I NSW 511/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I NSW 511/20 POSTANOWIENIE Dnia 30 lipca 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący)‎SSN Paweł Księżak (sprawozdawca)‎SSN Oktawian Nawrot w sprawie z protestu wyborczego A. C. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 30 lipca 2020 r. wyraża opinię, że zarzuty protestu są zasadne, lecz stwierdzone naruszenia nie miały wpływu na wynik wyborów.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 lipca 2020 r. (data nadania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego) A. C. wniosła protest przeciwko wyborowi A.D. na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, wybranego w wyborach przeprowadzonych w dniu 28 czerwca 2020 r. (pierwsza tura) i 12 lipca 2020 r. (druga tura). Wnosząca protest wskazała, że podstawą jego złożenia jest naruszenie przepisów dotyczących głosowania i ustalenia wyników głosowania. Wyjaśniła, że w dniu 28 czerwca 2020 r. wzięła udział w wyborach, głosując za pomocą zaświadczenia uprawniającego do głosowania, w obwodowej komisji wyborczej w K., gdzie członek komisji wydał jej kartę do głosowania na podstawie prawidłowego co prawda zaświadczenia, uprawniającego jednakże do głosowania w drugiej turze wyborów prezydenckich (wnosząca protest pomyliła się i przestawiła niewłaściwe zaświadczenie).

Wnosząca protest wskazała, że takie działanie członka komisji – który wydał jej kartę do głosowania na podstawie błędnego zaświadczenia – świadczy o braku wiedzy wymaganej do pełnienia powierzonej mu funkcji. Ponadto A. C. wskazała, że protokół głosowania, sporządzony przez obwodową komisję wyborczą w K., nie zawierał żadnych informacji o wskazanych nieprawidłowościach, polegających na przyjęciu niewłaściwego zaświadczenia. Wnosząca protest podniosła jednocześnie, że oddany przez nią głos powinien zostać uznany za nieważny, a tak się nie stało.

Podkreśliła także, że zaistniała sytuacja spowodowała, iż została ona pozbawiona prawa i możliwości głosowania w drugiej turze wyborów prezydenckich w dniu 12 lipca 2020 r. – zostało jej bowiem odebrane zaświadczenie uprawniające do głosowania w wyborach w tym terminie.W odpowiedzi Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wskazał, że jeżeli rzeczywiście doszło do sytuacji, którą opisuje wnosząca protest, to naruszone zostały procedury określone w Kodeksie wyborczym, lecz nie miało to wpływu na wynik wyborów.W odpowiedzi Prokurator Generalny wyraził pogląd, że zarzut protestu jest zasadny, jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik wyborów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie.Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 2 czerwca 2020 r. o szczególnych zasadach organizacji wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. z możliwością głosowania korespondencyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 979; dalej: ustawa) protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 3 dni od dnia podania wyniku wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanej ustawy w zakresie w niej nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 684 i 1504 oraz z 2020 r., poz. 568; dalej: k.wyb.).Art. 321 § 3 k.wyb. stanowi, że wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.Stosownie do art. 323 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy rozpoznaje protest w składzie 3 sędziów, w postępowaniu nieprocesowym, i wydaje opinię w formie postanowienia w sprawie protestu.

Art. 323 § 2 k.wyb. przewiduje, że opinia powinna zawierać ustalenia co do zasadności zarzutów protestu, a w razie potwierdzenia zasadności zarzutów – ocenę, czy przestępstwo przeciwko wyborom lub naruszenie przepisów kodeksu miało wpływ na wynik wyborów.Rozpoznawany protest należało uznać za zasadny – a to z następujących przyczyn.Zgodnie z art. 52 § 4 k.wyb. wyborcę przedkładającego komisji zaświadczenie o prawie do głosowania dopuszcza się do głosowania po uprzednim wpisaniu go do spisu wyborców. Zaświadczenie o prawie do głosowania załącza się do spisu wyborców.Obwodowe komisje wyborcze są organami wyborczymi – choć nie mają one charakteru stałych organów wyborczych, a powoływane są w związku z zarządzonymi wyborami (art. 152 § 2 k.wyb.).

Jakkolwiek żaden z przepisów Kodeksu wyborczego nie wymaga, aby osoba będąca członkiem obwodowej komisji wyborczej posiadała określony zasób wiedzy z zakresu prawa wyborczego (zgodnie z art. 182 § 4 k.wyb. osoba będąca kandydatem na członka obwodowej komisji wyborczej:

1) musi mieć ukończone 18 lat w dniu zgłoszenia;

2) może zostać zgłoszona do komisji na obszarze województwa, w którym stale zamieszkuje), to jednak nie może ulegać wątpliwości, że członkowie obwodowych komisji wyborczych winni znać zasady prawa wyborczego i czuwać nad ich przestrzeganiem w toku procesu głosowania i ustalania wyników tego głosowania w obwodzie. Taki wniosek wypływa zresztą wprost z treści art. 185 § 1 pkt 2 k.wyb., zgodnie z którym do zadań obwodowej komisji wyborczej ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie należy czuwanie w dniu wyborów nad przestrzeganiem prawa wyborczego w miejscu i czasie głosowania.W świetle powyższego za zasadne należy uznać sformułowane przez wnoszącą protest zarzuty, wskazujące na nieprawidłowe działanie członków obwodowej komisji wyborczej nr […] w K., polegające na przyjęciu od wyborcy, w toku procesu głosowania w pierwszej turze wyborów prezydenckich, omyłkowo przedstawionego zaświadczenia uprawniającego do głosowania w drugiej turze tych wyborów.Stwierdzone naruszenia nie miały jednak wpływu na wynik wyborów.

Nie można bowiem stwierdzić, aby miały one niejako „systemowy” charakter i odnosiły się do większej liczby przypadków; ich przyczyną był jednostkowy błąd członka obwodowej komisji wyborczej nr […] w K., wywołany zresztą omyłką samej wnoszącej protest. A. C. nie przedstawiła ani nie wskazała jednocześnie żadnych dowodów, aby owe nieprawidłowości w jakikolwiek sposób wpłynęły na wadliwe ustalenie wyników wyborów.Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 323 § 1 i 2 k.wyb., orzekł jak w sentencji postanowienia.