 4 lipca 2025 r., a w szczególności:- zaniechanie wystąpienia do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi spoza Apelacji Białostockiej ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, w tym postrzeganie sądu jako organu bezstronnego na podstawie art. 441 k.p.c., z uwagi na brak swobody orzekania w Apelacji Białostockiej z powodu zaangażowania sędziów Sądu Okręgowego w Suwałkach, poprzez pomawiający charakter ich wniosków, o wyłączenie, którego głównym celem jest postawienie skarżących w niekorzystnym świetle przed ewentualnym sądem wyznaczonym przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku;- przekazanie sprawy o sygn.

I C 1350/24 z Sądu Okręgowego w Suwałkach do Sądu Okręgowego w Łomży, pomimo uzasadnienia, że brak jest swobody orzekania w tym sądzie z powodu postawienia osoby skarżącego w niekorzystnym świetle poprzez pomówienia sędziów Sądu Okręgowego w Suwałkach, jakoby skarżący znieważył sędzię Sądu Okręgowego w Suwałkach, co nie miało miejsca, a zostało to dowiedzione odmową wszczęcia śledztwa przez Prokuratora Rejonowego w Augustowie w przedmiocie doniesienia tej sędzi.Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt 2 oraz przekazanie sprawy o sygn.

I C 1350/24 zawisłej w Sądzie Okręgowym w Suwałkach innemu równorzędnemu sądowi spoza Apelacji Białostockiej, ponieważ wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu.Na wstępie należy podkreślić, że Sąd Najwyższy nie jest sądem powszechnym. Nie rozpoznaje zatem sprawy w toku instancji, tak jak sąd powszechny. Rozpoznaje sprawy wyraźnie przypisane w ustawie. Katalog orzeczeń zaskarżalnych zażaleniem do Sądu Najwyższego jest ściśle limitowany (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I PZ 2/17). Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Stosownie do art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Z kolei jak stanowi § 3, do postępowania przed Sądem Najwyższym toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio art. 394 § 2 i 3, art. 395, art. 397 § 1, art. 3986 § 3, art. 39814, art. 39815 § 1 zdanie pierwsze, art. 39816, art. 39817 i art. 39821 k.p.c.Zaskarżone w przedmiotowym postępowaniu postanowienie nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w art. 3941 § 1 i 11 k.p.c., ani nie ma wobec niego zastosowania żaden przepis szczególny, który umożliwiałby podejmowanie czynności kontrolnych przez Sąd Najwyższy, wobec czego nie przysługuje na nie zażalenie do Sądu Najwyższego.Z powyższych względów zażalenie należało odrzucić na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 397 § 11 k.p.c. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji.Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy zauważa, że wbrew twierdzeniu skarżących zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych,‎a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników patentowych.

Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. W przypadku zażalenia rozpoznawanego przez Sąd Najwyższy niezbędne jest bowiem sięgnięcie do przepisów o postępowaniu zażaleniowym w sprawach cywilnych regulujących zdolność postulacyjną strony. Zgodnie z art. 3941 § 3 k.p.c. do postępowania toczącego się przed Sądem Najwyższym na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio między innymi w art. 3986 § 3 k.p.c., zażalenie powinno więc być sporządzone przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym zgodnie z dyspozycją normy art. 871 § 1 k.p.c. chyba, że stroną, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz lub osoba z tytułem profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych, a także gdy stroną lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat lub radca prawny (art. 871 § 2 k.p.c.).Tym samym zażalenie sporządzone i podpisane przez stronę nie mającą zdolności postulacyjnej przed Sądem Najwyższym jest dotknięte brakiem formalnym nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem środka odwoławczego‎jako niedopuszczalnego, bez wzywania do uzupełniania tego braku‎i bez możliwości jego usunięcia przez pełnomocnika (zob. wyrok‎Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2025 r., III CZ 138/25).

W zakresie, w którym właściwym do rozpoznania jest Sąd Najwyższy wniesione z pominięciem przymusu adwokacko-radcowskiego zażalenie, podlega odrzuceniu na podstawie art. 3941‎§ 3 k.p.c. w z. z art. 3986 § 3 k.p.c. i art. 871 § 1 k.p.c. ‎ Sh[r.g.]