I NSW 5932/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I NSW 5932/20 POSTANOWIENIE Dnia 6 lipca 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Janusz Niczyporuk (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Marek Dobrowolski‎SSN Krzysztof Wiak w sprawie ze skargi M. J.o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I NSW 4977/20, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 6 lipca 2021 r., postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

UZASADNIENIE

M. J. pismem z 30 października 202 r. wniósł do Sądu Najwyższego skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tego Sądu z 31 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt I NSW 4977/20, w przedmiocie pozostawienia bez dalszego biegu protestu wyborczego oraz poprzedzającego go postanowienia z 27 lipca 2020 r., jako wydanych przez osobę nieuprawnioną, tj. objętą wnioskiem o wyłączenie. Skarżący zażądał nadto uchylenia wskazanych postanowień. Uzasadniając skargę Skarżący podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy nastąpiło naruszenie zasady nemo iudex in causa sua.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przesłanki wznowienia postępowania cywilnego, zawarte zostały w przepisach art. 399 i nast. k.p.c. Sąd Najwyższy podziela pogląd wyrażony w postanowieniu z 9 stycznia 2014 r., V CZ 81/19, w którym Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skarga o wznowienie postępowania ma charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia i nie stanowi środka odwoławczego. Oznacza to, że przepisy warunkujące dopuszczalność jej wniesienia, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający, co prowadziłoby do naruszenia zasady niewzruszalności prawomocnych wyroków (postanowień, co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym).

Podstawę wznowienia postępowania mogą stanowić wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 401, 4011 i 403 k.p.c.Na etapie wstępnego badania dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania ocena sądu ogranicza się do ustalenia, czy Skarżący wskazuje podstawę wznowienia, która odpowiada jednej z podanych w k.p.c. Do odrzucenia skargi ze względu na nie oparcie jej na ustawowej podstawie dochodzi, stosownie do art. 410 § 1 k.p.c., w sytuacji, w której skarga jedynie formalnie odpowiada jednej z tych podstaw, a przytoczone w jej uzasadnieniu okoliczności nie wskazują na jej istnienie.

W tym celu sąd dokonuje porównania podstawy podanej w skardze z ustawowym wzorcem i ustala, czy podane przez Skarżącego twierdzenia podpadają pod którąkolwiek z podstaw wskazanych w ustawie. Przyjmuje się, że badanie przesłanki oparcia skargi o wznowienie postępowania na ustawowej podstawie nie ogranicza się do kontroli, czy wskazane w skardze okoliczności odpowiadają ustawowym podstawom wznowienia, ale obejmuje również ustalenie, czy podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje (postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNC 1968, nr 8-9, poz. 154; z 15 czerwca 2005 r., IV CZ 50/05, niepubl.; z 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biul.

Sądu Najwyższego 2005, nr 9, poz. 14; z 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 48; z 14 maja 2009 r., I CZ 20/09, niepubl.; z 3 lutego 2011 r., II UZ 47/10, niepubl.; z 14 kwietnia 2011 r., II UZ 10/11, niepubl.; z 18 kwietnia 2011 r., III UZ 6/11, niepubl.). Nadzwyczajny charakter skargi o wznowienie postępowania sprawia, że przyczyny wznowienia postępowania muszą mieć wyjątkową naturę oraz odpowiednio dużą rangę.Skarga o wznowienie postępowania podlega zatem badaniu przez sąd najpierw co do jej dopuszczalności, a następnie co do dopuszczalności wznowienia postępowania.

O dopuszczalności skargi decyduje charakter orzeczenia, którego skarga dotyczy. Poza wyjątkiem wynikającym z art. 399 § 2 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania przysługuje od prawomocnych orzeczeń o charakterze merytorycznym, rozstrzygających co do istoty sprawy. W procesie są to prawomocne wyroki i prawomocne nakazy zapłaty (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 stycznia 1973 r., I CZ 152/72, OSNCP 1973, nr 7-8, poz. 143; postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 listopada 1993 r., III AZP 18/93, OSNCP 1994, nr 6, poz. 122; uchwałę Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2006 r., III CZP 51/06, OSNC 2007, nr 5, poz. 71), zaś w postępowaniu nieprocesowym (jak to miało miejsce w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem Sądu Najwyższego) są to postanowienia co do istoty sprawy.Wznowienie postępowania może zatem dotyczyć – co do zasady – postępowań zakończonych prawomocnym wyrokiem sądu (wydanym w postępowaniu procesowym) lub postanowieniem co do istoty sprawy (wydanym w postępowaniu nieprocesowym).

