I NSW 5890/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I NSW 5890/20

UCHWAŁA

Dnia 3 sierpnia 2020 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Ewa Stefańska (przewodniczący)

SSN Antoni Bojańczyk

SSN Leszek Bosek

SSN Paweł Czubik

SSN Tomasz Demendecki

SSN Marek Dobrowolski

SSN Paweł Księżak (sprawozdawca)

SSN Marcin Łochowski

SSN Oktawian Nawrot

SSN Janusz Niczyporuk

SSN Adam Redzik

SSN Mirosław Sadowski

SSN Marek Siwek

SSN Aleksander Stępkowski

SSN Maria Szczepaniec

SSN Krzysztof Wiak

SSN Jacek Widło

SSN Grzegorz Żmij

Protokolant: Przemysław Szuty

po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych 3 sierpnia 2020 r.,

z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji

Wyborczej,

sprawy ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych

28 czerwca 2020 r. i 12 lipca 2020 r.,

na podstawie sprawozdania z wyborów przedstawionego przez Państwową Komisję

Wyborczą oraz opinii wydanych w wyniku rozpoznania protestów przeciwko wyborowi

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

po

uwzględnieniu

obwieszczenia

Państwowej

Komisji

Wyborczej

z dnia 13 lipca 2020 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku wyborów

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1238) oraz biorąc

pod uwagę wnioski Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej

Komisji Wyborczej,

na podstawie art. 129 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz 324 § 1 ustawy

z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 684 i 1504

oraz z 2020 r. poz. 568),

stwierdza ważność wyboru Andrzeja Sebastiana Dudy na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej, dokonanego 12 lipca 2020 r.

SSN Antoni Bojańczyk

…………………………………….

SSN Leszek Bosek

……………………………………

SSN Paweł Czubik

……………………………………

SSN Tomasz Demendecki

……………………………………

SSN Marek Dobrowolski

……………………………………

SSN Paweł Księżak

……………………………………

SSN Marcin Łochowski

……………………………………

SSN Oktawian Nawrot

……………………………………

SSN Janusz Niczyporuk

……………………………………

SSN Adam Redzik

……………………………………

SSN Mirosław Sadowski

……………………………………

SSN Marek Siwek

……………………………………

SSN Ewa Stefańska

……………………………………

SSN Aleksander Stępkowski

……………………………………

SSN Maria Szczepaniec

……………………………………

SSN Krzysztof Wiak

……………………………………

SSN Jacek Widło

……………………………………

SSN Grzegorz Żmij

……………………………………

I NSW 5890/20

UZASADNIENIE

Podstawą prawną przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej zarządzonych postanowieniem Marszałka Sejmu z dnia 3 czerwca 2020 r.

w sprawie

zarządzenia

wyborów

Prezydenta

Rzeczypospolitej

Polskiej

(Dz. U. z 2020 r. poz. 988), których data została wyznaczona na niedzielę

28 czerwca 2020 r., były: art. 127 w związku z art. 128 ust. 2 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy

(Dz. U. z 2019 r. poz. 684 i 1504 oraz z 2020 r. poz. 568; dalej: Kodeks wyborczy

lub k.wyb.) oraz ustawa z dnia 2 czerwca 2020 r. o szczególnych zasadach organizacji

wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych

w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 979;

dalej: u.wyb.2020).

W przeprowadzonym 28 czerwca 2020 r. pierwszym głosowaniu żaden

z kandydatów nie otrzymał więcej niż połowy głosów ważnych, co stwierdziła

Państwowa Komisja Wyborcza w obwieszczeniu z 30 czerwca 2020 r. o wynikach

głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych

na dzień 28 czerwca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1163), czego następstwem było

przeprowadzenie 12 lipca 2020 r. ponownego głosowania na dwóch kandydatów:

Andrzeja Sebastiana Dudę i Rafała Kazimierza Trzaskowskiego, którzy w pierwszym

głosowaniu otrzymali kolejno największą liczbę głosów. W obwieszczeniu Państwowej

Komisji Wyborczej z 13 lipca 2020 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku

wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1238)

stwierdzono, iż w ponownym głosowaniu 12 lipca 2020 r., spośród dwóch kandydatów

na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej więcej głosów otrzymał i – stosownie

do art. 127 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 292 § 4 Kodeksu

wyborczego

–

na

Prezydenta

Rzeczypospolitej

Polskiej

został

wybrany

Andrzej Sebastian Duda.

