I NSW 28/23 · Sąd Najwyższy

I NSW 28/23 POSTANOWIENIE Dnia 15 września 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Janusz Niczyporuk w sprawie z wniosków A.N. o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę OKW w B. w przedmiocie rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców ‎i zabezpieczenie praw wyborczychpo rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw‎Publicznych w dniu 15 września 2023 r., postanawia: wnioski odrzucić.

UZASADNIENIE

W piśmie z 13 września 2023 r. A.N. – pełnomocnik Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców (dalej: „pełnomocnik wyborczy”) zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o:1.wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę Okręgowej Komisji Wyborczej B. w przedmiocie rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców oraz 2.zabezpieczenie praw wyborczych, poprzez wstrzymanie losowania przez Państwową Komisje Wyborczą numerów list wyborczych na kartach do głosowania w wyborach zarządzonych na dzień 15 października 2023 r. względnie nakazanie Państwowej Komisji Wyborczej wylosowania numeru listy ogólnokrajowej dla komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w losowaniu numerów list wyborczych na kartach do głosowania w wyborach zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.W uzasadnieniu pisma wskazano, że Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców złożył wnioski o rejestrację list wraz z wymaganą liczbą podpisów w dniach od 31 sierpnia do 1 września.

W ocenie pełnomocnika wyborczego do dnia wniesienia niniejszego Okręgowa Komisja Wyborcza w B. nie wydała uchwały o rejestracji listy wyborców ani też uchwały odmawiającej tej rejestracji. Ze wskazanych okoliczności pełnomocnik wyborczy na zasadzie art. 215 § 1 k.wyb. w zw. z art. 64 k.c. uznał wniosek za zasadny. Państwowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na wezwanie Sądu Najwyższego z 15 września 2023 r. wniosła o ich nieuwzględnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek pełnomocnika wyborczego o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę Okręgowej Komisji Wyborczej w B. w przedmiocie rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców z 13 września 2023 r. nie może odnieść zamierzonego skutku, z uwagi na jego niedopuszczalność. K.wyb. nie zawiera bowiem przepisu, na podstawie którego można uwzględnić ten wniosek. Z całą pewnością nie może bowiem jego podstawą być przywołany przez pełnomocnika wyborczego art. 64 k.c. w zw. z art. 215 § 1 k.wyb.

Jeżeli chodzi o art. 64 k.c., to stanowi on jedynie, że: prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Natomiast art. 215 § 1 k.wyb. przewiduje tylko, że: okręgowa komisja wyborcza rejestruje listę kandydatów zgłoszoną zgodnie z przepisami k.wyb., sporządzając protokół rejestracji; po jednym egzemplarzu protokołu doręcza się osobie zgłaszającej listę oraz przesyła Państwowej Komisji Wyborczej wraz z oświadczeniami kandydatów na posłów lub informacjami, o których mowa w art. 212 § 5 pkt 3 k.wyb.

Zatem nie przewidziano w nich wprost podstawy prawnej dla Sądu Najwyższego do wydania orzeczenia zastępującego uchwałę określonej okręgowej komisji wyborczej w przedmiocie rejestracji listy kandydatów jakiegokolwiek komitetu wyborczego.Ponadto należy jeszcze zwrócić uwagę, że art. 215 § 1 k.wyb. nie zawiera bezpośredniego odesłania do art. 64 k.c. Oczywiście przepis art. 215 § 1 k.wyb. należy do prawa publicznego, podczas gdy art. 64 k.c. jest zaliczany do prawa prywatnego. Dlatego nie można tutaj zastosować także ogólnego odesłania systemowego w ramach prawa publicznego.

Z drugiej strony wypada jeszcze podnieść, że Sąd Najwyższy jako organ władzy publicznej może działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP. W związku z tym nie może wydać orzeczenia zastępującego uchwałę określonej okręgowej komisji wyborczej w przedmiocie rejestracji listy kandydatów jakiegokolwiek komitetu wyborczego bez podstawy prawnej. Wniosek pełnomocnika wyborczego o udzielenie zabezpieczenia praw wyborczych z 13 września 2023 r. nie może również odnieść zamierzonego skutku, z uwagi na jego niedopuszczalność.

K.wyb. nie zawiera bowiem również przepisu, na podstawie którego można uwzględnić wniosek o udzielenie zabezpieczenia praw wyborczych ani też przepisu wskazującego na przesłanki, formę czy zakres ewentualnego zabezpieczenia, a przede wszystkim upoważaniającego Sąd Najwyższy do udzielenia takiego zabezpieczenia. K.wyb. nie odsyła również w tym zakresie do innych przepisów proceduralnych, mogących stanowić ewentualną podstawę do udzielenia żądanego zabezpieczenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto stanowisko, że w sprawach publicznych udzielenie zabezpieczenia jest możliwe jedynie jako sytuacja wyjątkowa, o ile istnieje wyraźny przepis prawa publicznego określający szczegółowo podmiot upoważniony do udzielenia zabezpieczenia, jego formę oraz zakres (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NO 59/18; z 19 września 2019 r., I NSW 69/19).Postępowanie wyborcze unormowane w k.wyb. ma niewątpliwie charakter publicznoprawny, a jego szczegółowo określony zakres nie powinien doznawać nieuzasadnionej niczym wykładni rozszerzającej.

Ponadto zgodnie z art. 219 § 1 k.wyb. Państwowa Komisja Wyborcza na podstawie protokołów rejestracji list kandydatów przyznaje w drodze losowania, najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów, jednolity numer dla list tego samego komitetu wyborczego, zarejestrowanych w więcej niż w jednym okręgu wyborczym. O terminie losowania zawiadamia się pełnomocników wyborczych; nieobecność pełnomocnika wyborczego nie wstrzymuje losowania. W świetle powyższego, Państwowa Komisja Wyborcza zobowiązana jest wykonać ustawowo nałożony na nią obowiązek przeprowadzenia losowania w trybie art. 219 k.wyb.

Związana jest również ustawowo określonym terminem przeprowadzenia wskazanego losowania, bez możliwości jego zmiany.Skoro zatem możliwość sformułowania wniosku „o zabezpieczenie praw wyborczych” nie została przewidziana w k.wyb. we wskazanym przez wnoszącego pismo zakresie, jak też w żadnym innym akcie normatywnym, uznać należy, że taki wniosek jest niedopuszczalny. Lektura części motywacyjnej wniesionego pisma utwierdza także w przekonaniu o posiadaniu przez wnioskującego wiedzy w zakresie bezskuteczności żądania udzielenia „zabezpieczenia praw wyborczych”.

W ocenie Sądu Najwyższego, wniosek pełnomocnika Komitetu z 13 września 2023 r. o udzielenie zabezpieczenia praw wyborczych jest niedopuszczalny, wobec czego należało go też odrzucić.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.[A.W.]