Skarga o wznowienie postępowania nie może więc dotyczyć orzeczeń kończących postępowanie w sprawie – w tym postanowień – które nie są wyrokami (postanowieniami co do istoty sprawy).Przechodząc teraz do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że Skarżący jako podstawę wznowienia powołał art. 401 ust. 1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia.

Z akt sprawy nie wynika, aby zachodziła którakolwiek z powyższych okoliczności. W sprawie o sygn. akt I NSW 4977/20 nie orzekali bowiem sędziowie, którzy podlegaliby wyłączeniu z urzędu. Z analizy akt wskazanej sprawy wynika, że pismem z 27 lipca 2020 r. Skarżący złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznawania jego sprawy w Sądzie Najwyższym grupy sędziów, którzy, jego zdaniem, nie byli sędziami Sądu Najwyższego. Skarżący powołał się na uchwałę składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. i podniósł, że wskazane we wniosku osoby zostały powołane na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 3).

Zdaniem Skarżącego, osoby takie nie mają statusu prawidłowo powołanego sędziego.W grupie sędziów, których wyłączenia żądał Skarżący, znajdował się sędzia Sądu Najwyższego E. S., rozpoznająca powyższy wniosek o wyłączenie. Nie oznacza to jednak, jak błędnie zakłada Skarżący, że w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, w której sędzia wydała rozstrzygnięcie, które bezpośrednio jej dotyczyło. Wniosek o wyłączenie sędziów, złożony przez skarżącego 27 lipca 2020 r. nie spełniał bowiem warunków formalnych i ze względu na to nie podlegał merytorycznemu rozpoznaniu.

Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r. (I NOZP 1/19) wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu bez składania przez sędziego oświadczenia, o jakim mowa w przepisie art. 52 § 2 k.p.c., przy czym sędzia objęty takim wnioskiem o wyłączenie może zasiadać w składzie sądu rozpoznającego wniosek. Wniosek o wyłączenie sędziów nie może być bowiem abstrakcyjny, hipotetyczny lub w oczywisty sposób niezawierający konstrukcyjnych elementów – w tym nie może dotyczyć wyłączenia sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2020 r., I NSPO 12/19; z 17 czerwca 2020 r., I NWW 20/20; z 10 listopada 2020 r., I NWW 64/20).

Z powyższych względów wniosek z 27 lipca 2020 r. o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego został odrzucony.Niezależnie od powyższego, stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania przysługuje wyłącznie od orzeczeń merytorycznych (postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 kwietnia 2015 r., II CZ 3/15; z 17 maja 2018 r., V CZ 32/18; z 20 marca 2019 r., V CZ 5/19). Do tej kategorii nie zalicza się orzeczeń formalnych, jakim jest postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziów. W niniejszej sprawie nie zachodzi również podstawa do wznowienia postanowienia z 31 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt I NSW 4977/20, w przedmiocie pozostawienia bez dalszego biegu protestu wyborczego.

Sąd Najwyższy pozostawił bez dalszego biegu protest wyborczy wniesiony przez Skarżącego, ponieważ podniesione przez niego zarzuty (dotyczące zgodności ustaw wyborczych z Konstytucją RP) nie spełniały wymogów formalnych wynikających z dyspozycji art. 321 § 3 w zw. z art. 82 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (t.j. Dz.U. 2020, poz. 1319 z późn. zm.). Wniesiony przez Skarżącego protest wyborczy ze wskazanych wyżej względów nie został merytorycznie rozpoznany. Dodać nadto należy, że postanowienia Sądu Najwyższego wydane w składzie trzech sędziów zawierające opinię w wyniku rozpoznania poszczególnych protestów nie kończą postępowania w sprawie.

Ostateczne stanowisko w tym przedmiocie podejmuje Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Postanowienie będące przedmiotem skargi o wznowienie postępowania nie stanowi więc postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty. Rozstrzygnięcie w kwestii ważności wyboru Prezydenta RP zawierała dopiero uchwała z 3 sierpnia 2020 r. Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, którą Sąd Najwyższy stwierdził ważność wyboru A.D. na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, dokonanego 12 lipca 2020 r.Z tych względów skarga wniesiona przez Skarżącego o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie przepisu art. 410 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.