Przepis art. 324 § 1 k.wyb. przewiduje, że Sąd Najwyższy, na podstawie

sprawozdania z wyborów przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą

oraz po rozpoznaniu protestów, rozstrzyga o ważności wyboru Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z § 1a tego przepisu, w sprawie, o której mowa

w § 1,

Sąd

Najwyższy

orzeka

w

składzie

całej

właściwej

izby.

Stosownie do art. 26 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. z 2019 r. poz. 825 ze zm.) stwierdzanie ważności wyborów należy

do właściwości

Izby

Kontroli

Nadzwyczajnej

i

Spraw

Publicznych.

Art. 15 ust. 3 u.wyb.2020 przewiduje, że uchwałę w sprawie, o której mowa

w art. 324 § 1 k.wyb., Sąd Najwyższy podejmuje w ciągu 21 dni od dnia podania

wyniku wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą.

Sąd

Najwyższy

zapoznał

się

z

treścią

sprawozdania

z

wyborów

przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą oraz opiniami wydanymi

w wyniku rozpoznania protestów wyborczych.

Sprawozdanie Państwowej Komisji Wyborczej z wyborów Prezydenta

Rzeczypospolitej

Polskiej

zarządzonych

27 lipca 2020 r.,

obejmuje

informacje

na

czerwca

dotyczące

2020

wyborów

r.,

przyjęte

zarządzonych

na 10 maja 2020 r. oraz zarządzonych na 28 czerwca 2020 r.

W odniesieniu do wyborów zarządzonych postanowieniem Marszałka Sejmu

z dnia 5 lutego 2020 r. w sprawie zarządzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 184), których data została wyznaczona na niedzielę

10 maja 2020 r., Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że podjęła wszystkie

czynności związane z przeprowadzeniem wyborów, do których była zobowiązana

przepisami prawa. Jednakże 18 kwietnia 2020 r. weszła w życie ustawa

z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku

z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 695), na mocy

której zawieszone zostały obowiązki informacyjne wynikające z przepisów Kodeksu

wyborczego, nałożone na wójtów i komisarzy wyborczych, a także przepisy

dotyczące wydawania

zaświadczeń

o

prawie

do

głosowania,

głosowania

korespondencyjnego i głosowania przez pełnomocnika oraz regulujące kompetencje

Państwowej Komisji Wyborczej w zakresie ustalenia wzoru karty do głosowania

i zarządzenia druku kart. To spowodowało, że głosowanie w wyborach Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej 10 maja 2020 r. było niemożliwe. Komunikat w tej sprawie

Państwowa Komisja Wyborcza podała do wiadomości publicznej 7 maja 2020 r.

Z kolei 9 maja 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 kwietnia 2020 r. o szczególnych

zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej zarządzonych w 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 827), przewidująca wyłącznie

głosowanie korespondencyjne, jednakże do 10 maja 2020 r., tj. do dnia głosowania,

wyborcom nie zostały doręczone pakiety wyborcze. W konsekwencji 10 maja 2020 r.

wybory nie odbyły się.

Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że zaistniała sytuacja nie jest

uregulowana w przepisach prawa. Nie było możliwe sporządzenie protokołu

głosowania, stwierdzenie wyników wyborów ani sporządzenie sprawozdania.

Z uwagi na to, uwzględniając całościowo istniejący stan prawny i faktyczny,

na posiedzeniu 10 maja 2020 r. Państwowa Komisja Wyborcza uznała jednogłośnie,

że brak możliwości głosowania na kandydatów równoważny jest w skutkach

z przewidzianym w art. 293 § 3 k.wyb. brakiem możliwości głosowania ze względu

na brak kandydatów (uchwała nr 129/2020 Państwowej Komisji Wyborczej

z dnia 10 maja 2020 r. w sprawie stwierdzenia braku możliwości głosowania

na kandydatów w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 2020 r.

poz. 967).

