Supreme Court dismisses referendum protest due to late filing when international mail delivery exceeded statutory deadline.

I NSWR 2274/23 POSTANOWIENIE Dnia 5 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Demendecki (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Elżbieta Karska‎SSN Janusz Niczyporuk w sprawie z protestu K. P., przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego, przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, ‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 5 grudnia 2023 r., pozostawia protest bez dalszego biegu.

UZASADNIENIE

Skarżący K. P. – głosujący za granicą w Republice Federalnej Niemiec w Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w E. pismem, które wpłynęło 6 listopada 2023 r. do Sądu Najwyższego, skierował protest przeciwko ważności referendum zarządzonego na dzień 15 października 2023 r. Wnoszący protest podniósł, że członkowie Okręgowej Komisji Wyborczej nr [...] nie wydali mu wszystkich trzech kart wyborczych, pytając czy potrzebuje trzeciej. Skarżący wskazane zachowanie określił jako przestępstwo.Prokurator Generalny w swoim stanowisku z dnia 24 listopada 2023 r. wyraził pogląd, iż wniesiony protest należy pozostawić protestu bez dalszego biegu.Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej w swoim stanowisku z dnia 24 listopada 2023 r. uznał, że protest powinien zostać pozostawiony bez dalszego biegu, w przypadku jego rozpoznania powinien zostać uznany za bezzasadny, zaś jeżeli doszło do naruszenia procedury protest powinien zostać uznany za zasadny, ale bez wpływu na wynik referendum.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851 ze zm.; dalej: „u.r.o.”), protest przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego wnosi się do Sądu Najwyższego na piśmie w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku referendum przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, stosownie do treści art. 34 ust. 2 u.r.o., do warunków i trybu wnoszenia protestu stosuje się odpowiednio przepisy Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277 ze zm., dalej: „k.wyb.”). Oznacza to, że siedmiodniowy termin, określony w art. 34 ust. 1 u.r.o., do wniesienia protestu referendalnego zaczyna biec od dnia następnego po dniu ogłoszenia przez Państwową Komisję Wyborczą wyniku referendum w Dzienniku Ustaw, przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego (art. 241 § 1 in fine k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o.).

Jednocześnie w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny, czy protest został wniesiony w terminie znaczenie ma uwzględnienie daty właściwej dla wybranego przez składającego protest sposobu jego wniesienia. Jeżeli zatem wnoszący protest decyduje się na złożenie go bezpośrednio w Sądzie Najwyższym, ocena tego, czy protest jest złożony w terminie następuje przez pryzmat daty wniesienia bezpośrednio do Sądu Najwyższego. W sytuacji natomiast, gdy wniesienie protestu następuje za pośrednictwem polskiej placówki operatora pocztowego, ocena dochowania terminu następuje wyłącznie w kontekście daty stempla pocztowego placówki nadawczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2019 r., I NSW 99/19).

Analogiczne dotyczy wniesienia protestu do konsula RP – data wniesienia protestu na ręce urzędnika konsularnego równoznaczna jest z wniesieniem jej do Sądu Najwyższego (Skarżący z takiej możliwości, przewidzianej w art. 241 § 2 zd. 1 k. wyb., jednak nie skorzystał). Równoważność nadania protestu na poczcie z wniesieniem go do SN dotyczy jednakże jedynie placówki pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Nadanie protestu w placówce operatora zagranicznego nie jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego.

W tym zakresie, wobec obowiązywania w regulacjach prawa wyborczego własnych rozwiązań (art. 241 k. wyb.), nie znajduje zastosowania art. 165 § 2 k.p.c. Data nadania pisma u operatora zagranicznego (w tym podmiotu z państw UE) nie wiąże się z fikcją prawną wpłynięcia pisma do Sądu Najwyższego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 marca 1978 r., IV CZ 130/78, postanowienie Sądu Najwyższego z 22 września 1999 r. I CKN 672/99) datą równoznaczną z wniesieniem pisma procesowego do sądu polskiego w przypadku nadania go w zagranicznym urzędzie pocztowym jest data jego wpłynięcia do polskiego urzędu pocztowego.

To stanowisko orzecznicze nadal pozostaje aktualne w odniesieniu m.in. do nadanych u zagranicznego operatora pocztowego protestów wyborczych lub referendalnych (obecnie jest ono natomiast, w związku z brzmieniem art. 165 § 2 k.p.c., nieaktualne w przypadku pism przedkładanych w procesie cywilnym pochodzących z państw członkowskich UE). Tym samym datę wniesienia do Sądu Najwyższego protestu referendalnego lub wyborczego nadanego u zagranicznego operatora pocztowego, określa data jego wpłynięcia do polskiej przestrzeni prawnej (przejęcia go przez operatora krajowego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.

– Prawo pocztowe).Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej o wynikach głosowania i wyniku referendum przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r. zostało wydane w dniu 17 października 2023 r. i opublikowane w Dzienniku Ustaw w dniu 18 października 2023 r. pod pozycją 2236. Oznacza to, że siedmiodniowy termin do wnoszenia protestów przeciwko ważności referendum rozpoczął bieg w dniu 19 października 2023 r. i upłynął z dniem 25 października 2023 r. Tymczasem w niniejszej sprawie, co prawda protest referendalny został nadany za pośrednictwem poczty niemieckiej w dniu 20 października 2023 r., jednakże, jak wskazuje włączony w akta sprawy wydruk z portalu śledzenia przesyłki niemieckiego operatora pocztowego „D.”, dopiero w dniu 4 listopada 2023 r., przesyłka zawierająca protest przyjęta została na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (by finalnie trafić do Sądu Najwyższego 6 listopada 2023 r.), a zatem już po zakończeniu biegu terminu, o którym mowa w art. 34 ust. 1 u.r.o.

Powoduje to konieczność pozostawienia protestu Skarżącego bez dalszego biegu, jako wniesionego z uchybieniem terminu do jego wniesienia.Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 243 § 1 in principio k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o., postanowił jak w sentencji. [SOP](r.g.)