Supreme Court dismisses referendum protest for being abstract and lacking specific evidence of criminal impact.

I NSWR 1195/23 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Janusz Niczyporuk (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Tomasz Demendecki‎SSN Elżbieta Karska w sprawie z protestu J. D., przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego, przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 28 listopada 2023 r., postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu.

UZASADNIENIE

Pismem z 25 października 2023 r. (25 października - data stempla pocztowego) J. D. (dalej: „Skarżący”) wniósł do Sądu Najwyższego protest przeciwko ważności referendum przeprowadzonego 15 października 2023 r. W uzasadnieniu protestu Skarżący stwierdził, że jako wyborca Warszawa […], mąż zaufania w Obwodowej Komisji Wyborczej Nr […] zgłasza protest wyborczy przeciwko ważności referendum zarządzonego na dzień 15 października 2023 r. z powodu dopuszczenia się przestępstwa z art. 218 k.k. Skarżący oparł protest na zarzucie sfałszowania na masową skalę zaświadczeń o prawie do głosowania poza miejscem zamieszkania.

W ocenie Skarżącego w sześciu komisjach, z którymi był w kontakcie telefonicznym wystąpiły długie, ponad standardowe kolejki dla osób z zaświadczeniami. Skarżący podkreślił, że część głosujących posługiwała się skopiowanymi zaświadczeniami. Skarżący zawnioskował w świetle powyższego o sprawdzenie, czy na terenie Warszawy nie powtarzały się nazwiska osób głosujących. Biorąc pod uwagę powyższe Skarżący wniósł jak we wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasady wnoszenia protestów przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego określa ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851 ze zm., dalej: „u.r.o.”). Zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy, przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów u.r.o. dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum. Wszelkie inne zarzuty stanowią wyjście poza przewidziany ustawą przedmiot protestu, co czyni go niedopuszczalnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2007 r., III SW 30/07, niepublikowane).

Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1, protest przeciwko ważności referendum wnosi się do Sądu Najwyższego na piśmie w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku referendum przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 34 ust. 2 u.r.o., do warunków i trybu wnoszenia protestu przeciwko ważności referendum stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277 ze zm., dalej: „k.wyb.”). Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 241 k.wyb.

Zgodnie z art. 242. § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy rozpatruje protest w składzie 3 sędziów w postępowaniu nieprocesowym. Warunki pisma procesowego zostały zaś ujęte w art. 125 i nast. k.p.c. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że osoba wnosząca protest nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w całym kraju. Postępowanie w sprawie protestu ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób.

Przedmiotem zarzutu powinny być więc takie okoliczności (działania lub zaniechania), wskutek których tak rozumiany własny, rzeczywisty i aktualny interes prawny protestującego doznał naruszenia. Przyjęty model protestu polega na sprawowaniu przez Sąd Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli ważności referendum, natomiast brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przezeń kontroli abstrakcyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19; 30 października 2019 r., I NSW 117/19). Tymczasem Skarżący powołuje się własne obserwacje dotyczące zaświadczeń do głosowania, co w jego ocenie mogło mieć wpływ na ważność referendum.

Skarżący nie wskazał jednak konkretnych dowodów na poparcie podniesionych zarzutów. Nie jest „przedstawieniem dowodu” w rozumieniu art. 241 § 3 k.wyb. podanie informacji, że należy przeprowadzić krzyżową kontrolę mającą na celu zweryfikowanie list osób głosujących. Za „wskazanie dowodu” w rozumieniu art. 241 § 3 k.wyb. nie może zostać uznane złożenie wniosków o takiej weryfikacji, który nie mogłyby potwierdzić zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 218 k.k. Sąd Najwyższy stwierdza w świetle powyższego, że przedstawione przez Skarżącego twierdzenia nie mieszczą się w przedmiocie protestu określonym w art. 33 ust. 1 u.r.o.

Skarżący nie sformułował bowiem konkretnych zarzutów w sposób określony w art. 33 ust. 1 u.r.o. w zw. z art. 241 § 3 i art. 243 § 1 k.wyb. Skarżący wskazuje w uzasadnieniu ogólne sformułowania, które w jego ocenie miały miejsce. Sąd Najwyższy podkreśla ponownie, że nie zostały przedstawione żadne dowody, które stanowiłyby potwierdzenie zaistniałych okoliczności. W proteście brak jest też wskazania, jak przestępstwo z art. 218 k.k. zostało popełnione i czy miało ono bezpośredni wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników referendum.

Skarżący nie spełni tym samym ustawowego wymogu polegającego na konieczności wykazania, że zarzucane naruszenia rzeczywiście miały wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników referendum. Skarżący uchybił tym samym obowiązkowi wynikającemu z art. 33 ust. 1 u.r.o. w zw. z art. 241 § 3 i art. 243 § 1 k.wyb. Z powyższych względów, na podstawie art. 34 ust. 2 u.r.o. w zw. z art. 243 § 1 k.wyb. postanowiono o pozostawieniu protestu bez dalszego biegu. [SOP][ms]