W drugiej części sprawozdania Państwowa Komisja Wyborcza przedstawiła

informację

dotyczącą

wyborów

Prezydenta

Rzeczypospolitej

Polskiej,

przeprowadzonych 28 czerwca 2020 r. i 12 lipca 2020 r.

Z treści tego sprawozdania wynika, że co do zasady wybory przebiegały

w sposób prawidłowy. Obwodowe komisje wyborcze dokonały ustalenia wyników

głosowania i sporządziły protokoły głosowania poprawnie, bez błędów wymagających

ponownego liczenia głosów i sporządzenia protokołów, a naruszenia prawa

wyborczego

były

nieliczne.

W

konkluzji,

Państwowa

Komisja

Wyborcza,

na podstawie posiadanych dokumentów oraz uzyskanych informacji o przebiegu

głosowania i wyborów 28 czerwca 2020 r. i 12 lipca 2020 r., nie stwierdziła naruszeń

prawa wyborczego, które mogły wywrzeć wpływ na wyniki głosowania i wynik wyborów

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z wyborami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonymi

na 28 czerwca 2020 r. (pierwsze głosowanie) i na 12 lipca 2020 r. (ponowne

głosowanie),

w

Sądzie

Najwyższym

w

repertorium

NSW,

prowadzonym

m.in. dla protestów wyborczych, zarejestrowano 5847 spraw wywołanych wniesieniem

protestów.

Przystępując do rozpoznawania protestów wyborczych, Sąd Najwyższy

w pierwszej kolejności zbadał kwestię ich dopuszczalności. Stwierdzając istnienie

przesłanek negatywnych w tym względzie, bez dalszego biegu pozostawiono

około 88% protestów, przede wszystkim z uwagi na: 1) niedotrzymanie terminu

przewidzianego do wniesienia protestu wyborczego (art. 15 ust. 2 u.wyb.2020);

2) złożenie protestu przez osobę do tego nieuprawnioną (art. 82 § 4 i 5 k.wyb.)

lub dotyczącego sprawy, co do której w Kodeksie wyborczym przewidziano możliwość

wniesienia przed dniem głosowania skargi lub odwołania do sądu lub do Państwowej

Komisji Wyborczej (art. 322 § 2 k.wyb.); 3) sformułowanie zarzutów niemieszczących

się w zakresie podstaw wniesienia protestu (art. 82 § 1 k.wyb.), w tym w szczególności

odnoszących się do kwestii finansowania kampanii wyborczej i sposobu prezentacji

kandydatów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w mediach publicznych,

przebiegu procesu legislacyjnego, zgodności funkcjonowania organów państwa

oraz treści ustaw i aktów normatywnych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej;

4) nieprzedstawienie lub niewskazanie dowodów, na których oparte zostały zarzuty

protestu (art. 321 § 3 k.wyb.).

W 93 przypadkach Sąd Najwyższy wyraził opinię, że zarzuty protestu

są zasadne – w całości lub w części – lecz stwierdzone naruszenia nie miały wpływu

na wynik wyborów.

Za zasadne uznane zostały zarzuty dotyczące:

– braku wysyłki pakietu wyborczego (I NSW 134/20, I NSW 2106/20);

– wysyłki pakietu wyborczego na błędny adres, mimo podania prawidłowych

danych adresowych przez wyborcę (I NSW 91/20);

– nieprawidłowego zaadresowania przesyłki zawierającej pakiet wyborczy

(I NSW 134/20);

– braku należytej staranności w zakresie doręczenia wyborcy pakietu

wyborczego, co skutkowało niedoręczeniem mu pakietu wyborczego (I NSW 85/20,

I NSW 139/20, I NSW 4753/20, I NSW 5535/20);

– omyłkowej wysyłki pakietu wyborczego w sytuacji, gdy wyborca wnosił

o wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania (I NSW 5507/20);

