I NSW 60/25 · Sąd Najwyższy

I NSW 60/25 POSTANOWIENIE Dnia 10 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Lemańska (przewodniczący)‎SSN Grzegorz Pastuszko‎SSN Mirosław Sadowski (sprawozdawca) w sprawie z protestu G.D. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ‎w dniu 10 czerwca 2025 r., pozostawia protest bez dalszego biegu. Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Mirosław Sadowski

UZASADNIENIE

Pismem datowanym na dzień 28 maja 2025 r. G.D. wniósł protest wyborczy o stwierdzenie nieważności wyborów Prezydenta RP – dotyczących I tury wyborów przewidzianych na dzień 18 maja 2025 r., wskazując na naruszenia prawa mogące mieć wpływ na wynik wyborów lub naruszać konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawa.Kolejno pismem datowanym na dzień 3 czerwca 2025 r., wniesionym w ustawowym terminie do wniesienia protestu, wnoszący protest uzupełnił część braków formalnych, wskazując swój nr PESEL. Wnoszący protest zmodyfikował także część zarzutów oraz żądań.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta RP na zasadach określonych w ustawie.Zasady i tryb przeprowadzania wyboru Prezydenta RP oraz warunki ważności tych wyborów określa ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”). Zgodnie z art. 321 § 1 k.wyb., protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą.

Nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego.Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 321. Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do wniesienia protestu.Uwypuklenia wymaga, iż nadanie protestu w placówce operatora zagranicznego nie jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego.

W tym zakresie, wobec obowiązywania w regulacjach prawa wyborczego własnych rozwiązań (art. 241 k. wyb.), nie znajduje zastosowania art. 165 § 2 k.p.c. Data nadania pisma u operatora zagranicznego (w tym podmiotu z państw UE) nie wiąże się z fikcją prawną wpłynięcia pisma do Sądu Najwyższego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 marca 1978 r., IV CZ 130/78; postanowienie Sądu Najwyższego z 22 września 1999 r. I CKN 672/99), datą równoznaczną z wniesieniem pisma procesowego do sądu polskiego w przypadku nadania go w zagranicznym urzędzie pocztowym jest data jego wpłynięcia do polskiego urzędu pocztowego.

To stanowisko orzecznicze nadal pozostaje aktualne w odniesieniu m.in. do nadanych u zagranicznego operatora pocztowego protestów wyborczych lub referendalnych (obecnie jest ono natomiast, w związku brzmieniem art. 165 § 2 k.p.c., nieaktualne w przypadku pism przedkładanych w procesie cywilnym pochodzących z państw członkowskich UE). Tym samym datę wniesienia do Sądu Najwyższego protestu wyborczego nadanego u zagranicznego operatora pocztowego, określa data jego wpłynięcia do polskiej przestrzeni prawnej (przejęcia go przez operatora krajowego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.

– Prawo pocztowe). Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą lub na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.Przechodząc do oceny przedmiotowego protestu należy wskazać, że niniejszy protest wniesiony został przeciwko ważności wyborów w odniesieniu jedynie do I tury wyborów na Prezydenta Rzeczypospolitej. Co do zasady przepisy prawa obowiązującego nie sprzeciwiają się takiemu zakresowi protestu.

G.D. nadał pierwotnie przedmiotowy protest za granicą za pośrednictwem operatora zagranicznego w dniu 28 maja 2025 r., (data wejścia do polskiej przestrzeni prawnej w dniu 5 czerwca 2025 r., następnie uzupełnił go (ponawiając zarzuty i wnioski) pismem z 3 czerwca 2025 r. Przedmiotowe pismo wpłynęło do polskiej przestrzeni prawnej 6 czerwca 2025 r., a więc w ustawowym terminie. Jednakże wnoszący protest nie wskazał adresu i nie uzupełnił adresu, co skutkuje koniecznością przyjęcia, że wywiedzione do Sądu Najwyższego pismo procesowe obarczone jest nieusuwalnym brakiem formalnym.Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322 § 1 zd. 1 k.wyb., postanowił jak w sentencji.

Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Mirosław Sadowski[a.ł]