Supreme Court dismisses referendum protest for lack of specific criminal charges and evidence under election code.

I NSWR 938/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Dobrowolski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Aleksander Stępkowski‎SSN Grzegorz Żmij w sprawie z protestu D. B. przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego zarządzonego na dzień‎15 października 2023 r. przy udziale Prokuratora Generalnego oraz Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, ‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 29 listopada 2023 r. pozostawia protest bez dalszego biegu.

UZASADNIENIE

Pismem z 20 października 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej) D. B. (dalej: „skarżąca”) złożyła protest przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego, zarządzonego na dzień 15 października 2023 r., domagając się stwierdzenia nieważności referendum przeprowadzonego w obwodowej komisji wyborczej nr […] w Ł.. Skarżąca wskazała, że 15 października 2023 r., biorąc udział w referendum, została zapytana przez członka komisji, czy wydać jej kartę do referendum. Ponadto w pozostałym zakresie wskazuje ogólnie, że inne komisji obwodowe nie stosowały się do zaleceń Państwowej Komisji Wyborczej i nie wydawały kart referendalnych w ogóle, a także w przeprowadzonych wyborach doszło do wielokrotnego wykorzystania prawa do głosowania na podstawie skserowanych kart.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Protest podlegał pozostawieniu bez dalszego biegu.Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851 ze zm.; dalej: „u.r.o.”) protest przeciwko ważności referendum może być oparty wyłącznie na podstawie zarzutu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum. Jak stanowi art. 34 ust. 2 u.r.o. do warunków i trybu wnoszenia protestu oraz sposobu jego rozpatrywania i trybu podejmowania uchwały w tej sprawie przez Sąd Najwyższy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277 ze zm.; dalej: „k.wyb.”).Stosownie do art. 241 § 3 k.wyb., wnosząca protest powinna w sposób niebudzący wątpliwości sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy stwierdzić należy, iż przedmiotem protestu jest ważność referendum, a podstawę zakwestionowania tej ważności stanowią czyny przestępcze i naruszenia ustawy o referendum ogólnokrajowym dotyczące głosowania, ustalania wyników głosowania lub ustalania wyników samego referendum.

Z przytoczonych przepisów wynika, iż obowiązkiem wnoszącego protest, zgodnie z przepisami ustawy o referendum ogólnokrajowym i odpowiednio stosowanymi przepisami Kodeksu wyborczego, jest sformułowanie w nim zarzutów dotyczących naruszenia unormowań zawartych w ustawie o referendum ogólnokrajowym, albo dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum - mających wpływ na wynik, jak też przedstawienie lub wskazanie dowodów uzasadniających te zarzuty.Wnosząca protest, w ocenie Sądu Najwyższego, nie wskazała żadnej okoliczności, która uprawdopodabniałaby istnienie nieprawidłowości podczas przeprowadzonych wyborów.

Sąd Najwyższy analizując wniesiony protest doszedł do przekonania, że nie spełnia on wymogów z art. 241 § 3 k. wyb. w zw. z art. 34 ust. 1 u.r.o. Skarżąca we wniesionym proteście nie sformułowała jakichkolwiek zarzutów naruszenia ustawy o referendum ogólnokrajowym lub popełnienia przestępstwa, a także nie przedstawiła i nie wskazała jakichkolwiek dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Podkreślić przy tym należy, że nie jest rolą Sądu Najwyższego zastępowanie skarżącej w formułowaniu lub domniemywaniu możliwych do podniesienia zarzutów oraz wskazywanie lub poszukiwanie potencjalnych dowodów.Zgodnie z art. 243 § 1 k.wyb.

Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 241 k.wyb.Z uwagi na fakt, iż protest skarżącego nie zawiera zarzutów i dowodów, podlegał pozostawieniu bez dalszego biegu na podstawie art. 243 § 1 k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o. [SOP](r.g.)