– błędnego stwierdzenia przez organy wyborcze, że pakiet wyborczy

do głosowania korespondencyjnego może być wysłany tylko na adres mieszczący się

na terenie gminy, w której wyborca jest wpisany do spisu wyborców (I NSW 139/20,

I NSW 2266/20, I NSW 5318/20);

– doręczenia wyborcy niekompletnego pakietu wyborczego (I NSW 91/20,

I NSW 1059/20, I NSW 5855/20);

– nieodebrania przez konsula przesyłki zawierającej kopertę zwrotną,

mimo wysłania jej w terminie przez wyborcę (I NSW 2302/20);

– niezapewnienia tajności głosowania poprzez zastosowanie przy głosowaniu

korespondencyjnym kopert na tyle przezroczystych, że możliwym było stwierdzenie,

na kogo wyborca oddał swój głos (I NSW 89/20, I NSW 91/20, I NSW 331/20,

I NSW 381/20, I NSW 1261/20);

– wydania karty do głosowania nieopatrzonej pieczęcią obwodowej komisji

wyborczej (I NSW 1232/20, I NSW 1836/20, I NSW 2303/20, I NSW 2481/20);

– niedostosowania lokalu wyborczego do potrzeb osób niepełnosprawnych

w sytuacji, gdy lokal ten został oznaczony jako dostosowany do potrzeb osób

niepełnosprawnych (I NSW 3313/20);

– istnienia rozbieżności pomiędzy stwierdzoną liczbą kart do głosowania

otrzymanych przez obwodową komisję wyborczą, ustaloną po ich przeliczeniu

przed rozpoczęciem głosowania, a sumą niewykorzystanych kart do głosowania

i liczbą wyborców, którym wydano karty do głosowania (I NSW 2090/20);

– nieprawidłowego wypełniania obowiązków przez członków obwodowej komisji

wyborczej, polegającego na przyjęciu od wyborcy, w pierwszym głosowaniu,

omyłkowo przedstawionego zaświadczenia o prawie do głosowania, uprawniającego

do oddania głosu w ponownym głosowaniu (I NSW 511/20, I NSW 4815/20);

– nieuprawnionego zatrzymania przez członka obwodowej komisji wyborczej

dokumentu zawierającego oba zaświadczenia o prawie do głosowania (uprawniające

do oddania głosu w pierwszym i ponownym głosowaniu), umieszczone na jednej

kartce papieru (I NSW 1727/20);

– niedopełnienia przez członków obwodowej komisji wyborczej obowiązku

zamknięcia i opieczętowania urny wyborczej (I NSW 1589/20);

– nieuprawnionego stwierdzenia przez członków obwodowej komisji wyborczej,

że zaświadczenie o utracie dowodu osobistego, wydane przez podinspektora

ds. dowodów osobistych, jest dokumentem stwierdzającym tożsamość wyborcy

(I NSW 630/20);

– nieprawidłowego uznania za ważny głosu, oddanego na karcie do głosowania,

w której wyborca nie umieścił znaku „x”, a jedynie pojedynczą kreskę przy nazwisku

jednego z kandydatów (I NSW 892/20);

– nieprawidłowego uznania za nieważny głosu oddanego na karcie

do głosowania, na której umieszczono, w sposób w większości czytelny, pieczęć

obwodowej komisji wyborczej (I NSW 1589/20);

– pracy członków obwodowej komisji wyborczej w tzw. podgrupach

(I NSW 803/20, I NSW 1589/20);

–

braku

weryfikacji tożsamości wyborcy przed wydaniem mu

karty

do głosowania (I NSW 1608/20);

– odmowy wydania wyborcy karty do głosowania z uwagi na fakt, że w rubryce

spisu wyborców, przeznaczonej na jego podpis, widniał już podpis innej osoby

(I NSW 1517/20, I NSW 1557/20, I NSW 1953/20, I NSW 2149/20, I NSW 3595/20,

I NSW 5253/20);

