I NSWR 45/23 · Sąd Najwyższy

I NSWR 45/23 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Wiak‎SSN Paweł Wojciechowski w sprawie z protestów H. T., S. T., S. W., M. F., K. F., D. Ł., R. Ł., W. K., T. D., E. C., B. Z., W. Z. i K. P., przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego zarządzonego na 15 października 2023 r. przy udziale Prokuratora Generalnego oraz Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw‎Publicznych w dniu 30 listopada 2023 r., pozostawia protesty bez dalszego biegu.

UZASADNIENIE

W dniach 19-25 października 2023 r. (data stempla pocztowego) do Sądu Najwyższego wniesiono trzynaście protestów wyborczych przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego zarządzonego na dzień 15 października 2023 r. z uwagi na dopuszczenie się przestępstwa przeciwko referendum mającego zmasowany charakter na trenie całej Polski. W uzasadnieniu wnoszący protest wskazali, że mają absolutną pewność, iż w całej Polsce komisje wyborcze były obsadzone tak zwanym ,,koniem trojańskim” […]. Powyższe spowodowało celowe zaniżenie liczby osób biorących udział w referendum.

Wyjaśnili, że osoby zasiadające w komisjach wyborczych pytały wyborców ,,czy chcą trzecią listę?”, tym samym ujawniając na kogo chce głosować wyborca. Dwanaście osób wnoszących protest podniosło, że w mediach społecznościowych pojawiły się dowody, że w jednej z komisji w G. wydano już wypełnioną kartę do głosowania. Trzy osoby wnoszące protest wskazały, że podczas pobierania kart do głosowania otrzymały od członka komisji wyborczej pytanie o to ,,ile kart chcą pobrać?”. Pismem z 31 października 2023 r. Przewodniczący Państwowej Komisji wyborczej zajął stanowisko w sprawie I NSWR 45/23 wskazując, że wniesione protesty powinny zostać pozostawione bez dalszego biegu.

Odnosząc się do zarzutu wydania wypełnionej karty wyborczej w G. wyjaśnił, iż nie miał żadnych sygnałów w tej ani podobnych sprawach. Wyjaśnił, że jeżeli taka sytuacja wystąpiła to był to pojedynczy przypadek. Pismem z 6 listopada 2023 r. Prokurator Generalny zajął stanowisko w sprawie I NSWR 45/23 wskazując, iż protesty referendalne należy pozostawić bez dalszego biegu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Protesty podlegały pozostawieniu bez dalszego biegu.Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.r.o. przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów niniejszej ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum.Jak stanowi art. 34 ust. 2 u.r.o. do warunków i trybu wnoszenia protestu oraz sposobu jego rozpatrywania i trybu podejmowania uchwały w tej sprawie przez Sąd Najwyższy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy.Stosownie do art. 241 § 3 k.wyb., wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.Biorąc pod uwagę powyższe przepisy stwierdzić należy, iż przedmiotem protestu jest ważność referendum, a podstawę zakwestionowania tej ważności stanowią czyny przestępcze i naruszenia ustawy o referendum ogólnokrajowym dotyczące głosowania, ustalania wyników głosowania lub ustalania wyników samego referendum.Ponadto z wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż obowiązkiem wnoszącego protest, zgodnie z przepisami ustawy o referendum ogólnokrajowym i odpowiednio stosowanymi przepisami Kodeksu wyborczego, jest sformułowanie w nim zarzutów dotyczących naruszenia unormowań zawartych w ustawie o referendum ogólnokrajowym, albo dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum - mających wpływ na wynik wyborów, jak też przedstawienie lub wskazanie dowodów uzasadniających te zarzuty.Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w protestach wyborczych Sąd Najwyższy wskazuje, że wnoszący protest nie przedstawili w niniejszej sprawie żadnych dowodów na potwierdzenie wskazanych przez siebie okoliczności.

Podniesione zarzuty zostały sformułowane w sposób abstrakcyjny i ogólnikowy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmuje się natomiast, że opinia wnoszącego protest, niepoparta żadnymi dowodami, może być zakwalifikowana wyłącznie jako opinia prywatna, a zarzuty sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach nie mieszczą się w przedmiocie protestu określonym w ustawie (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSW 206/19). Co więcej, osoba wnosząca protest nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w kraju lub za granicą, o których protestujący jedynie słyszał.

Przyjęty zarówno w Kodeksie wyborczym, jak i ustawie z 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym model protestów wyborczych i referendalnych polega bowiem na sprawowaniu przez Sąd Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli ważności wyborów i referendum. Brak natomiast podstaw prawnych do prowadzenia w tym zakresie kontroli abstrakcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2019 r., I NSW 235/19).Z uwagi abstrakcyjny charakter protestu, podlegał on pozostawieniu bez dalszego biegu na podstawie art. 243 § 1 k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o.[SOP][ał]