Supreme Court dismisses appeal as inadmissible due to lack of statutory appeal rights against Supreme Court rulings.

I NZ 21/24 POSTANOWIENIE Dnia 15 listopada 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Czubik w sprawie z powództwa Bank (spółka akcyjna) Oddział w Polsce przeciwko P. P. i A. P. o zapłatę na skutek skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego ‎od prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 kwietnia 2018 r. sygn. akt XXV Nc 92/18 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 15 listopada 2024 r., zażalenia A. P. na postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt ‎II NSNc 356/23 odrzuca zażalenie.

UZASADNIENIE

Pismem z 31 maja 2023 r. Prokurator Generalny złożył skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 kwietnia 2018 r., XXV Nc 92/18, w sprawie z powództwa Bank (spółka akcyjna) Oddział w Polsce przeciwko P. P. i A. P. o zapłatę.Postanowieniem z 25 czerwca 2024 r., II NSNc 356/23, Sąd Najwyższy: 1.oddalił wniosek o przekazanie sprawy;2.odrzucił wniosek o pominięcie składu orzekającego,3.na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wadliwości instytucji skargi nadzwyczajnej oraz wadliwości procesowe dotyczące składów Sądu Najwyższego wskazane w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), w terminie tam zakreślonym.Pismem z 10 lipca 2024 r. pozwana A. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła zażalenie na ww. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2024 r., zaskarżając przedmiotowe orzeczenie w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalne z mocy prawa. Niezależnie od głębokiej dezaprobaty Sądu Najwyższego w składzie orzekającym wobec treści (sentencji) i pisemnych motywów zaskarżonego postanowienia, w aktualnym stanie prawnym nie ma możliwości wywiedzenia zwyczajnego środka zaskarżenia (zażalenia) od orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego w postępowaniu cywilnym.Zażalenie jest zwyczajnym środkiem zaskarżenia (środkiem odwoławczym), służącym zasadniczo do kwestionowania orzeczeń wpadkowych (incydentalnych) wydawanych w toku postępowania.

Przysługuje ono wyłącznie wtedy, gdy ustawa tak stanowi. W polskich procedurach prawnych regułę tę najściślej wyraża art. 141 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. De facto jednak podobną konstrukcję przyjmują przepisy procedury cywilnej – zasadniczo przypadki, w których można wnieść zażalenie, zostały wyliczone w art. 394-3942 k.p.c. Ponadto w grę wchodzą tu dalsze, poszczególne przepisy (np. art. 5861 czy art. 6937 § 1 zd. 3 k.p.c.).

Żaden z przepisów k.p.c. nie przewiduje przy tym możliwości wniesienia zażalenia od postanowienia wydanego przez Sąd Najwyższy.Powyższe wpisuje się w generalną regułę, że orzeczenia Sądu Najwyższego są niezaskarżalne, ostateczne i prawomocne. Przepisy szczególne czynią nieraz wyjątki od tej zasady [np. art. 29 § 21 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. 2024, poz. 622; dalej jako: „ustawa o SN”)], co jednak nie narusza jej istoty. Sąd Najwyższy pełni szczególną rolę w Państwie (sprawowanie tzw. nadzoru judykacyjnego – art. 183 § 1 Konstytucji RP), orzeka poza trybem instancyjnym, co skutkuje generalną niewzruszalnością jego orzeczeń.

Należy przy tym odnotować, że opisany wyżej, formalnoprawny brak możliwości uwzględnienia rozpoznanego zażalenia stoi w kolizji z wyraźną dezaprobatą Sądu Najwyższego w składzie orzekającym wobec zaskarżonego postanowienia Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2024 r., II NSNc 356/23. Uznać trzeba, że zawieszenie postępowania w oczekiwaniu „przeprowadzenia zmian legislacyjnych” stanowi de facto uchylenie się przez Sąd Najwyższy od swojej podstawowej funkcji – sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Kwestią elementarną jest to, że każdy sąd orzeka na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z art. 178 § 1 ustawy zasadniczej, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Sąd (zwłaszcza Sąd Najwyższy) nie może „dezerterować” ze sfery swych obowiązków orzeczniczych w oczekiwaniu na bliżej nieokreślone zmiany legislacyjne. Pomijając już kwestie natury ludzkiej (pobieranie wysokiego uposażenia sędziowskiego przy niewykonywaniu kompetencji jurysdykcyjnych), powołany argument niebezpiecznie ociera się o naruszenie zasady podziału władzy (art. 10 Konstytucji RP) – wszak legislacja należy do parlamentu, a sądzenie do władzy sądowniczej.

Błędna jest także podstawa prawna zaskarżonego postanowienia, w której podano art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. (per analogiam). Zgodnie z tym przepisem, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej. Racjonalna wykładnia tej regulacji nie ma nic wspólnego z oczekiwaniem na interwencję ustawodawcy w zakresie „usunięcia wad procesowych”, określonych w orzeczeniach TSUE i ETPC. Zaskarżone postanowienie w sposób oczywisty narusza też art. 39812 k.p.c., w myśl którego z wyjątkiem wypadków określonych w art. 173-1751, postępowanie przed Sądem Najwyższym ulega zawieszeniu jedynie na zgodny wniosek stron.

W świetle art. 95 pkt 1 ustawy o SN, przepis ten stosuje się do spraw wywołanych wniesieniem skargi nadzwyczajnej. Powołana podstawa prawna kwestionowanego judykatu – art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. (per analogiam) – nie znajduje zatem usprawiedliwionego oparcia w art. 39812 k.p.c. i nie mogła być zastosowana. Wreszcie nie ma wątpliwości, że zawieszenie postępowania prowadzonego pierwotnie w wyniku wywiedzenia skargi nadzwyczajnej przez Prokuratora Generalnego prowadzić może do przewlekłości postępowania, narażając strony na straty materialne i niematerialne (poczucie krzywdy).W tych warunkach, pomimo istotnych racji „moralnych” zawartych w rozpoznanym zażaleniu, koniecznym było jego odrzucenie a limine z przyczyn formalnoprawnych.

W obecnym stanie prawnym nie ma możliwości skutecznego wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu Najwyższego wydanego w postępowaniu cywilnym. Dalsza zwłoka w rozpoznaniu sprawy może być zwalczana przez pozwaną z wykorzystaniem instytucji skargi na przewlekłość postępowania sądowego [ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725)].Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [SOP][ał] ‎