– błędnego dopuszczenia wyborcy do głosowania po złożeniu przez niego

podpisu w odpowiedniej rubryce spisu wyborców, w sytuacji, gdy dane te powinny

zostać

wykreślone,

a

wyborca,

celem

oddania

głosu,

winien

przedstawić

wyników

głosowania

zaświadczenie o prawie do głosowania (I NSW 155/20);

–

braku

podania

do

publicznej

wiadomości

przez wywieszenie w lokalu wyborczym, w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców,

kopii protokołu głosowania w obwodzie (I NSW 5603/20);

– prowadzenia agitacji w lokalu wyborczym w dniu wyborów (I NSW 4032/20);

–

nieumieszczenia

pozytywnego

rozpatrzenia

wyborcy

jego

w

spisie

wniosku

o

wyborców,

dopisanie

mimo

do

uprzedniego

spisu

wyborców

(I NSW 1210/20, I NSW 2786/20, I NSW 2974/20, I NSW 5767/20);

– nieumieszczenia wyborcy w spisie wyborców w dniu głosowania związanego

z wcześniejszym pobytem wyborcy w zakładzie leczniczym (I NSW 3684/20,

I NSW 5226/20);

–

niewykreślania

wyborcy

ze

spisu

wyborców

pomimo

wydania

mu zaświadczenia o prawie do głosowania (I NSW 2139/20);

– braku skutecznego poinformowania wyborcy o umieszczeniu go, z mocy

prawa, w spisie wyborców w odrębnym obwodzie wyborczym (I NSW 1739/20);

– braku dopisania wyborcy do spisu wyborców w obwodzie głosowania

w Polsce, pomimo wykreślenia go ze spisu wyborców w obwodzie głosowania

za granicą (I NSW 3365/20);

– bezzasadnego wykreślenia wyborcy ze spisu wyborców, do którego wcześniej

został on dopisany na swój wiosek (I NSW 2277/20);

– wykreślenia wyborcy ze spisu wyborców bez jego wniosku i wiedzy,

połączonego z jednoczesnym dopisaniem tego wyborcy, także bez jego wiedzy,

do spisu wyborców w innym obwodzie głosowania (I NSW 408/20);

– wprowadzenia wyborcy w błąd co do możliwości wpisania na listę wyborców

w Polsce, co z uwagi na upływ terminów określonych w prawie wyborczym

uniemożliwiło mu skorzystanie z czynnego prawa wyborczego (I NSW 280/20);

– umieszczenia wyborcy w dwóch spisach wyborców, co hipotetycznie

umożliwiało mu oddanie dwóch ważnych głosów (I NSW 491/20, I NSW 1210/20,

I NSW 4107/20, I NSW 4900/20, I NSW 5299/20);

– umieszczenia wyborcy w niewłaściwym spisie wyborców (I NSW 5226/20);

– wprowadzenia wyborcy w błąd co do braku możliwości wydania i wysłania mu

zaświadczenia o prawie do głosowania (I NSW 3125/20);

– wadliwego wystawienia zaświadczenia o prawie do głosowania, co

skutkowało niedopuszczeniem wyborcy do głosowania (I NSW 2424/20, I NSW

2949/20, I NSW 3669/20);

– wydania zaświadczenia o prawie do głosowania w terminie uniemożliwiającym

skorzystanie przez wyborcę z przysługującego mu czynnego prawa wyborczego

(I NSW 372/20, I NSW 2144/20, I NSW 2974/20);

– nieuzasadnionej odmowy wydania karty do głosowania ze względu na brak

opatrzenia hologramem przedstawionego przez wyborcę zaświadczenia o prawie

do głosowania sporządzonego przez konsula (I NSW 2255/20).

Zarzuty

pozostałych

protestów

zostały

uznane

za

bezzasadne

– przede wszystkim z uwagi na ich nieudowodnienie, błędną interpretację przepisów

Kodeksu wyborczego oraz ustawy z dnia 2 czerwca 2020 r. o szczególnych zasadach

organizacji wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

zarządzonych w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego, dokonaną

przez wnoszących owe protesty, a także ze względu na stwierdzone w toku

postępowania w sprawach wywołanych wniesieniem tych protestów prawidłowe

wywiązanie się przez organy wyborcze oraz konsulów z obowiązków nałożonych

na nich przez przepisy prawa wyborczego.

Działając na podstawie art. 129 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

Sąd Najwyższy bierze pod uwagę wszelkie okoliczności, które mogą mieć znaczenie

dla ważności wyborów, również te, które nie mogły być przedmiotem zarzutów protestu

wyborczego.

W ramach tak zakreślonej kompetencji Sąd Najwyższy zważył, że w państwie

demokratycznym wybory są nieodzowną instytucją życia publicznego, pozwalającą

na wyłanianie przedstawicieli sprawujących władzę w imieniu suwerena, którym jest

Naród. Prawo wyborcze ma służebny charakter, gdyż umożliwia wybór organów

przedstawicielskich. Konieczność zapewnienia ciągłości władzy państwowej w oparciu

o

legitymację

demokratyczną

musi

być

priorytetem

normatywnym

również w sytuacjach wyjątkowych.

W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalne jest stworzenie

takich warunków prawnych i faktycznych, w których akt wyborczy nie może zostać

zrealizowany. Mimo niewprowadzenia żadnego z przewidzianych w Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej stanów nadzwyczajnych, wybory 10 maja 2020 r. nie odbyły

się. Wobec zaistnienia takiej, nieprzewidzianej Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej

sytuacji, obowiązkiem państwa było niezwłoczne doprowadzenie do przeprowadzenia

wyborów.

Mając na uwadze dwie wartości konstytucyjne, tj. konieczność zapewnienia

warunków dla wyrażenia woli suwerena co do osoby przyszłego Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej i konieczność uszanowania terminów konstytucyjnych,

Sąd Najwyższy uznał, że w opisanych okolicznościach ponowne zarządzenie

przez Marszałka Sejmu 3 czerwca 2020 r. wyborów na dzień 28 czerwca 2020 r.

– w związku z treścią uchwały Państwowej Komisji Wyborczej nr 129/2020

z 10 maja 2020 r. – pozwoliło zrealizować obie te wartości w najwyższym możliwym

stopniu.

Podstawą wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych

na 28 czerwca 2020 r. stała się ustawa z dnia 2 czerwca 2020 r. o szczególnych

zasadach organizacji wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej zarządzonych w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego,

uchwalona zaledwie 26 dni przed wyborami.

Sąd

Najwyższy

w

pełni

podziela

stanowisko

Trybunału

Konstytucyjnego akcentujące stabilność procesu wyborczego oraz prawa wyborczego

(wyroki

Trybunału

Konstytucyjnego

z:

listopada

2006

r.,

K

31/06;

28 października 2009 r., Kp 3/09; 20 lipca 2011 r., K 9/11), co oznacza,

że poza „nadzwyczajnymi

okolicznościami

o

charakterze

obiektywnym”

niedopuszczalne jest wprowadzanie istotnych zmian w prawie wyborczym w okresie

sześciomiesięcznej „ciszy legislacyjnej” przed wyborami, które miałyby być

organizowane w oparciu o nowe przepisy.

Równocześnie Sąd Najwyższy zauważył, że prawo wyborcze nie przewiduje

rozwiązań adekwatnych do tak szczególnej sytuacji, jaka powstała w związku

z pandemią wywołaną wirusem SARS-CoV-2. Stan epidemii, połączony z sytuacją

nieodbycia się wyborów w konstytucyjnym terminie, w ocenie Sądu Najwyższego

mieści się w zakresie „nadzwyczajnych okoliczności o charakterze obiektywnym”,

wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny.

Sąd Najwyższy miał również na uwadze, że zmiany w prawie wyborczym

wprowadzone

powołaną

w głosowaniu

w

ustawą

warunkach

rozszerzyły

pandemii,

w

możliwość

udziału

obywateli

szczególności

przez

głosowanie

korespondencyjne, co służyło pełniejszej realizacji praw wyborczych obywateli

polskich, w tym czynnego prawa wyborczego (art. 62 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej), a także zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: demokratyzmu

(art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz ciągłości władzy, których Prezydent

Rzeczypospolitej Polskiej jest gwarantem (art. 126 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej).

Ponadto, z uwagi na fakt, że wybory zarządzone na 28 czerwca 2020 r. odbyły

się

w

następstwie

nieprzeprowadzenia

wyborów

w

terminie

zarządzonym

na 10 maja 2020 r., Sąd Najwyższy za dopuszczalne uznał rozwiązania normatywne

gwarantujące zarówno możliwość kandydowania w wyborach

zarządzonych

na 28 czerwca 2020 r. przez osoby, które zarejestrowały swe kandydatury w wyborach

zarządzonych na 10 maja 2020 r., bez konieczności ponownego zgłaszania

ich kandydatur przez 100.000 obywateli, jak również umożliwiające rejestrację nowych

kandydatów. Sąd Najwyższy przyjął także w postanowieniu z 12 czerwca 2020 r.,

I NSW

61/20,

że

istniała

100.000 podpisów poparcia

możliwość

zaliczenia

na

poczet

wymaganych

podpisów zebranych uprzednio przez kandydata,

który jednak nie zebrał wymaganej liczby podpisów w wyborach zarządzonych

na 10 maja 2020 r. Kandydaci, którzy powtórnie przystąpili do wyborów i kandydaci

nowo zgłoszeni nie byli w takiej samej sytuacji faktycznej, dopuszczalne było zatem

zróżnicowanie ich sytuacji w odniesieniu do długości kampanii wyborczej,

a co za tym idzie – również w określeniu limitów wydatków w tej kampanii

(art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej są powszechne, równe,

bezpośrednie i tajne (art. 127 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Każdemu

wyborcy przysługuje jeden głos o takiej samej sile, a każdy kandydat ma równe prawa

w takiej samej sytuacji. Nierówny dostęp kandydatów do środków masowego przekazu

nie wpływa na ważność wyborów, dopóki zapewniony jest nieskrępowany

(prawnie i faktycznie) pluralizm mediów. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że dobrą

praktyką odnoszącą się do procesu wyborczego powinno być neutralne podejście

władz publicznych do kampanii wyborczej. Kampania powinna być relacjonowana

we wszystkich mediach, zwłaszcza publicznych, w sposób rzetelny. Sygnalizowane

w przestrzeni publicznej i w protestach wyborczych naruszenia tych standardów

nie przybrały jednak postaci, w której ograniczona zostałaby możliwość wolnego

wyboru.

Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o podjęcie uchwały

stwierdzającej ważność wyboru Andrzeja Sebastiana Dudy na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej dokonanego 12 lipca 2020 r.

Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej ważność

wyboru Andrzeja Sebastiana Dudy na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

dokonanego 12 lipca 2020 r.

Po analizie sprawozdania i wydanych opinii, w szczególności zaś stwierdzonych

w nich uchybień, Sąd Najwyższy uznał, że żadne z tych uchybień, jak również

wszystkie one łącznie, nie dają podstaw do kwestionowania ważności wyboru

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dokonanego 12 lipca 2020 r.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 129 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 324 § 1 k.wyb., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji.

SSN Antoni Bojańczyk

…………………………………….

SSN Leszek Bosek

……………………………………

SSN Paweł Czubik

……………………………………

SSN Tomasz Demendecki

……………………………………

SSN Marek Dobrowolski

……………………………………

SSN Paweł Księżak

……………………………………

SSN Marcin Łochowski

……………………………………

SSN Oktawian Nawrot

……………………………………

SSN Janusz Niczyporuk

……………………………………

SSN Adam Redzik

……………………………………

SSN Mirosław Sadowski

……………………………………

SSN Marek Siwek

……………………………………

SSN Ewa Stefańska

……………………………………

SSN Aleksander Stępkowski

……………………………………

SSN Maria Szczepaniec

……………………………………

SSN Krzysztof Wiak

……………………………………

SSN Jacek Widło

……………………………………

SSN Grzegorz Żmij

……………………………………